III SO/Lu 2/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D.-C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 kwietnia 2015 r. (data wpływu do sądu), złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W rubryce dotyczącej przedmiotu zaskarżenia wskazała decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [..]. W uzasadnieniu wniosku podała, że utrata koncesji na sprzedaż napojów alkoholowych spowodowała znaczny spadek zysku z prowadzonej działalności gospodarczej, podczas gdy koszty jej utrzymania (energia, ubezpieczenie, podatek, spłata kredytu) przekraczają 2.000 zł. W dalszej części urzędowego formularza skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i małoletnim dzieckiem. Wykazała, że w skład jej majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. [..] ha oraz budynek sklepu o pow. [..]. Skarżąca podała, że mąż pracuje w gospodarstwie rolnym i uzyskuje z tego tytułu dochód w kwocie 700 zł miesięcznie, natomiast miesięczny dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej wynosi 2.000 zł. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała część dokumentów do złożenia których została zobowiązana. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Podnieść należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się bowiem na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Oświadczenie skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny jej sytuacji materialnej. Skarżąca nie wykazała, kto jest właścicielem nieruchomości wykazanej przez nią jako miejsce zamieszkania rodziny i jaka jest jej powierzchnia, nie podała czy do posiadanej nieruchomości rolnej (której wielkość określiła jedynie w ha fizycznych) otrzymała płatności przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wyjaśnienia wymagało również jaka jest kondycja finansowa prowadzonej przez skarżącą firmy (obroty, przychody, koszty, itp.), a także jakie są stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem koniecznym jej gospodarstwa domowego. W związku z powyższym, celem zbadania możliwości płatniczych skarżącej, wezwano ją do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała pismo z dnia 18 maja 2015 r. w którym oświadczyła, że konieczne koszty utrzymania jej gospodarstwa domowego (wyżywienie, środki czystości, gaz, itp.) wynoszą średnio 12.000 zł w skali roku, a ponadto opłaca energię elektryczną średnio 3.000 zł rocznie, opał ok. 2.800 zł rocznie oraz odpady komunalne 150 zł rocznie. Skarżąca podała również, że ponosi koszty spłaty kredytu zaciągniętego na zakup budynku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą w kwocie 40.000 zł (jednorazowa rata w wysokości 4.000 zł i odsetki od kredytu w kwocie 800 zł, co drugi miesiąc). Do pisma skarżąca załączyła decyzję z dnia 23 stycznia 2015 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego, decyzję ARiMR z dnia [..] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2014 r., wydruki z dwóch rachunków bankowych za okres styczeń - marzec 2015 r. oraz oświadczenie o poniesionych w działalności gospodarczej kosztach za styczeń – marzec 2015 r. Z nadesłanej decyzji wymiarowej na łączne zobowiązanie pieniężne wynika, że skarżąca opłaca podatek rolny od gruntów o pow. 7,15 ha fiz. (8,63 ha przel.), podatek leśny od lasu o pow. 0,16 ha oraz podatek od nieruchomości (nieużytki) od pow. 300 m2. Przedstawiona decyzja ARiMR potwierdza, że za 2014 r. skarżąca uzyskała płatności bezpośrednie do gruntów o pow. [..] ha w wysokości 6.066,39 zł. W oświadczeniu z dnia 18 maja 2015 r. na temat prowadzonej działalności gospodarczej, skarżąca podała wysokość poniesionych kosztów w I kwartale 2015 r. (styczeń – 8.960,71 zł; luty – 10.022,30 zł; marzec 9.651,70 zł) oraz że okres ten zamknęła stratą w wysokości 151,62 zł. Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów pozwala stwierdzić, że skarżąca nie wykazała swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Przede wszystkim skarżący nie wyjaśniła kwestii związanej z posiadaniem w miejscu zamieszkania nieruchomości. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że nie posiada domu, ani mieszkania, natomiast w oświadczeniu z dnia 18 maja 2015 r. wykazała, że ponosi wydatki na utrzymanie domu, takie jak: gaz, energia elektryczna, opał, odpady komunalne. Skarżąca wezwana do złożenia oświadczenia, czy w miejscu zamieszkania posiada nieruchomość (kto jest jej właścicielem i jaka jest jej powierzchnia), w ogóle nie ustosunkowała się do tego punktu wezwania. Nie wyjaśniła w związku z jaką nieruchomością ponosi wymienione wyżej wydatki na utrzymanie domu i czy majątek rodziny skarżącej obejmuje również dom w miejscu zamieszkania. Skoro skarżąca wykazuje, że nie posiada domu, ani mieszkania, i mimo wezwania nie wyjaśnia tej sytuacji, to nie można przyjąć, że ponosi wydatki konieczne na utrzymanie domu (opał, media, wywóz odpadów). W ocenie referendarza skarżąca nie wykazała również w pełni swojej sytuacji dochodowej związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą. Informacje w tym zakresie podane w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i w oświadczeniu z 18 maja 2015 r. są ze sobą sprzeczne. We wniosku PPF skarżąca wykazała, że dochód z działalności wynosi 2.000 zł miesięcznie, natomiast w oświadczeniu z dnia 18 maja 2015 r. podała, że okres styczeń – marzec 2015 r. zamknęła stratą w wysokości 151,62 zł. Zdaniem referendarza strata w działalności gospodarczej nie jest tożsama z brakiem środków finansowych, a jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów jest jedynie pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych. Nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej, gdyby bowiem skarżąca tych korzyści nie osiągała, to w dacie złożenia wniosku o prawo pomocy (tj. w miesiącu bezpośrednio następującym po wskazanym okresie, w którym poniosła straty), nie podałaby, że osiąga dochód z działalności gospodarczej w kwocie 2.000 zł. Należy również zauważyć, że w oświadczeniu z dnia 18 maja 2015 r. na temat działalności gospodarczej skarżąca wykazała jedynie koszty jej prowadzenia w poszczególnych miesiącach, mimo że wezwana była również do wykazania przychodów. Skarżąca nie nadesłała również wyciągów z rachunków bankowych męża, ani nie złożyła oświadczenia, że mąż takowych nie posiada. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżąca nie wyjaśniła w pełni swojej rzeczywistej sytuacji materialnej (majątkowej, dochodowej, odnośnie kosztów utrzymania koniecznego). Skarżąca nadsyłając jedynie część żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiła swoją sytuację materialną fragmentarycznie, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez nią w niniejszej sprawie kosztów sądowych. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania wyjaśniającego o udzielenie prawa pomocy, należy uznać za przeszkodę uniemożliwiającą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79; postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.