III SAB/Lu 38/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. K. na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie udzielenia informacji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. akt: III SAB/Lu /15 UZASADNIENIE Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 21 marca 2016 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej ponieważ miesięczne zobowiązania finansowe (ok. [...] zł) są większe od uzyskiwanego dochodu z działalności gospodarczej w kwocie ok. [...] zł. Ponadto wskazał, że komornik zajął wszystkie jego należności łącznie z kontem bankowym. W dalszej części urzędowego formularza skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jego majątku wchodzi nieruchomość o pow. [...] ha zabudowana wiatą o pow. [...] m2, na której to nieruchomości została ustanowiona hipoteka w wysokości [...]mln zł. Oceniając przedmiotowy wniosek referendarz wziął także pod uwagę z urzędu informacje wynikające z akt sprawy III SA/Lu 300/16, gdzie skarżący również złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy i na wezwanie referendarza nadesłał dodatkowe dokumenty źródłowe odnoszące się do jego aktualnej sytuacji materialnej: oświadczenie z dnia 7 kwietnia 2016 r., wydruki z rachunków bankowych, umowę najmu lokalu użytkowego z dnia [...] r., pismo komornika sądowego z dnia [...] r., wydruk dokonywanych opłat leasingowych za posiadane samochody i maszynę [...], wielkość przychodów i wydatków w prowadzonej działalności gospodarczej w okresie wrzesień 2015 r. – luty 2016 r., odpis postanowienia NSA z dnia 29 marca 2016 r., sygn. I OPP 27/16 oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia [...] r., wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w [...]. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Użycie w przytoczonym unormowaniu sformułowania "wykaże" oznacza, że to na stronie składającej wniosek spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Podnieść ponadto należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie prowadzenia sprawy do kosztów sądowych należy w wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 6 w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Natomiast stawka wynagrodzenia adwokata z wyboru jest co do zasady ustalania w umowie między adwokatem a klientem, a odniesieniem są stawki minimalne określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, stawka minimalna wynagrodzenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1 (wynoszącej w przedmiotowej sprawie zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia - 480 zł), a jeżeli sprawy nie prowadził sprawy w ten sam adwokat w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że jak wynika ze złożonego oświadczenia, skarżący w chwili obecnej prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymując się z prowadzonej działalności gospodarczej i osiągając z tego tytułu miesięczny dochód w wysokości ok. [...] zł netto. Natomiast w piśmie z dnia 7 kwietnia 2016 r., złożonym w sprawie III SA/Lu 300/16, skarżący oświadczył, że jego wydatki związane z utrzymaniem (wyżywienie, przejazdy, telefon, środki czystości, itp.) wynoszą ok. [...] zł. Porównanie wielkości dochodu do wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym prowadzi do wniosku, że skarżącemu pozostają znaczne środki finansowe, które może przeznaczyć na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, jak również poniesienie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Odnosząc się do argumentu wnioskodawcy, że miesięczne jego zobowiązania wynoszą ok. [...] zł i przewyższają uzyskiwane dochody, to wskazać należy, że zobowiązania te, tj. spłata rat leasingowych za samochody i maszynę do [...], koszt najmu lokalu użytkowego na prowadzenie działalności, są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (co potwierdzają dokumenty nadesłane w sprawie III SA/Lu 300/16), a więc nie mogą być traktowane jako koszty utrzymania koniecznego skarżącego. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego, nie można również pominąć, że przychód wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie ostatnich sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku o prawo pomocy (wrzesień 2015 r. - luty 2016 r.) wyniósł [...] zł, co wskazuje na prowadzenie działalności znacznych rozmiarów. Co więcej, skarżący osiągając za wymieniony okres dochód w kwocie [...] zł był w stanie zgromadzić odpowiednie środki pieniężne na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogą wyniknąć w związku z wynikami tego postępowania. Pozostając w zakresie obowiązku gromadzenia środków finansowych zauważyć należy, że jak wynika z nadesłanego w sprawie III SA/Lu 300/16, wydruku historii operacji należącego do skarżącego rachunku [...], prowadzonego w [...], skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy ( [...] r.) dokonał wpłaty na rachunek w kwocie [...] zł i w tym samym dniu wypłacił kwotę [...] z, a więc dysponował środkami, które mógł przeznaczyć na opłacenie kosztów postępowania. Dokonując oceny zdolności płatniczych skarżącego należy również mieć na uwadze, że skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej o pow. [...] ha zabudowanej budynkiem gospodarczym o znacznej wartości, na co wskazuje wysokość hipoteki ustanowionej na tej nieruchomości ([...] mln zł) oraz motocykla o wartości [...] zł (oświadczenie z dnia 7 kwietnia 2016 r.). Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego, istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556). Oceny tej nie zmienia fakt ustanowienia na nieruchomości strony hipoteki, albowiem w żaden sposób nie ogranicza ona możliwości władania nieruchomością. Zajęcie majątku nie jest bowiem równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż może na skutek podjęcia określonych działań czerpać z nich pożytki, szczególnie jeśli uwzględnić charakter posiadanej nieruchomości. Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego faktu prowadzenia wobec niego przez komornika sądowego postępowania egzekucyjnego stwierdzić należy, że okoliczność ta nie jest wystarczająca dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, LEX nr 564255). Dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa strony na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja strony we wcześniejszym okresie, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności strony w istocie występują i jaki mają charakter. Z kolei zwolnienie skarżącego od opłaty od skargi na przewlekłość postępowania w sprawie I OPP 27/16 nie stanowi automatycznie o istnieniu przesłanek prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie niniejszej. Oceny zdolności do ponoszenia kosztów postępowania należy bowiem dokonywać odrębnie w każdej sprawie. Prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, w związku z czym powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W świetle przytoczonych wyżej okoliczności skarżącego do takich osób nie można zaliczyć. Zdaniem referendarza, biorąc pod uwagę majątek skarżącego, wielkość przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący posiada, bądź mógł zabezpieczyć, odpowiednie środki pieniężne na opłacenie kosztów postępowania. Ponadto zestawienie dochodów strony z wysokością ponoszonych przez nią wydatków na utrzymanie konieczne jednoznacznie świadczy, że skarżący posiada środki finansowe, które może przeznaczyć na opłacenie tych kosztów. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżący wykazał istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.