I SA/Ol 114/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. postanawia: zwolnić skarżącą od wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł Wnioskiem z dnia 24 marca 2013r. skarżąca B. W. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 1.307 zł. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawczyni we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem i dwiema córkami. Skarżąca nie pracuje, uzyskuje dochód z wynajmu w wysokości 245 zł, otrzymuje również zasiłek rodzinny w kwocie 212 zł. Mąż skarżącej pracuje i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.895,40 zł brutto ( netto 2.083,58 zł). Łączny dochód rodziny wynosi 3.352,40 zł. Skarżąca wyjaśniła, iż pomiędzy nią a jej mężem W. W. istnieje rozdzielność majątkowa. Wskazała, iż w trudnej sytuacji materialnej wspiera ją rodzina i znajomi jest to pomoc pieniężna i rzeczowa. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni 304 m2, mieszkania o powierzchni 78,30 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4.644 m2. Innego majątku nieruchomego nie posiada, jak również nie posiada zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Posiadany przez skarżącą majątek w większości został sfinansowany ze środków pieniężnych pochodzących z darowizn, są to także nieruchomości otrzymane w darowiźnie. Mąż wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku. Argumentując trudną sytuację materialną wnioskodawczyni wskazała, iż jest osobą bezrobotną, bez dochodów. Do złożonego wniosku w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 95/13 skarżąca załączyła zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy, z którego wynika, iż jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od dnia 13.11. 2009r., w tym okresie od dnia 21.11.2009r do 20.11.2010r otrzymywała zasiłek w wysokości 100%, a od dnia 03.10.2011r do dnia 21.10.2011r. korzystała z nieopodatkowanego stypendium – szkolenia (k. 20). Ponadto dołączyła kserokopię faktury za usługi telekomunikacyjne Netia w wysokości 95,47 zł (k. 21) Do akt o sygn. I SA/Ol 94/13 mąż skarżącej wyjaśnił, iż z otrzymywanego wynagrodzenia spłaca raty miesięczne do Urzędu Skarbowego w wysokości około 1.400 zł. Ponadto do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie załączył zaświadczenie o dochodach (k. 21), kserokopię decyzji w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (k. 22-24), kserokopię faktury VAT za wodę i ścieki w wysokości 146,23 zł za okres dwumiesięczny (k. 25), kserokopię faktury VAT za energię elektryczną prognozowaną na kolejne miesiące w wysokości około 171 zł za miesiąc (k. 26). Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych o co wnosi w niniejszej sprawie skarżąca, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje w przypadku, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o pomoc w zakresie częściowym, strona musi wykazać, że nie posiada wystarczających środków na obronę swoich interesów przed sądem. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Na wstępie niniejszych rozważań stwierdzić należy, że przedstawiona sytuacja materialna wnioskodawczyni nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od całości kosztów sądowych. W niniejszej sprawie uznano, że skarżąca wykazała przesłanki do zastosowania w jej przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł. Wzięto również pod uwagę, iż skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisów w dwóch sprawach zawisłych przed tut. Sądem (sygn. akt I SA/Ol 95/13 – I SA/Ol 114/13), a jej mąż, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym również zobowiązany jest do uiszczenia wpisów w dwóch sprawach zawisłych przed tut. Sądem (sygn. akt I SA/Ol 94/13 – I SA/Ol 115/13). W złożonym wniosku skarżąca skoncentrowała się jedynie na przedstawieniu takich danych, które mogą świadczyć o jej bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, przede wszystkim na pozostawaniu bez pracy oraz braku uzyskiwania dochodów z tego tytułu. Referendarz sądowy nie kwestionuje wyjaśnień skarżącej w zakresie uzyskiwania dochodów jedynie przez jednego członka rodziny oraz faktu, że z dochodów tych spłacane są stosunkowo wysokie raty do Urzędu Skarbowego, a także braku zasobów finansowych. Zgodzić należy się ze skarżącą, iż wysokość uzyskiwanych środków finansowych może nie wystarczać na bieżące utrzymanie rodziny, w tym dwojga dzieci. Biorąc pod uwagę uzyskiwane dochody tj. wynagrodzenie męża skarżącej, pomniejszone o wysokość spłacanych rat, dochody wnioskodawczyni z wynajmu, zasiłek rodzinny oraz konieczność utrzymania czteroosobowej rodziny należałoby stwierdzić, iż sytuacja materialna wnioskodawczyni jest bardzo trudna. Z tych przyczyn sytuacja skarżącej uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Niemniej jednak zwrócić należy uwagę na inne okoliczności sprawy, takie jak posiadany przez skarżącą majątek nieruchomy. Zauważenia wymaga, iż wnioskodawczyni jest właścicielką znacznego majątku nieruchomego w postaci domu jednorodzinnego o powierzchni 304 m2, mieszkania o powierzchni 78,30 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4.644 m2. Wskazać należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, postanowienie NSA z dnia 26 września 2012r., sygn. I OZ 698/12, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2011r., sygn. I GZ 48/11, postanowienie WSA w Opolu z dnia 20 czerwca 2011r., sygn. II SA/Op 526/10, orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl ). Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Skoro wnioskodawczyni posiada poza domem, zaspokajającym potrzeby mieszkalne rodziny, mieszkanie oraz nieruchomość rolną, to może i powinna rozporządzać nimi w sposób przynoszący dochody rodzinie, w szczególności przez wykorzystanie zgodnie z charakterem posiadanej nieruchomości, jak również odpłatne wydzierżawienie, wynajęcie, obciążenie bądź sprzedaż całości lub części. W tym miejscu podnieść należy, że w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego, wynajęcie mieszkania o powierzchni 78 m2 może przynosić dochody wyższe od kwoty 245 zł. Dodatkowo powierzchnia nieruchomości rolnej wskazuje, iż możliwe jest prowadzenie działalności rolniczej i w związku z tym osiąganie dochodów z tego tytułu, w tym także z różnego rodzaju dopłat rolniczych. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny oraz do prowadzenia spraw sądowych. Trudno zatem biorąc pod uwagę ustalone składniki majątku skarżącej, pomimo nie kwestionowania aktualnej trudnej sytuacji finansowej rodziny, wywieść, że wnioskodawczyni i jej rodzina kwalifikuje się do osób ubogich, a do takich właśnie skierowane ma być prawo pomocy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.