I SA/Ol 156/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy zastosowania zwolnienia w podatku rolnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2012r. skarżący M. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i ojcem. Skarżący podał, iż posiada nieruchomość rolną o powierzchni 92 ary. Innego majątku nie posiada. Zamieszkuje z rodzicami. Ojciec jest jednym z 6 współwłaścicieli domu. Zajmowana przez rodzinę część budynku to 60 m2. Na dochód rodziny składa się renta ojca w wysokości 428 zł oraz dochody skarżącego z działalności rolniczej w wysokości około 1.000 zł miesięcznie, matka nie uzyskuje dochodów. Wnioskodawca wskazał, iż cały dochód wydatkowany jest na takie opłaty jak: woda, energia, gaz i telefon. Ojciec skarżącego choruje na astmę, ma dyskopatię, stale przyjmuje leki. Wnioskodawca wskazał również, iż spłaca kredyt hipoteczny, zaciągnięty na zakup nieruchomości rolnej, w wysokości 550 zł miesięcznie. Argumentując wniosek powołał się na bardzo trudną sytuację finansową uniemożliwiającą opłacenie wpisu od skargi. Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż skarżący w dniu 14 lutego 2011r., zakupił nieruchomość rolną o powierzchni 21,92 ha (akt notarialny Rep. A nr 559/11, k. 5-8 akt admin.). Nieruchomość została zakupiona za kwotę 354.140,000 zł, w tym wkład własny M. G. wynosił 53.140,00 zł. Pozostałą kwotę 301.000,00 zł skarżący pokrył ze środków uzyskanych z kredytu ( umowa o kredyt inwestycyjny z dnia 29.12.2010r. k. 16-20 akt admin.). Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 § 1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o prawo pomocy, strona musi wykazać, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania - w tym drugim przypadku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna jest rzeczywiście tak ciężka, iż wymaga pomocy Państwa w zakresie poniesienia za niego kosztów sądowych. Wskazać bowiem należy, iż skarżący jest właścicielem znacznego majątku nieruchomego w postaci gospodarstwa rolnego o powierzchni 21,92 ha, dodatkowo dzierżawi grunt o powierzchni 9,71 ha. Skarżący w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) oświadczył, iż jest właścicielem jedynie 92 arów nieruchomości rolnej. Dane dotyczące majątku skarżącego są sprzeczne ze znajdującym się w aktach sprawy dokumentami takimi jak: akt notarialny z dnia 14.02.2011r. (k. 5-8 akt admin.), umowa kredytowa z dnia 29.12.2010r. (k. 16-20 akt admin.) oraz decyzje Burmistrza Jezioran z dnia 18.02.2012r. i 26.03.2012r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na 2012r (k. 16-19 akt sądowych). Zauważyć należy, iż skarżący w postępowaniu podatkowym jak i w skardze, nie kwestionował przedmiotowych decyzji w zakresie wykazanych w nich powierzchni nieruchomości, zarówno gruntów własnych jak i dzierżawionych (łącznie 31,47 ha), nie zgadza się jedynie z wysokością ustalonego podatku. Uznać zatem należy, iż oświadczenie skarżącego złożone w formularzu wniosku, o posiadaniu nieruchomości rolnej o powierzchni 92 arów nie jest wiarygodne, przeczą bowiem temu wskazane wyżej dowody z dokumentów. Tym samym, przyjąć należy, iż skarżący jest właścicielem znacznego majątku nieruchomego. Biorąc zatem pod uwagę stan posiadania skarżącego, można poprzestać na wskazaniu, iż "zgodnie (...) z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (...). Również w postanowieniu z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (orzeczenie z dnia 23 października 1934 r., C II 1441/34) uznał, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (...) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia." (z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r.; sygn. akt I OZ 563/09; orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Odnosząc się w tym miejscu do możliwości przynoszenia potencjalnych pożytków z posiadanego majątku wskazać należy, iż powierzchnia posiadanego gospodarstwa oraz dzierżawa dodatkowych gruntów przemawia za oceną, iż skarżący we właściwy i racjonalny sposób wykorzystuje swój majątek. Wnioskodawca jest właścicielem 21,72 ha fizycznych ( 25,20 ha przeliczeniowych – zgodnie z decyzją Burmistrza Jezioran z dn. 18.02.2012r. – k. 16 akt sądowych), a także dodatkowo dzierżawi 9,71 ha (tj. 11,53 ha przeliczeniowych). Dlatego też w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego mało prawdopodobnym wydaje się wykazany przez skarżącego dochód uzyskiwany z tego gospodarstwa w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Zauważyć należy, iż zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2011 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2010r. (MP z 2011 r., Nr 87, poz. 917), dochód ten wynosił 2.278 zł z 1 ha przeliczeniowego. Biorąc zatem pod uwagę powierzchnię posiadanych i uprawianych gruntów ( łącznie 36,73 ha przeliczeniowych), dochód obliczony zgodnie z wyżej wskazanym obwieszczeniem wynosi 83.670,94 zł rocznie, tj. 6.972,57 zł miesięcznie. Oceniając sytuację materialną skarżącego wskazać również należy, iż w ubiegłym roku dysponował on kwotą 53.140,00 zł wymaganą na zakup nieruchomości. Wskazać należy, iż fakt ponoszenia zobowiązań z tytułu zaciągniętego kredytu nie może być okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Wysokość rat kredytowych obciążających skarżącego w kwocie około 550 zł. miesięcznie, została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu wnioskodawcy znacznego kredytu hipotecznego w wysokości 301.000,00 zł. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Znajduje to również odzwierciedlenie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, skoro skarżący nie podniósł, by miał trudności finansowe z terminowym uiszczaniem tych należności, czy też, że zalega ze spłatą rat kredytu. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego typu zobowiązań i ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, w kwocie (550 zł) odpowiadającej wysokości wymaganego na chwilę obecną wpisu od skargi (500 zł), a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Ponadto na marginesie dodać należy, iż majątek skarżącego został zwiększony o uzyskaną kwotę kredytu, i tym samym to sam skarżący winien tak rozsądnie zawierać umowy kredytowe, aby spłata kredytu nie stanowiła nadmiernego obciążenia co do kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny. Całościowa ocena sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy nie pozwala na stwierdzenie, iż jest on osobą wymagającą pomocy Państwa. Za dokonaną oceną przemawia dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego, posiadany majątek nieruchomy oraz fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej, z dzierżawionymi gruntami, 30 ha. Zwolnienie od kosztów i przerzucenie na budżet Państwa obowiązku ich ponoszenia, prowadziłoby więc w istocie do zaakceptowania tego, że regulowanie wszelkich płatności, czy spłata jakichkolwiek zobowiązań ma pierwszeństwo przed obowiązkiem poniesienia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania przed sądem administracyjnym, które strona sama zainicjowała. W związku z tym, skoro nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.