I SA/Ol 122/12

Dnia 21 maja 2012roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Piskozub po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2012 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. I SA/Ol 122/12 Uzasadnienie R. K. dalej jako skarżący, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku o przyznaniu prawa pomcy, przedłożył urzędowy formularz PPF z dnia 27 marca 2012 roku. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 100 m² (3/4 domu obciążone jest prawem dożywocia rodziców). Nadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni 33,05 ha, dodatkowo dzierżawi nieruchomość rolną o powierzchni 3,30 ha. Posiada również budynki gospodarcze, które tak jak dom, wymagają remontu. Nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, ani samochodu. Utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego w wysokości 8.000 zł rocznie oraz z otrzymywanych dopłat w wysokości 29.000 zł. Skarżący z uzyskanych dochodów w ciągu roku w łącznej wysokości 37.000 zł ponosi wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a dotyczące zakupów paliwa na kwotę 9.000 zł oraz nawozów i środków ochrony roślin na sumę 8.000 zł. Opłaty podatkowe wynoszą 1.000 zł, zaś energia elektryczna - 5.000 zł. Natomiast na ubezpieczenie budynków i składki KRUS wydatkuje 2.000 zł, a na remont maszyn 10.000 zł. W związku z czym pozostaje mu 2.000 zł na chleb. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż posiada zobowiązanie wobec rodzeństwa w kwocie 200.000 zł za przejęcie gospodarstwa rolnego po rodzicach oraz wobec rodziców w wysokości 30.000 zł, w związku z zaciągnięciem przez nich pożyczki na spłatę kredytu "klęskowego" skarżącego. Z przyczyn leżących po stronie organów inspekcji weterynaryjnej oraz ARMiR, nie otrzymał dopłat bezpośrednich w kwocie 30.000 zł za 2009 r. Podniósł także, iż nie otrzymał premii w wysokości 50.000 zł dla młodych rolników. Argumentując wniosek wskazał, iż jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej posiada liczne zobowiązania, dotykają go utrudnienia ze strony organów i instytucji mających na celu pomoc rolnikom. Referendarz Sądowy w wojewódzkim sadzie Administracyjnym w Olsztynie, postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2012 roku odmówił przyznania prawa pomocy. co Skarżący zakwestionował to postanowienie ,składając sprzeciw . Zgodnie z art. 260 Prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu powoduje, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpatrzeniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. stwierdza, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i ustanowienie adwokata. Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o prawo pomocy, strona musi wykazać, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art.199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania, natomiast prawo pomocy jest odstępstwem od tej zasady. Dlatego Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Opisana i przedstawiona przez Skarżącego we wniosku sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wykazał, że utrzymuje się z dochodów z gospodarstwa rolnego oraz otrzymywanych dopłat. Roczny dochód skarżącego wynosi 37.000 zł netto, co daje miesięcznie kwotę 3.083 zł. Zauważyć należy, iż kwota ta pozostaje do wyłącznej dyspozycji skarżącego, albowiem nikt nie pozostaje na jego utrzymaniu, co więcej korzysta on z pomocy rodziców, którzy spłacają za niego kredyt w wysokości 30.000 zł. Sąd rozpoznający wniosek wziął pod uwagę, iż z uzyskiwanego dochodu wnioskodawca ponosi również koszty utrzymania gospodarstwa, które wykazał w formularzu PPF. Biorąc jednakże pod uwagę wysokość uzyskiwanego dochodu stwierdzić należy, iż skarżący jest w stanie z uzyskiwanych środków finansowych poczynić oszczędności w swoich wydatkach w celu uiszczenia należnych kosztów sądowych (w niniejszej sprawie w wysokości 100 zł) oraz ewentualnych, na tym etapie postępowania sądowego kosztów ustanowienia adwokata. Zauważyć również należy, iż wnioskodawca posiada majątek w postaci domu, zabudowań gospodarczych oraz nieruchomości rolnej o pow. 33,05 ha. Biorąc zatem pod uwagę stan posiadania skarżącego, można poprzestać na wskazaniu, iż "zgodnie (...) z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (...). Również w postanowieniu z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (orzeczenie z dnia 23 października 1934 r., C II 1441/34) uznał, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (...) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia." (z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r.; sygn. akt I OZ 563/09) Stanowiska w kwestii odmowy przyznania prawa pomocy nie zmienia również okoliczność posiadanych przez skarżącego zobowiązań wobec rodziców oraz rodzeństwa. Zobowiązania te mają charakter cywilno-prawny i nie mają pierwszeństwa przed kosztami należnymi Skarbowi Państwa, jakimi są koszty sądowe. Sąd rozpatrując o wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdził, że sytuacja skarżącego nie jest na tyle trudna, aby uniemożliwiła skarżącemu uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł oraz poniesienie ewentualnych kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Wykazany przez Skarżącego we wniosku ppf, dochód za 2011 r. w wysokości 37.000 zł, uzyskany z gospodarstwa rolnego oraz wskazanie dopłat, posiadany majątek nieruchomy oraz fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej z dzierżawionymi gruntami 36 ha, nie przemawia za przyznaniem prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z tym, skoro nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.