I SA/Ol 169/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 06 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. A. O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. A. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: przyznania pomocy na zalesianie postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2013 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), skarżąca K. A. O. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką Z. O.. Z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości "[...]", natomiast matka wnioskodawczyni uzyskuje dochody ze świadczenia emerytalnego w kwocie ok. "[...]"miesięcznie i z tytułu działalności gospodarczej ok. "[...]". Skarżąca wraz z matką jest współwłaścicielką domu o powierzchni 196 m2 oraz nieruchomości rolnej. o powierzchni ok. 74 ha. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że jest pracownikiem Kancelarii Notarialnej, z tytułu wykonywanej pracy otrzymuje wynagrodzenie netto w kwocie "[...]". Nadto stwierdziła, że jako następca prawny producenta Z. O. przejęła wszelkie zobowiązania z tytułu zalesienia. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Należy zauważyć, że ciężar dowodu tj. dostarczenia wszelkich dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Ponadto zauważyć należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Oceniając sytuację finansową skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń należy stwierdzić, iż strona nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona w złożonym oświadczeniu wskazała, że dwuosobowa rodzina utrzymuje się ze stałych dochodów w wysokość ok. "[...]". Dodatkowo wnioskodawczyni oświadczyła, że jest współwłaścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 74 ha. Powyższe dane nie pozwalają na stwierdzenie, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, nadto na przyjęcie, że poniesienie kosztów sądowych może spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla strony lub jej rodziny. Podkreślić należy, że łącznie uzyskiwane przez stronę i jej matkę dochody przekraczają przeciętne dochody uzyskiwane przez innych obywateli. Zgodnie z danymi opublikowanymi przez GUS w lutym 2013 r., przeciętne wynagrodzenie brutto wyniosło 3.709,99 zł (na osobę). Zatem sytuacja materialna wnioskodawczyni oraz pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie matki nie może być uznana za wyjątkową, wymagającą pomocy państwa. Nadto opierając się na raporcie GUS "Sytuacja gospodarstw domowych w 2011 r. w świetle wyników badania budżetów gospodarstw domowych’ wskazać należy, że w badanym okresie ogółem przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na osobę w zaokrągleniu do 1 zł kształtował się na poziomie 1.227 zł. Uwzględniając, iż raport GUS dotyczy roku 2011, należy stwierdzić, że nawet przyjmując, że przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny w roku 2013 r. wzrósł, jednakże biorąc pod uwagę zarówno inflację, która w roku 2012 w zależności od miesiąca wahała się od 2,4 5 do 4%, nadto uwzględniając, że wartości ww. dochodu nie ulegają dużym wahaniom w stosunku rok do roku, co przedstawia ww. raport GUS, należy przyjąć, że osiągane przez wnioskodawczynię i jej rodzinę dochody pozwalają na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej matki. Na marginesie należy wyjaśnić, że istotny dla oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest nie tylko dochód wnioskodawcy, ale też osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W niniejszej sprawie, rozpoznając wniosek strony, wyłącznie w oparciu o uzyskiwany przez stronę dochód w kwocie ok. "[...]", należałoby uznać, iż strona nie jest w stanie ponieść w całości kosztów sądowych. Jednakże uwzględniając fakt, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z matką, uzyskującą ponad przeciętne dochody w stosunku do innych współobywateli, nie sposób było przyjąć, że wystąpiły przesłanki do przyznania prawa pomocy. Rodzice i dzieci są bowiem zobowiązani, zgodnie z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wspierać się wzajemnie, dlatego też, w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca może pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych, czy ich części, oczekiwać ze strony matki. Dodatkowym kryterium, w oparciu o który rozpoznaje się wniosek jest posiadany majątek. W tym przypadku należy stwierdzić, że już sam fakt posiadania majątku w postaci nieruchomości rolnej, stanowi o braku podstaw do przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć należy, że majątek taki nie może być uznany za niezbędny i konieczny dla normalnej egzystencji wnioskodawczyni. Dlatego też w razie braku aktualnie środków pieniężnych na opłacenie kosztów postępowania, w ocenie rozpoznającego wniosek nieruchomość rolna może stanowić zabezpieczenie pod ewentualny kredyt lub pożyczkę zaciągniętą w celu opłacenia kosztów sądowych. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania niezbędnym kosztem postępowania jest wpis od skargi, który został określony na kwotę 476 zł. Oceniając zatem rzeczywiste możliwości poniesienia przez wnioskodawcę kosztów oraz fazy postępowania należy uznać, że nawet obowiązek poniesienia wpisu od skargi jak i ewentualnie innych kosztów postępowania nie jest wysokością nadmierną w stosunku do uzyskiwanych przez stronę i jej matkę dochodów jak i posiadanego majątku. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.