I SA/Ol 15/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 20 listopada 2025 r., nr 2801-IEW.720.24.2025 w przedmiocie sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości oddala skargę. Postanowieniem z 9 października 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (dalej jako: "NUS", "organ I instancji") na podstawie art. 17 §1, art. 18, art. 27f §1, §5 pkt 1 i §6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132, ze zm.) oraz art. 26 i 29 §1 i §2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, ze zm.), dalej jako: "o.p.", oddalił sprzeciw wniesiony przez D. J. (dalej jako: "strona", "skarżący") w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych z 11 lipca 2025 r. wobec zobowiązanej E. J. (małżonki skarżącego). Jak wynika z uzasadnienia decyzji NUS oraz przekazanych tutejszemu sądowi wraz ze skargą akt egzekucyjnych sprawy, kolejne tytuły wykonawcze zostały wystawione przez NUS - organ egzekucyjny w celu przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości gruntowej wchodzącej w skład majątku wspólnego skarżącego i zobowiązanej. W dniu 15 września 2025 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia tej nieruchomości. Pismem z 23 września 2025 r. strona wniosła sprzeciw, w którym prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu zarzuciła naruszenie art. 41 §1 i §2 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809), dalej jako: " k.r.o.", w zw. z art. 27f ustawy u.p.e.a. poprzez skierowanie egzekucji do nieruchomości objętej wspólnością majątkową ustawową w celu zaspokojenia osobistego zobowiązania podatkowego zobowiązanej, które stanowi o istnieniu ograniczenia odpowiedzialności majątkiem wspólnym i w konsekwencji o niedopuszczalności prowadzenia egzekucji z tego majątku. Zdaniem strony wierzyciel nie może żądać zaspokojenia z majątku wspólnego, jeżeli zobowiązanie nie zostało zaciągnięte za zgodą drugiego małżonka, co ma miejsce w przypadku osobistych zobowiązań podatkowych. Tym samym odpowiedzialność za osobiste zobowiązanie podatkowe E. J. jest ustawowo ograniczona i nie obejmuje udziału skarżącego w majątku wspólnym, a prowadzenie egzekucji z całej nieruchomości objętej wspólnością majątkową narusza to ograniczenie. W wymienionym na wstępie postanowieniu organ I instancji podniósł, że przedmiotowa nieruchomość stanowi majątek wspólny. Zgodnie z treścią działu II księgi wieczystej [...] skarżący jest jej właścicielem wraz z żoną E. J. na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Nieruchomość została nabyta na podstawie umowy sprzedaży - akt notarialny z 17 sierpnia 2001 r. Rep. A nr [...]. Małżonkowie w dniu 8 grudnia 2023 r. zawarli przed notariuszem umowę majątkową małżeńską dotyczącą ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej Rep. A nr [...], z której wynika, że są małżeństwem od 26 października 1991 r. Strona natomiast nie wskazała, aby aktualnie nie byli małżeństwem ani nie przedłożyła żadnych dokumentów w tym zakresie. NUS wywiódł, że umowa o rozdzielności majątkowej nie ma zastosowania do zobowiązań E. J. ponieważ dotyczą one okresów sprzed jej zawarcia (art. 29 §2 o.p.). Do nabycia nieruchomości doszło zatem w trakcie trwającego związku małżeńskiego z E. J., zaś ustawowy ustrój majątkowy między małżonkami charakteryzuje się m.in. tym, że przedmioty majątkowe nabyte od dnia zawarcia małżeństwa przez małżonków wspólnie lub każdego z nich osobno są z mocy ustawy objęte wspólnością ustawową majątkową małżeńską. Tymczasem skarżący nie wskazał, aby przedmiotowa nieruchomość była w jakikolwiek sposób wyłączona spod wspólności małżeńskiej, a jedynie podkreśla osobisty charakter zobowiązań podatkowych, które posiada jego małżonka. Zatem w ocenie organu I instancji w przypadku strony ograniczenie odpowiedzialności majątkiem wspólnym nie ma zastosowania. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy", "organ") postanowieniem z 20 listopada 2025 r. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy. Organ przypomniał, że przedmiotem oceny wniesionego sprzeciwu jest zajęcie nieruchomości z 15 września 2025 r. dokonane na podstawie ww. kolejnych tytułów wykonawczych z 11 lipca 2025 r., gdzie w części A wierzyciel wskazał E. J., a w części AA skarżącego jako małżonka zobowiązanej odpowiedzialnego majątkiem wspólnym. Postępowanie egzekucyjne wobec małżonki skarżącego prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych z 15 maja 2025 r. obejmujących zaległości podatkowe za 2019 r. i 2020 r. w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) i podatku od towarów i usług (VAT) wymienione na s. 2 - 3 postanowienia wynikające z ostatecznych decyzji DIAS z 14 i 15 kwietnia 2025 r. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzje te mają charakter deklaratoryjny, a więc nie tworzą, nie znoszą i nie zmieniają istniejącego stosunku prawnego, lecz potwierdzają istniejące prawa i obowiązki jego adresata. DIAS zauważył, że od chwili zawarcia związku małżeńskiego (tj. 26 października 1991 r. skarżącego i E. J. obowiązywał ustrój wspólności ustawowej, który przestał istnieć od dnia 8 grudnia 2023 r., gdy zawarli umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Wobec tego zobowiązania podatkowe E. J. określone ww. decyzjami za 2019 r. i 2020 r. powstały w okresie obowiązywania małżeńskiej wspólności ustawowej. DIAS wskazał, że podstawą odpowiedzialności małżonka za zobowiązania podatkowe, jest art. 29 o.p., zgodnie z którym w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Wskutek tych zapisów następuje rozciągnięcie odpowiedzialności na majątek wspólny, o którym mowa w art. 31 k.r.o., który definiuje pojęcie wspólności ustawowej wskazując, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. mając na uwadze stan faktyczny w sprawie oraz powołane przepisy prawa podatkowego mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie. DIAS stwierdził, że skarżący odpowiada majątkiem wspólnym za zobowiązania małżonki, określone ww. decyzjami, co jednocześnie świadczy o dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej z majątku wspólnego, do którego należy ww. nieruchomość gruntowa. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że inne przepisy prawa stosuje się do zobowiązań cywilnych, a inne do zobowiązań podatkowych. Kiedy małżonek odpowiada za długi cywilne zastosowanie ma właśnie art. 41 k.r.o., w tym przypadku wszystko zależy od tego, czy drugi małżonek zgodził się na zaciągnięcie zobowiązania. Jeżeli taką zgodę wyraził, to wierzyciel może dochodzić roszczeń także z majątku wspólnego. Natomiast inne przepisy prawa i zasady funkcjonują, jeżeli chodzi o zobowiązania podatkowe. Tu zastosowanie mają przepisy prawa podatkowego odnoszące się do zobowiązań publicznoprawnych, a podstawą odpowiedzialności majątkiem wspólnym jest art. 29 o.p., z którego wprost wynika, że jeśli tylko małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, to odpowiedzialność każdego z nich za podatki rozciąga się nie tylko na majątek osobisty dłużnika, lecz także na majątek wspólny. Nie ma przy tym znaczenia, czy współmałżonek posiada wiedzę odnośnie zaległości podatkowych czy też nie. W przepisach dotyczących zobowiązań podatkowych odpowiedzialność małżonka jest rozumiana jako dopuszczalność stosowania przewidzianych prawem środków, zmierzających do przymusowego wyegzekwowania podatków z jego majątku. Małżonek de facto odpowiada wspólnym, a więc swoim majątkiem bez ograniczeń kwotowych i wyłączania z niego określonych składników. Odpowiedzialność małżonka powstaje z mocy prawa wraz z wystawieniem na niego tytułu wykonawczego bez konieczności wydawania w stosunku do niego jakichkolwiek decyzji przez organ podatkowy. Co więcej, nie ma on na te decyzje wpływu. Dodatkowo odpowiedzialność jest ustalona bez względu na zmiany majątkowe pomiędzy małżonkami (art. 29 §2 o.p.). Ostatecznie odpowiedzialność małżonka może istnieć przez cały okres, w którym ciąży na jego małżonku (zobowiązanym) zobowiązanie podatkowe. Zatem odpowiedzialność ta na etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o art. 27c u.p.e.a. jest zbieżna z odpowiedzialnością małżonka zobowiązanego, bo mimo że jego zobowiązanie wynika z długu małżonka i ograniczone jest do majątku wspólnego, ciężar dolegliwości majątkowych jest taki sam. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona zaskarżyła postanowienie DIAS w całości, wniosła o jego uchylenie w całości, a także uchylenie postanowienia NUS, umorzenie postępowania w zakresie skierowanym do nieruchomości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 29 §1 o.p. w zw. z art. 41 §1 i §2 k.r.o. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że odpowiedzialność małżonka podatnika majątkiem wspólnym za zobowiązania podatkowe ma charakter absolutny i wyłącza stosowanie ograniczeń wynikających z prawa rodzinnego, nawet w sytuacji gdy zobowiązanie powstało bez wiedzy i zgody współmałżonka i dotyczy wyłącznej działalności gospodarczej podatnika, 2) art. 27f u.p.e.a. poprzez błędną ocenę przesłanki "ograniczenia odpowiedzialności" i uznanie sprzeciwu za bezzasadny, pomimo wskazania przez skarżącego na ustawowe ograniczenia odpowiedzialności majątkiem wspólnym wynikające z braku zgody na zaciągnięcie zobowiązania, 3) art. 7, art. 77 §1 oraz art. 107 §3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na nadmiernie uproszczonej interpretacji relacji między prawem podatkowym a rodzinnym, co doprowadziło do sytuacji, w której małżonek podatnika jest traktowany gorzej niż małżonek dłużnika cywilnoprawnego, co godzi w konstytucyjną zasadę ochrony majątku i rodziny. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że brak zgody małżonka na działalność generującą długi powinien skutkować ograniczeniem możliwości egzekucji z majątku wspólnego. Interpretacja organu prowadzi zaś do niedopuszczalnej sytuacji, w której małżonek osoby prowadzącej działalność gospodarczą ponosi nieograniczoną odpowiedzialność całym dorobkiem życia (w tym przypadku nieruchomością rolną nabytą w 2001 r.), mimo że nie miał żadnego wpływu na powstanie długu. Według strony organ w swoim rozstrzygnięciu pominął fakt, że takie stosowanie prawa narusza istotę instytucji sprzeciwu małżonka określonej w art. 27f u.p.e.a., którego celem jest ochrona przed egzekucją, gdy istnieją ku temu prawne ograniczenia. Powoływanie się przez DIAS wyłącznie na publicznoprawny charakter długu jest nadmiernym uproszczeniem. Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 3 §2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując badania legalności zaskarżonego postanowienia sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu było postanowienie DIAS utrzymujące w mocy postanowienie NUS w przedmiocie oddalenia sprzeciwu małżonka zobowiązanej w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym (wobec czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia nieruchomości gruntowej). Kwestię sporną natomiast stanowiło to, czy organy obu instancji miały prawo do oddalenia sprzeciwu wskazując, że należności pieniężne będące przedmiotem egzekucji administracyjnej podlegają normom ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Ordynacji podatkowej a nie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Odwołując się do treści art. 29 o.p. organ wskazał, że wskutek jego zapisów następuje rozciągnięcie odpowiedzialności na majątek wspólny, o którym mowa w art. 31 k.r.o., który definiuje pojęcie wspólności ustawowej wskazując, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Jednocześnie DIAS podniósł, że w sprawie nie ma zastosowania art. 41 k.r.o., gdyż przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące zasad odpowiedzialności małżonków za zobowiązania publicznoprawne mają charakter szczególny i wyłączają stosowanie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego odnoszących się do odpowiedzialności za zobowiązania cywilnoprawne. Z takim stanowiskiem nie zgodziła się strona wskazując, że w przedmiotowej sprawie zobowiązania powstały wyłącznie z działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę skarżącego i jako mąż, nie miał wpływu na powstanie tych zaległości ani nie wyrażał zgody na czynności, które do nich doprowadziły. Zauważył przy tym, że organ egzekucyjny błędnie interpretuje relację pomiędzy Ordynacją podatkową, a Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, wskazując, że art. 29 §1 o.p. stanowi o odpowiedzialności z majątku wspólnego. Nie oznacza to jednak, że przepis ten całkowicie uchyla ochronę prawną małżonka podatnika przewidzianą w prawie rodzinnym. Podniósł też, odwołując się do art. 41 k.r.o., że przepis ten stanowi zasadę, że jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków, a jeżeli zgody takiej nie było, wierzyciel nie ma takiego prawa. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji oraz Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 27f §1 u.p.e.a. w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. W sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Według art. 27f §5 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego, w którym: 1) oddala sprzeciw; 2) uznaje sprzeciw: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala sprzeciw. W myśl art. 27g §1 u.p.e.a. małżonkowi zobowiązanego przysługują prawa zobowiązanego w egzekucji z majątku wspólnego z chwilą wniesienia do organu egzekucyjnego sprzeciwu albo wniosku, o którym mowa w art. 27e §4 albo doręczenia małżonkowi zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, protokołu zajęcia prawa majątkowego, protokołu zajęcia i odbioru ruchomości lub protokołu odbioru dokumentu. Z art. art. 29 §1 o.p. wynika natomiast, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Jednocześnie art. 41 §1 i 2 k.r.o. wskazuje, że jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa. Na wstępie należy podnieść, że w przypadku skierowania egzekucji do składników majątku wspólnego, w tym przypadku nieruchomości (jak w niniejszej sprawie) małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 27f §1 u.p.e.a. Jest to swoistym środek zaskarżenia, służący małżonkowi zobowiązanego do obrony przed egzekucją z majątku wspólnego. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. W sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Na gruncie przepisów u.p.e.a. skarżący, jako małżonek (w tym przypadku zobowiązanej), powołując się na możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej z majątku wspólnego małżonków, dysponuje zatem określonymi ustawowymi rozwiązaniami, dającymi mu prawo udziału w postępowaniu egzekucyjnym, z których skorzystanie pozostaje w jego gestii. Należy przy tym zaznaczyć, że wprowadzając ten szczególny środek prawny chroniący małżonka zobowiązanego (ej) jednoznacznie wskazano, że nie może on być wiązany z zarzutami przysługującymi zobowiązanemu. Zauważono też (jak wskazał NSA w wyroku z 30 września 2021 r., sygn. akt III FSK 4135/21 odwołując się do uzasadnienia zmian stanu prawnego mającego miejsce od 30 lipca 2020 r., kiedy weszły w życie przepisy ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2019 r., poz. 2070), że w oparciu o wprowadzone regulacje małżonek zobowiązanego będzie więc uprawniony do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, będzie uprawniony do kwestionowania czynności egzekucyjnych podjętych w egzekucji z majątku wspólnego. Będzie jednak uczestniczył na prawach zobowiązanego jedynie w egzekucji z majątku wspólnego, nie zaś w całym postępowaniu egzekucyjnym. Równocześnie podkreślono, że na podstawie tych regulacji małżonek zobowiązanego nie będzie miał prawa podnoszenia braku wymagalności należności pieniężnej czy też błędu co do osoby zobowiązanego, nie będzie uprawniony do wnoszenia zarzutów, wnoszenia o umorzenie postępowania egzekucyjnego itd. Takie uprawnienia w dalszym ciągu zarezerwowane są wyłącznie dla zobowiązanego, który odpowiada za należność pieniężną całym swoim majątkiem. Z tych zapewne względów nie wprowadzono regulacji, które odpowiadałyby ocenie wyrażonej w zaskarżonym wyroku o przyznaniu małżonkowi zobowiązanego w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego uprawnień przysługujących zobowiązanemu. Wskazać jednocześnie należy, że nie jest sporne, że przedmiotem oceny wniesionego sprzeciwu jest zajęcie nieruchomości z 15 września 2025 r. (należącej do majątku wspólnego), dokonane na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych wystawionych na skarżącego jako małżonka zobowiązanej oraz na E. J. (zobowiązaną) do zapłaty zaległości, wynikających z ostatecznych decyzji DIAS z 11 i 15 kwietnia 2025 r., obejmujących zobowiązania podatkowe w podatku VAT i PIT za 2019 r. i 2020 r. (k. 82-135, T. l/ll akt organu I instancji) powstałe w okresie obowiązywania małżeńskiej wspólności ustawowej, która ustała, jak wskazał DIAS, w dniu 8 grudnia 2023 r. Ponadto zajęta nieruchomość gruntowa została nabyta w dniu 17 sierpnia 2001 r., czyli w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej (co oznacza, że stanowiła ona majątek wspólny). Jak wskazał przy tym organ, w świetle art. 27e §3 u.p.e.a. ustanie, ograniczenie, zniesienie lub wyłączenie wspólności ustawowej, poprzez zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie stanowi przeszkody do dochodzenia należności pieniężnej ze składnika majątku uprzednio należącego do majątku wspólnego, jeżeli zawarcie umowy nastąpiło po powstaniu egzekwowanej należności. Zapobiega to sytuacjom, w których zobowiązany po powstaniu należności pieniężnej, za którą ponosi odpowiedzialność majątkiem wspólnym, zawiera umowę majątkową małżeńską jedynie w celu uchronienia składników majątku wspólnego przed egzekucją. Mając tak określoną oś sporu, w ocenie sądu rację należało przyznać organowi. Trudno się bowiem zgodzić się z autorem skargi, że zastosowanie w sprawie znajdzie art. 41 §1 i 2 k.r.o. Punktem wyjścia (jak słusznie przyjęły organy egzekucyjne) dla oceny zagadnienia z zakresu prawa podatkowego powinny być przepisy tego prawa, z uwagi na ich autonomiczny charakter wobec innych gałęzi prawa, w tym prawa cywilnego. Podstawą odpowiedzialności małżonka za zobowiązania podatkowe jego żony (zobowiązanej) jest art. 29 o.p. Stwierdza on bowiem, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka (jak w tej sprawie stanowiła nieruchomość gruntowa objęta przedmiotową sprawą). Słusznie też przyjęto, że wskutek zapisów ww. przepisu następuje rozciągnięcie odpowiedzialności na majątek wspólny, o którym mowa w art. 31 k.r.o., który definiuje pojęcie wspólności ustawowej wskazując, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Jak słusznie też przyjęto, art. 41 k.r.o. (wbrew zaopatrywaniu skarżącego) odnosi się wyłącznie do odpowiedzialności za zobowiązania cywilnoprawne (wynikające z czynności prawnej). Tymczasem zobowiązanie podatkowe ma charakter publicznoprawny i odpowiedzialność za nie jest kompleksowo uregulowana w przywołanym już art. 29 o.p., który jest przepisem szczególnym (lex specialis) i ma charakter autonomiczny względem ww. art. 41 k.r.o. Przedmiotowe stanowisko potwierdza Sąd Najwyższy w przywołanym przez DIAS w odpowiedzi na skargę wyroku z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II CSK 149/15, stwierdzając, że przepisy ordynacji podatkowej dotyczące zasad odpowiedzialności małżonków za zobowiązania publicznoprawne mają charakter szczególny i wyłączają stosowanie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego odnoszących się do odpowiedzialności za zobowiązania cywilnoprawne (art. 41 k.r.o.). Podobnie Wojciech Górecki (w: Dopuszczalność stosowania art. 41 k.r.o. do odpowiedzialności małżonków za zobowiązania publicznoprawne [w:] Odpowiedzialność małżonków pozostających w ustroju wspólności ustawowej za zobowiązania jednego z nich, Warszawa 2024. – LEX/art. 29), który wskazał, że regulacja zamieszczona w art. 29 o.p. ma charakter autonomiczny w stosunku do art. 41 k.r.o. Zgodnie nadto z art. 2 §4 o.p. przepisów Ordynacji podatkowej nie stosuje się do świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunków cywilnoprawnych. Zauważył też, że przepis art. 29 §1 o.p. silniej chroni beneficjenta podatkowego w stosunku do ochrony wierzyciela prywatnoprawnego na podstawie art. 41 k.r.o. Wniosek ten dotyczy przede wszystkim sytuacji, w których zobowiązanie podatkowe jednego z małżonków powstało w trakcie pozostawania przez małżonków w ustroju wspólności ustawowej. Kompetencja beneficjenta podatkowego do żądania zaspokojenia z całego majątku wspólnego małżonków nie zależy wtedy od zgody drugiego z nich. Ponadto, na gruncie Ordynacji podatkowej (wbrew twierdzeniu strony) powstanie zobowiązania podatkowego jednego z małżonków nie zależy od zachowania drugiego. Nie ma więc znaczenia, czy strona jako mąż zobowiązanej wiedział o jej długach i czy wyraził zgodę na jej działania. W myśl art. 29 §1 ordynacji podatkowej egzekucja może być prowadzona z majątku wspólnego (zob. M. Pogroszewska, Skarbówka ściga za długi małżonka, Rzeczpospolita, PCD 2017, nr 2, s. 7 – LEX/art. 29). Należy też pamiętać, że odpowiedzialność małżonka za dług podatnika (zobowiązanego) wynika wprost z przepisu prawa (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 18 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 493/24), w tym wypadku z art. 29 o.p., który stanowi podstawę materialnoprawną odpowiedzialności zobowiązanego pozostającego w związku małżeńskim. Jak słusznie zauważył też DIAS, odpowiedzialność jest ustalona bez względu na zmiany majątkowe pomiędzy małżonkami (art. 29 §2 o.p.). Nadto odpowiedzialność ta na etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o art. 27c u.p.e.a. jest zbieżna z odpowiedzialnością małżonka zobowiązanego, bo mimo że jego zobowiązanie wynika z długu małżonka i ograniczone jest do majątku wspólnego, ciężar dolegliwości majątkowych jest taki sam. Wbrew zatem twierdzeniu strony organy egzekucyjne prawidłowo zinterpretowały przepis art. 29 o.p. oraz brak możliwości zastosowania w sprawie art. 41 k.r.o. i uznania go (jak chciałaby tego strona) za podstawę ustawowe ograniczenia odpowiedzialności majątkiem wspólnym wynikające z braku zgody skarżącego na zaciągnięcie zobowiązania przez jego żonę. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że zarzuty podniesione w skardze w zakresie w niej wskazanym (tj. naruszenia art. 29 §1 o.p. w zw. z art. 41 §1 i §2 k.r.o., art. 27f u.p.e.a. oraz art. 7, art. 77 §1, art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) oraz argumentacja zaprezentowana dla ich poparcia w żaden sposób nie wpływają na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stanowią natomiast niczym nie popartą polemikę, pozostającą bez istotnego znaczenia dla sprawy. Zarówno bowiem stan faktyczny sprawy, jak i powołane przepisy prawa podatkowego (mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie) dawały podstawy do stwierdzenia, że skarżący odpowiada majątkiem wspólnym za zobowiązania żony, określone wspomnianymi już decyzjami z 11 i 15 kwietnia 2025 r., co jednocześnie świadczy o dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej z majątku wspólnego, do którego należy nieruchomość gruntowa objęta przedmiotową sprawą. Wbrew zarzutom skargi DIAS podjął też niezbędne kroki do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego. Zebrał ponadto w sposób wyczerpujący i rozpatrzył cały materiał dowodowy (zgodnie z dyspozycją art. 77 §1 k.p.a.). W uzasadnieniu natomiast zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał jego motywy, na których się oparł się oraz przyczyny, z powodu których oddalono sprzeciw, tym samym nie naruszając (wbrew zarzutom skargi) art. 107 §3 k.p.a. Sąd, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w ww. trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.