I SA/Ol 159/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 § 1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245§2 i 3 p.p.s.a.). P. P. złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z przedłożonego wniosku wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci. Skarżący uzyskuje dochody miesięczne z tytułu pensji w wysokości 1215,80 zł brutto, a jego żona otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości 112 zł miesięcznie brutto. Nadto we wniosku skarżący wykazał, że posiada mieszkanie o powierzchni 47,98 m2 . Innego majątku, ani zasobów pieniężnych nie wykazał. Jako argumentację wniosku wskazał złą sytuację finansową rodziny. Z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy (art. 246§1 i 2 p.p.s.a.) wynika, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd ma prawo zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony skarżącej wezwanie z dnia 9 czerwca 2008r. W wezwaniu tym zwrócono się o przedłożenie, w terminie siedmiu dni, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: oświadczenie o wysokości ponoszonych kosztów związanych z miesięcznym utrzymaniem gospodarstwa rodzinnego za ostatnie 3 miesiące, określenie tytułu prawnego (podstawy faktycznej) na której wnioskodawca wraz z rodziną zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, przedłożenie odpisów dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę oraz jego żonę dochodów miesięcznych za ostatnie 6 miesięcy, przedłożenie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy albo oświadczenia o braku rachunków bankowych. Opisane wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 czerwca 2008r. W wyznaczonym terminie skarżący nie przedłożył żadnych z wymienionych w wezwaniu oświadczeń, odpisów dokumentów, czy wyciągów i wykazów z rachunków bankowych. Nie dołożył zatem wystarczających starań, by zobrazować swoją sytuację finansową. Mając na uwadze powyższe, uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca został wezwany do przedłożenia konkretnych, wskazanych w wezwaniu, dokumentów źródłowych i oświadczeń obrazujących jego aktualną sytuację materialną, czego nie uczynił. W konsekwencji niewyjaśnione pozostały okoliczności istotne dla oceny jego realnych możliwości finansowych oraz jego stanu majątkowego. Wskazać przy tym należy, że uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest lakoniczne i ogólnikowe. Należy podkreślić, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy, nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy ( por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005r., sygn. akt I SA/Gd 335/05 – System Informacji Prawnej LEX – nr 220289). Reasumując należy stwierdzić, że w sytuacji gdy wnioskodawca uchyla się od przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, czy też jego wyjaśnienia budzą uzasadnione wątpliwości, powinien liczyć się z tym, że spowoduje to niemożność określenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, a tym samym brak podstaw do przyznania jemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Okoliczności sprawy nakazywały uznać, że skarżący nie wykazał, w sposób należyty, aby nie miał środków wystarczających na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.