I SA 1761/03

Dnia 26 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor WSA Beata Jezielska (sprawozdawca) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2004 r. sprawy ze skargi U. P. i K. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie opłaty za badania laboratoryjne: I) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji II) orzeka, że skarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku III) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżących kwotę 10 złotych (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 2 I SA 1761/03 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr "[...]" z dnia 8 lipca 2003 Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. nr "[...]" z dnia 28 maja 2003r. w przedmiocie obciążenia opłatą za badania prób warzyw. W uzasadnieniu podano, iż w związku ze stwierdzeniem, iż próby warzyw (szczypior, koper, rzodkiewka) pobrane od U. P. na targowisku w M. nie odpowiadają wymaganiom zdrowotnym z uwagi na ponadnormatywne zanieczyszczenie azotanami, obciążono stronę kosztami badań laboratoryjnych w wysokości 273 zł. Od decyzji tej odwołała się U. P., kwestionując wyniki badań pobranych próbek. Podniosła, iż badania gleby na której uprawniane były przedmiotowe warzywa nie wykazały nadmiernej ilości azotu, a w związku z tym jego poziom w roślinach także nie mógł być wysoki. Ponadto zarzuciła, iż koszty badań laboratoryjnych są niewspółmiernie duże, zwłaszcza iż uzyskiwany przez nią dochód roczny z prowadzonych upraw nie jest wysoki. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podniesiono, iż przeprowadzone badania wykazały ponadnormatywne zanieczyszczenie warzyw azotanami, co nie odpowiada wymogom określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 13 stycznia 2003r. w sprawie maksymalnych poziomów zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych, które mogą znajdować się w żywności, składnikach żywności, dozwolonych substancjach dodatkowych, substancjach pomagających w przetwarzaniu albo na powierzchni żywności. Zgodnie zaś z art. 36 ust. l ustawy o Inspekcji Sanitarnej za badania laboratoryjne pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Przy czym odstąpienie od ich pobrania może nastąpić jedynie w przypadku, gdy w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Na powyższą decyzję skargę wnieśli U. P. i K. P., wnosząc o jej uchylenie. Zakwestionowali poprawność wykonania analiz prób warzyw, podnosząc iż badania zostały przeprowadzone w okresie trzech dni od ich pobrania, a ze względu na utratę wody zawartość azotanów w badanych próbkach nie odpowiadała ich zawartości w produktach świeżych. Skarżący podali, iż wysokość nawożenia w należącym do nich gospodarstwie oparta jest o systematyczne analizy ziemi dokonywane przez Stację Chemiczno-Rolniczą w O. Przy czym analiza ziemi ogrodniczej wykonana w dniu pobrania prób warzyw nie wykazała przekroczenia optymalnego poziomu nawożenia azotem. Ponadto fakt, iż w poddanej także badaniu sałacie nie stwierdzono podwyższonej ilości azotanów świadczy w ocenie skarżących o niepoprawności pozostałych analiz. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie ze względów przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów dotyczących poprawności przeprowadzonych badań wyjaśniono, iż próbki warzyw zostały właściwie zabezpieczone, zaś badania były wykonane zgodnie z stosownymi wymogami. Podano, iż w tym samym czasie przeprowadzono badania innych próbek warzyw, w których nie stwierdzono ponadnormatywnych zanieczyszczeń. Natomiast w ocenie organu badania gleby nie mogą podważać wyników przedmiotowych analiz, gdyż próbki te nie były pobierane równolegle. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Stąd też pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie w niniejszej sprawie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie jej podjęcia. Odnosząc się do oceny zaskarżonych decyzji stwierdzić należy, iż zostały one wydane z naruszeniem prawa. Art. 36 ust. l ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998r. Nr 90 póz. 575 ze zm.) stanowi, iż za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Jednakże w myśl ust. 4 tego artykułu minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne. Takie brzmienie ust. 4 nadano ustawą z dnia 22 grudnia 2000r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych (Dz.U. Nr 120 póz. 1268), która weszła w życie z dniem 30 marca 2001 r. Zastąpiło ono dotychczasową treść powołanego przepisu stanowiącego iż wysokości opłat ustala na zasadach określonych przez ministra właściwego do spraw zdrowia kierownik jednostki organizacyjnej, w której przeprowadza się badania. Wprawdzie art. 78 powołanej ustawy o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych stanowił, iż akty wydane na podstawie upoważnień ustawowych zmienianych niniejszą ustawą zachowują moc do czasu zastąpienia ich przez akty wydane na podstawie niniejszej ustawy, jednakże zwrócić należy uwagę iż tym przepisem wykonawczym było zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29 lipca 1992r. w sprawie zasad ustalania wysokości opłat za badania i inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (M.P. Nr 27 póz. 192). Zważyć zaś należy, iż w dniu 17 października 1997r. weszła w życie Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, która w art. 241 ust. 6 określiła 2-letni termin na ustalenie przez Radę Ministrów między innymi, które z zarządzeń ministrów wydanych przed jej wejściem w życie wymagają zastąpienia przez rozporządzenia. Z uwagi na fakt, iż Rada Ministrów z obowiązku tego się nie wywiązała, uznaje się iż wprawdzie zarządzenia nie utraciły mocy prawnej, lecz po 17 października 1999r. nie mogły stanowić podstawy decyzji wobec obywateli (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2001r. sygn. akt I SA 415/00, niepublik.). Przy czym wskazać należy, iż także powołane wyżej zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej zostało uchylone z dniem 31 grudnia 2002r. Zgodnie bowiem z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 2001r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz.U. Nr 63 póz. 634. ze zm.), którą ponownie znowelizowano powołany przepis art. 36 ust. 4 ustawy o Inspekcji Sanitarnej, dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowały moc do dnia 31 grudnia 2002r. Pomimo delegacji ustawowej do dnia podjęcia zaskarżonej decyzji właściwy minister nie wydał rozporządzenia określającego sposób ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne. W związku z tym wprawdzie na dzień orzekania przez organy administracji istniał przepis ustawy pozwalający na obciążanie kosztami takich badań, lecz wskutek braku przepisów wykonawczych nie było podstaw do określenia ich wysokości. W związku z tym decyzja obciążająca kosztami badań wydana została z naruszeniem prawa. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270) ) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.