I SA/Ol 110/13
WyrokWSA w Olsztynie2013-06-27
Skład orzekający: Andrzej Błesiński, Ryszard Maliszewski, Zofia Skrzynecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może być oparte na merytorycznej ocenie żądania strony, zamiast na formalnych przesłankach podmiotowych lub przedmiotowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej błędnie zastosowały art. 61a § 1 k.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić jedynie w sytuacjach formalnych, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Organy nie powinny dokonywać merytorycznej oceny żądania ani formułować wniosków dotyczących meritum sprawy w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania. W przypadku wątpliwości co do charakteru żądania, organ powinien wezwać stronę do jego sprecyzowania i pouczyć o konsekwencjach procesowych.Stan faktyczny
Skarżąca E. D. wniosła o wszczęcie postępowania w sprawie braku zgody współposiadacza na nadanie numeru identyfikacyjnego gospodarstwa oraz braku załączonej zgody współposiadacza do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2011. Organy ARiMR dwukrotnie odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca nie jest stroną postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich, które zostało już zakończone decyzją na rzecz jej byłego męża. Skarżąca zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego, zarzucając m.in. błędną interpretację jej wniosku i nierozpoznanie jej żądań.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski,, sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013r. sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2011 I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. określa , że zaskarżone postanowienie w całości nie podlega wykonaniu ; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
E. D. (dalej jako wnioskodawczyni, skarżąca) wnioskiem z dnia 4 czerwca 2012r. (data wpływu do organu 5 czerwca 2012r.), złożonym do Kierownika Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniosła o wszczęcie postępowania w sprawie braku zgody współposiadacza na nadanie numeru identyfikacyjnego gospodarstwa oraz braku załączonej zgody współposiadacza do wniosku o przyznanie płatności na rok 2011.
Postanowieniem z dnia "[...]", Nr "[...]", Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich R. K. na rok 2011. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni nie jest stroną postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2011r.
Postanowieniem z dnia "[...]", Nr "[...]", Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości ww. postanowienie Kierownika Biura Powiatowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji dokonał błędnej interpretacji żądania wnioskodawczyni zawartego w złożonym wniosku z dnia 5 czerwca 2012r. Kierownik powinien odnieść się w postanowieniu do podstawowej kwestii dotyczącej możliwości wszczęcia postępowania w sprawie "braku zgodny współposiadacza na nadanie numeru identyfikacyjnego gospodarstwa oraz braku załączonej zgody współposiadacza do wniosku o przyznanie płatności na rok 2011". Rozstrzygnięcie organu winno być sformułowane precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Ponadto w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa) organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym.
Postanowieniem z dnia "[...]", Nr "[...]", Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2011. W uzasadnieniu powołując treść art. 7 ust. 1 i art. 18 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051 ze zm., dalej jako upswb) wskazał, że wnioskodawczyni nie złożyła wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 i nie jest możliwe wszczęcie postępowania w wymienionej sprawie.
W dniu "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem Nr "[...]" utrzymał w mocy ww. postanowienie Kierownika Biura Powiatowego z dnia "[...]".
W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji słusznie odmówił wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61 a § 1 kpa. Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2011 złożył bowiem, w dniu 21 marca 2011r., R. K. (były małżonek wnioskodawczyni). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu byłemu mężowi wnioskodawczyni płatności oraz zakończył postępowanie w sprawie i tym samym nie mógł wszcząć postępowania w sprawie przyznania płatności skarżącej.
W sprawie przeprowadzono obszerne postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, kto jest posiadaczem spornych gruntów lub czy istnieje współposiadanie działek. Ustalono jednoznacznie, że jedynym użytkownikiem gruntów jest były mąż wnioskodawczyni. Prowadził on gospodarstwo rolne od maja 2000r. jako jedyny użytkownik i dzierżawca gruntów. W latach 2001-2002 wydzierżawił kolejne grunty rolne. W 2004r. Agencja Nieruchomości Rolnych wystąpiła z aneksem do umowy w przedmiocie dzierżawionych pół i w ten sposób wnioskodawczyni, jako ówczesna żona rolnika stała się współdzierżawcą. Z dniem 12 maja 2011r. małżeństwo wnioskodawczyni zostało rozwiązane przez rozwód. Jak wskazał były mąż wnioskodawczyni od marca 2010r. do chwili obecnej wnioskodawczyni nie wykazywała żadnego zainteresowania gospodarstwem rolnym (mieszka 12 km od gospodarstwa), ani też nie wykonywała żadnych prac. Wszelkie koszty typu: płacenie podatków, koszty dzierżawy, kupno nawozów i środków ochrony roślin czy paliwa ponosił były mąż wnioskodawczyni.
Wskazując na treść art. 7 ust. 1 upswb organ odwoławczy poniósł, że płatność obszarowa przysługuje temu posiadaczowi bądź współposiadaczowi, który faktycznie użytkuje powierzchnie gruntów zgłoszone do płatności. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie stanowi przesłanki do ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych. Podstawę do zakwalifikowania gruntów do płatności stanowi posiadanie tych gruntów na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek. W przypadku powzięcia przez Agencję informacji, iż działki rolne są przedmiotem współposiadania, organ powinien wezwać rolnika do uzupełnienia wniosku o zgodę współposiadacza na ubieganie się o przyznanie płatności, przy czym osoba, która podnosi fakt współposiadania razem z wnioskodawcą gospodarstwa rolnego powinna wykazać, czy i w jaki sposób uprawia ziemię wraz z wnioskodawcą. Jeżeli przy współwłasności działki rolnej jeden ze współwłaścicieli nie wyraził zgody na użytkowanie gruntu, a sprawa o przyznanie płatności bezpośrednich jest w toku postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu nie jest ustalenie czy dana działka rolna jest przedmiotem współposiadania – taki obowiązek spoczywa na rolniku. Płatności bezpośrednie przysługują bowiem rolnikowi będącemu posiadaczem działek rolnych, niezależnie od tytułu prawnego dla tego posiadania.
Odnosząc się do zmian dokonanych w ewidencji producentów w zakresie adresu korespondencyjnego oraz numeru rachunku bankowego, organ II instancji wyjaśnił, że pisemna zgodna współmałżonka/współposiadacza gruntów rolnych wymagana jest jedynie w momencie nadania rolnikowi numeru identyfikacyjnego. Natomiast w przypadku dokonywania zmian we wniosku o wpis do ewidencji producentów, zgoda nie jest wymagana. Jednocześnie podniesiono, iż ARiMR kierując do rolnika pisma na adres wskazany w ewidencji producentów, bądź przekazując środki finansowe na rachunek bankowy rolnika, nie ma obowiązku informowania o tym fakcie współmałżonka/współposiadacza, a tym bardziej byłego współmałżonka.
W przypadku małżonków wniosek o przyznanie płatności powinien zostać złożony przez tego z małżonków, któremu został nadany numer identyfikacyjny. Małżonek, któremu został nadany numer identyfikacyjny, składając wniosek o przyznanie płatności, deklaruje w nim do płatności grunty będące w posiadaniu obojga małżonków i staje się stroną postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności. To zaś oznacza, że małżonkowi składającemu wniosek doręczane są, jako stronie postępowania administracyjnego, wszelkie decyzje i inne pisma wydawane przez organ w toku prowadzonego postępowania.
W odniesieniu do podniesionej w zażaleniu kwestii oświadczenia o cofnięciu przez wnioskodawczynię zgody na wpis do ewidencji producentów, organ II instancji uznał, że zmiana statusu w przedmiotowej sprawie, ze współmałżonka na współposiadacza, pozostaje bez wpływu na kwestię numeru ewidencji, którym posługuje się były małżonek. W przypadku nadania numeru identyfikacyjnego nie jest weryfikowane prawo do własności gospodarstwa, ani ustrój majątkowy istniejący pomiędzy małżonkami, zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 86, dalej jako ustawa o ewidencji). Tym samym zgodna we wniosku o wpis do ewidencji producentów, wyrażona przez wnioskodawczynię, ograniczała się jedynie do zgody na nadanie numeru identyfikacyjnego.
Wnioskodawczyni podnosiła także, że nie udostępniono jej i odmówiono prawa do wglądu do dokumentów składanych przez jej byłego męża oraz innych dowodów i oświadczeń oraz zeznań świadków dopuszczonych do sprawy. Udostępniono jej tylko akta sprawy jej dotyczące. W ocenie organu odwoławczego było to prawidłowe postępowanie, wnioskodawczyni nie posiada bowiem statusu strony postępowania ( art. 28 kpa).
Powyższe postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zaskarżyła wnioskodawczyni, wnosząc o jego uchylenie w całości, wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, uznanie, że organ zachował bezczynność w postępowaniu oraz prowadził postępowanie niedbale i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, iż:
- sprawa w której odmówiono wszczęcia postępowania nie wiąże się tematycznie z jej wnioskiem,
- uzasadnienia obydwu postanowień za 2011 i 2012r. są identycznej treści, z czego wynika, że organ I instancji nie analizował dowodów i wyjaśnień składanych przez nią oraz orzeka, że nie jest stroną postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich,
- powołując się na jej wniosek z dnia 5 czerwca 2012r. organ wskazuje, że wniosła o wszczęcie postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich, podczas gdy jej wniosek brzmi zupełnie inaczej,
- z treści uzasadnienia nie wynika dlaczego Kierownik Biura Powiatowego odstąpił od wymogu dołączenia zgody współposiadacza do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich.
W uzasadnieniu wskazano, że organ w żadnym zdaniu uzasadnienia nie odniósł się do powoływanych przez nią art. 7 ust. 7 i 8 oraz art. 22a upswb oraz art. 12.1, art. 14.1 i 14.2 ustawy o ewidencji.
Kierownik Biura Powiatowego bez żadnych podstaw prawnych i dowodowych wykluczył ją z prowadzonego postępowania, nie uznając za stronę, uznał byłego męża za jedynego posiadacza gospodarstwa rolnego i zwolnił go z obowiązku uzyskania zgody współposiadacza przy wniosku o wpis do ewidencji producentów i przy wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Zwolnił również jej byłego męża i świadków z odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych oświadczeń, ponieważ żadne oświadczenie nie zawiera takiego pouczenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoje stanowisko oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań sądu stwierdzić należy , że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jed. w D.U. z 14.03.2012r., poz. 270 , cyt. dalej jako p.p.s.a. ), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sądowa kontrola zaskarżonego aktu ( decyzji , postanowienia ) dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń fatycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego. Rolą sądu jest bowiem kontrola prawidłowości działania organu administracji przy wydawaniu zaskarżonego aktu.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny sądu jest kwestia zgodności z prawem postanowienia organu odwoławczego, który utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania " w sprawie przyznania płatności bezpośrednich za rok 2011". Sądowa kontrola dotyczy zatem aktu o charakterze formalnym, wydanego na podstawie art. 61a kpa . Okoliczność ta determinuje zakres rozważań sądu, które nie mogą dotyczyć kwestii materialnoprawnych i związanych z nimi zarzutów skarżącej co do uprawnień do otrzymania płatności bezpośrednich. Sąd dokonał natomiast badania prawidłowości rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 5 czerwca 2012r. pod względem zgodności z przepisami postępowania .
Już na wstępie stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, w ocenie sądu wydane zostały z istotnym , mającym wpływ na wynik, naruszeniem przepisów postępowania. Ich podstawę prawną był art. 61a § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania , gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 , zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Treść tego przepisu wskazuje , że odmowa wszczęcia postępowania możliwa jest w oparciu o kryterium podmiotowe lub kryterium przedmiotowe. Przesłanka podmiotowa zachodzi, gdy żądanie wszczęcia postępowanie złożyła osoba niebędąca stroną. Natomiast przesłanka przedmiotowa pozostaje w związku z przedmiotem postępowania, to jest rodzajem sprawy, która ma być rozstrzygnięta przez organ . Poza przesłankami podmiotowymi i przedmiotowymi mogą nadto występować "inne przyczyny " uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania ( np. żądanie dotyczy sprawy już rozstrzygniętej decyzją lub w której jest już postępowanie prowadzone, nastąpiło przedawnienie materialnoprawne ; vide : B. Adamiak i J. Borkowski " Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz." , wyd.12. Warszawa 2012r. , s . 297-299 ).
Jak wynika z zacytowanego przepisu art. 61a § 1 kpa, odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić tylko w sytuacjach, gdy nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania w celu oceny żądania wnioskującego, a więc gdy nie ma potrzeby badania kwestii jego materialnoprawnych uprawnień do bycia stroną lub gdy niewątpliwe jest, że sprawa nie może być przedmiotem rozstrzygania decyzją w postępowaniu administracyjnym. Istotne znaczenie ma w związku z tym ustalenie rzeczywistego żądania osoby wnoszącej o przeprowadzenie postępowania. Na konieczność prawidłowej oceny ( interpretacji ) żądania E. D. trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy w postanowieniu nr "[...]" z dnia "[...]", którym uchylił pierwsze postanowienie organu I instancji z dnia "[...]".
W ocenie sądu to trafne zalecenie organu odwoławczego w wymienionym postanowieniu nie zostało jednak wykonane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy . Organ pierwszej instancji nie podjął bowiem żadnej próby wyjaśnienia rzeczywistego charakteru i celu żądań skarżącej . Nie została ona wezwana do sprecyzowania wniosków i żądań oraz nie została pouczona o występujących okolicznościach , które na danym etapie postępowania wpływają na zakres jej praw i obowiązków , tak aby nieznajomość prawa nie powodowała szkody . Obowiązek taki wynika z ogólnej zasady postępowania sformułowanej w art. 9 kpa, która - jak wskazuje piśmiennictwo - powinna być rozumiana szeroko, jako gwarancja prawidłowego rozpatrywania żądań kierowanych do organów administracji ( vide: B. Adamiak i J.Borkowski , op. cit. , s. 69-71 ).
Przywołana wyżej zasada z art. 9 kpa została niewątpliwe naruszona. Treść żądania skarżącej sformułowana została w piśmie z dnia 4 czerwca 2012r., które wpłynęło do organu dnia 5 czerwca 2012r. , skarżąca domagała się wszczęcia postępowania w sprawie " braku zgody współposiadacza na nadanie numeru identyfikacyjnego gospodarstwa" i " braku załączonej zgody współposiadacza do wniosków o przyznanie płatności". Z uzasadnienia tego pisma wynika zaś, że kwestionuje ona prowadzenie postępowania w przedmiocie dopłat bezpośrednich z pominięciem jej udziału i powołuje się na swój interes prawny. Treść żądania skarżącej nie jest więc jednoznaczna , na co zwracał już uwagę organ odwoławczy, uchylając pierwsze postanowienie o "odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich Panu R. K. za rok 2011".
Obowiązkiem organów było w takiej sytuacji wezwanie B. D. do sprecyzowania żądań, przy jednoczesnym wyjaśnieniu jej okoliczności sprawy i zakresu dopuszczalnych żądań. Pismo skarżącej z dnia 4 czerwca 2012r oraz składane zażalenie formułują pod adresem organu żądania przyznania statusu strony i zakreślają przedmiot postępowania, wiążąc go z brakiem zgody skarżącej jako współposiadacza gospodarstwa. Występowały w nich zatem kwestie podmiotowe i przedmiotowe, wymagające wyjaśnienia. Odmowa wszczęcia postępowania z powodów przedmiotowych mogłaby nastąpić w sytuacji, gdyby skarżąca podtrzymywała tylko żądanie o treści sformułowanej jako " brak zgody na nadanie numeru identyfikacyjnego" oraz "brak zgody " załączonej do wniosku o płatności . W prawie materialnym brak byłoby bowiem podstaw do prowadzenia postępowania w tak sformułowanym przedmiocie i wydawania w takich kwestiach decyzji. Jak już wskazywano nie była to jednak jedyna przesłanka żądań skarżącej, gdyż podnosiła ona także przesłanki związane z uprawnieniami strony w rozumieniu art. 28 kpa , powołując się na swój interes prawny . Jeżeli wnoszący podanie powołuje się na interes prawny , ustalenie zasadności tego żądania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania , przy zapewnieniu prawa do czynnego udziału. Nie oznacza to, że organ jest związany twierdzeniem żądającego co do podstaw wyprowadzenia interesu. Jednakże oceny zasadności żądania organ może dokonać tylko w formach procesowych , po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających. Ich wynikiem może być stwierdzenie o bezprzedmiotowości żądania w formie decyzji o umorzeniu postępowania ( vide: B.Adamiak i J. Borkowski , op.cit., t.2 s.290- 291 oraz t. 3 s.297-298 ). Nie byłoby wówczas dopuszczalne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nieprawidłowo zastosowały więc ten przepis i w konsekwencji wydały rozstrzygnięcie w niewłaściwej formie procesowej, przy czym organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu obszernie odnosi się merytorycznie do kwestii materialnoprawnych i związanych z nimi uprawnień skarżącej, wywodząc w sposób charakterystyczny dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, wykraczając poza formalnoprawne ramy dopuszczalne w postanowieniu wydawanym na podstawie art. 61a § 1 kpa. ( vide orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmujące tę tezę : wyroki WSA w Poznaniu z dnia 06.09.2012r. , sygn. akt IV SA/Po 32/12 ; WSA w Gorzowie z dnia 17.10.2012r. , sygn. akt II GA/Go 695/12; WSA w Olsztynie z dnia 13.12.2011r. sygn. akt II SA/Ol 893/11).
Podniesienia wymaga również to, że organy wydające badane postanowienia orzekły co do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich . Przedmiot żądania skarżącej sformułowały więc odmiennie niż w cyt. piśmie z dnia 4 czerwca 2012r. W toku postępowania administracyjnego, a także w skardze , skarżąca podnosi więc trafnie , że nie zostały rozstrzygnięte jej żądania , gdyż nie wnosiła o wszczęcie postępowania o płatności ale o co innego. W związku z tym wskazać należy na niedopuszczalność samowolnej zmiany żądania zawartego we wniosku ( podaniu) o wszczęcie postępowania. W przypadku wątpliwości obowiązkiem organu jest bowiem ustalenia treści żądania i wyjaśnienia tego po wezwaniu wnoszącego. W różnych stanach faktycznych wskazywało na to orzecznictwo sądów administracyjnych ( wyroki : NSA w Warszawie z dnia 24.07.2001r., sygn. akt IV SA 1091/99 ; WSA w Warszawie z dnia 29.03.2012r. , sygn. akt VIII SA/Wa 1127/11).
Zauważenia wymaga przy tym, że wniosek o płatności na rok 2011 złożył wprawdzie R. K. ale w dacie ("[...]"), gdy rozwód nie był jeszcze orzeczony ( k. 19 akt dot. postępowania o przyznanie płatności ). Postępowanie w przedmiocie przyznania płatności było więc wszczęte i zakończyło się decyzją z dnia "[...]" o przyznaniu płatności R.K. , która stała się ostateczna w dniu 1 grudnia 2011r. W dacie wniesienia przez skarżącą cytowanego wyżej pisma z dnia 4 czerwca 2012r. postępowanie w przedmiocie przyznania płatności było więc ostatecznie zakończone . Okoliczność ta ma istotne znaczenie o tyle , o ile mogłaby uzasadniać żądanie skarżącej do wznowienia postępowania z powodu, że bez własnej winy nie brała w nim udziału ( art. 145 § 1 pkt 4 kpa ). Czy żądanie skarżącej, jako wnoszącej o wszczęcie postępowania, było w istocie wnioskiem o wznowienie postępowania , nie zostało przez organy wyjaśnione .
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ pierwszej instancji powinien więc zwrócić się do skarżącej o jednoznaczne sprecyzowanie zakresu przedmiotowego wniosku o wszczęcie postępowania, z jednoczesnym pouczeniem i objaśnieniem wnioskodawczyni co do możliwości zastosowania różnych trybów postępowania oraz zależności skutków procesowych od sformułowania żądania . Należy nadto mieć na względzie, że w przypadku, gdy rozstrzygnięcie zapada po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ( w tym w szczególności uprawnień do bycia stroną postępowania) , nie ma zastosowania art. 61a § 1 kpa.
Z przedstawionych względów , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku .
Orzeczenie w pkt II . sentencji wyroku wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na mocy art. 200 p.p.s.a. Zasądzona kwota obejmuje uiszczony przez skarżącą wpis stosunkowy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło