I SA 2355/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Hanna Raszkowska (spr.) Irena Szczepkowska Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004 r., sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego -skargę oddala . W dniu 24 lipca 2003 r. E. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 180 zł na pokrycie kosztów zainstalowania telefonu oraz w kwocie 150 zł na żywność. Podał, iż telefon jest mu niezbędny z uwagi na stan jego zdrowia a konieczność spłat zadłużenia z tego tytułu zmniejsza kwotę przeznaczaną na zakup żywności. Decyzją z dnia 13 sierpnia 2003 r. "[...]", Kierownik Sekcji Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. negatywnie rozpatrzył ów wniosek. Organ I instancji ustalił, iż 64-letni E. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu komunalnym ogrzewanym piecem, jest osobą chorą, całkowicie niezdolną do pracy, otrzymuje rentę w kwocie 502 zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 36,66 zł. Stwierdzając, iż wnioskodawca ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, póz. 414 z późn. zm.), nie spełnia przesłanki do udzielenia mu zasiłku celowego (art. 32 tejże ustawy), organ pomocy społecznej zwrócił uwagę, iż rozpatrzył możliwość udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego (art. 31 a w/w ustawy), który w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznany osobom nie spełniającym tego kryterium. Przyznając, iż sytuacja, w jakiej znajduje się wnioskodawca jest trudna, organ stwierdził, iż przyznanie pomocy w tej formie nie jest możliwe z przyczyn od niego niezależnych, wykazując szczegółowo deficyt środków finansowych przeznaczonych na pomoc społeczną. Zwrócił uwagę, iż z tego względu wystąpiło zagrożenie wstrzymania pomocy w formie zakupu obiadów dla dzieci i młodzieży w szkołach a w niektórych rodzinach posiłek dla dziecka zakupiony ze środków społecznych stanowi jedyne całodzienne wyżywienie dziecka. Ze środków na zadania rządowe ośrodek realizuje tylko wypłatę zasiłków obligatoryjnych, tj. renty socjalnej i zasiłków stałych oraz gwarantowanych okresowych. Nie ma żadnych środków na zasiłki okresowe. Dlatego przyznanie wnioskowanej pomocy w formie zasiłków celowych pieniężnych stanowiłoby naruszenie art. 4 ust. l ustawy o pomocy społecznej a w formie specjalnego zasiłku celowego jest niemożliwe ze względu na brak środków finansowych na tego typu pomoc społeczną. E. K. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanych świadczeń. Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 9 września 2003 r. ("[...]"). W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż świadczenie w formie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, uzależniony od wielkości posiadanych zasobów budżetowych i ilości osób ubiegających się o pomoc. Opierając się na informacji podanej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, zgodnie z którą ograniczone zasoby budżetowe organu przeznaczane są przede wszystkim na sfinansowanie niewielkich zasiłków kierowanych do rodzin lub osób, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego, na zaspokojenie podstawowych potrzeb, organ II instancji uznał, iż do takich nie można zaliczyć kosztów zainstalowania telefonu a więc przyznanie świadczenia na ten cel i w kwocie wnioskowanej przez odwołującego się nie byłoby społecznie uzasadnione. Konieczność rozdzielenia skromnych środków finansowych dla jak największej ilości osób uniemożliwia organowi także uwzględnienie wniosku w zakresie żywności. Kolegium uznało również, iż wprawdzie dochód Pana K. nie jest wysoki, jednakże przekracza kryterium dochodowe i w związku z tym jego sytuacja materialna nie jest tak trudna jak sytuacja osób nie posiadających żadnych źródeł utrzymania, bądź też uzyskujących minimalny dochód. W konkluzji kolegium stwierdziło, iż zaskarżona decyzja nie narusza granic uznania administracyjnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. K. wyraził niezadowolenie z podjętej decyzji i wniósł o przyznanie mu w pełnym zakresie żądanej przez niego pomocy. Zarzucił, iż dyrektor ośrodka pomocy społecznej niewłaściwie dysponuje środkami finansowymi, zawsze wydaje niekorzystne dla niego decyzje. Podtrzymując argumentację zawartą w swej decyzji, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 z późn. zm.). W stanie prawnym obowiązującym w czasie wydawania decyzji przez organy administracji obu instancji, sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej była ustalana i oceniana pod względem uprawnień wynikających z ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 414 z 1998 r. z późn. zm.). Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej było spełnienie warunków określonych w art. 4 wskazanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej jej jeśli dochód (z zastrzeżeniem art. 24a, art. 27a, art. 31 a, art. 33g ust. 1-3 i art. 33p) nie przekracza 461 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11. Okolicznościami tymi są: sieroctwo, bezdomność, potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała choroba, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenie gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, alkoholizm lub narkomania, trudność w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego, klęska żywiołowa lub ekologiczna. Rozpoznając sprawę organy obu instancji trafnie ustaliły, że dochód E. K. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (art. 2 a ust l pkt 2 w/w ustawy) wyniósł 538, 99 zł a więc przekroczył kwotę wskazanego kryterium dochodowego. W tej sytuacji słusznie rozważona została ewentualność przyznania wnioskodawcy bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego (art. 31 a w/w ustawy), mogącego nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. l, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, którą w szczególności może być pokrycie części lub całości kosztów leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub w przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (ait. 32 ust. l i 2 w/w ustawy). Z brzmienia wskazanego unormowania wynika, że decyzja podejmowana na jego podstawie ma charakter uznaniowy, zależy od tak zwanego uznania administracyjnego, co oznacza, że przyznanie zasiłku celowego nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Uznanie to jest determinowane nie tylko sytuacją bytową wnioskodawcy lecz również wielkością przyznanych środków finansowych na pomoc społeczną oraz ilością ubiegających się osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy, gdyż jak stanowi art. 2 ust. 4 w/w ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Jeżeli postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to samo wyprowadzenie z takiej oceny wniosku, czy należy przyznać zasiłek celowy jest już zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli sądu administracyjnego, sprawującego tylko kontrolę legalności. Sąd ten nie jest bowiem organem III instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej (zob. wyrok SN z 19.03.1985 r. Sygn. III ARN 18/83, OSN 1986/5, póz. 72 str. 36). Sąd nie rozstrzyga więc o tym, czy zasiłek powinien być przyznany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organu administracyjnego. Zaskarżona decyzja podlega natomiast w pełnym zakresie badaniu co do jej zgodności z przepisami prawa i może być uchylona w razie stwierdzenia takiego ich naruszenia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola przeprowadzona przez Sąd nie wykazała tego rodzaju naruszeń. W szczególności organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny, a ocena dowodów jest zgodna z prawidłami poprawnego rozumowania i doświadczeniem życiowym. Zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym w art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.), zaś powołane w uzasadnieniu motywy nie są dowolne. Wobec braku w tym stanie rzeczy podstaw do kwestionowania zgodności tej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270).