I SA/Ol 181/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2013 r. skarżący M. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu w wysokości 100 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący uzyskuje wynagrodzenie z tytułu pracy na umowę o dzieło w wysokości 4.585,83 zł. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż zbankrutował w 2010r. w związku z czym posiada duże zadłużenie. Wyjaśnił, iż uzyskiwane dochody wydaje na bieżąco, przy czym znaczną część zarobków wydaje na utrzymanie samochodu "[...]" z 1998r., który służy do celów zarobkowych. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia skarżący posiada udział w ½ nieruchomości w lokalu mieszkalnym w "[...]". Lokal ten wykazał również w rubryce nr 2.1 formularza wniosku. Innego majątku nie posiada. W piśmie z dnia 12 maja 2013r. poprzedzającym złożony wniosek podniósł, iż od ponad dwóch lat mieszka w wynajmowanych mieszkaniach i utrzymuje się z dorywczej pracy. Wskazał, że żyje na bieżąco i nie ma możliwości odłożenia żadnych pieniędzy. W piśmie tym wskazał, iż dochody za ostatni miesiąc wyniosły 3.587,50 zł, co tylko pozornie jest wysoką kwotą, ponieważ koszty eksploatacyjne i utrzymania samochodu niezbędnego do wykonywania pracy leżą po stronie wnioskodawcy. Dodał również, że wysokość uzyskiwanych dochodów związana jest z pracą po 12 godzin na dobę i 7 dni w tygodniu. Skarżący wykazał również następujące miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: wynajem mieszkania – 1000 zł, opłaty w mieszkaniu 100 zł, paliwo do samochodu 1000-1100 zł, pozostałe koszty utrzymania samochodu ( ubezpieczenie, naprawy , części, przeglądy) – 400-500 zł, wyżywienie, środki czystości, odzież – 1000-1.200 zł, koszty leczenia na depresję – 50 zł, nieprzewidziane wydatki 50 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. W badanej sprawie M. G. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania, - co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym jego sytuacji materialnej nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów sądowych, obejmujących na obecnym etapie postępowania wpis od skargi wynoszący 100 złotych, leżało poza zakresem jego możliwości finansowych. Wskazać bowiem należy, iż wnioskodawca posiada wynagrodzenie, którego wysokość umożliwia poniesienie wymaganych na chwilę obecną kosztów sądowych. Do dyspozycji skarżącego pozostaje miesięcznie kwota około 3.587,50 zł – 4.585,83 zł. Wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu. Wykazane stałe wydatki gospodarstwa domowego wynoszą około 4.000 zł miesięcznie i mieszczą się w granicach uzyskiwanych dochodów. Wskazać należy, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że osoby fizyczne powinny partycypować w kosztach postępowania, jeżeli mają jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny (por. postan. NSA z dnia 05.02.2010r. sygn. akt I OZ 75/10 publ. CBOiS). Wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów kształtuje się na średnim krajowym poziomie. Zgodnie z Komunikatem Prezesa z dnia 13 maja 2013r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w pierwszym kwartale 2013 r., przeciętne wynagrodzenie w wyniosło 3740,05 zł. Zatem sytuacja materialna wnioskodawcy nie może być uznana za wyjątkową, wymagającą pomocy państwa. W zestawieniu z ww. danymi sytuacja materialna skarżącego kształtuje się na normalnym poziomie, nie wymagającym interwencji państwa w zakresie udzielenia pomocy finansowej. Wskazać przy tym należy, że osoby uzyskujące przeciętne wynagrodzenie często również zobowiązane są ponosić koszty związane z utrzymaniem członków swojej rodziny. Takie obowiązki nie spoczywają na skarżącym, wobec czego jego sytuacja jest relatywnie dogodniejsza od innych osób. Nadto opierając się na raporcie GUS "Sytuacja gospodarstw domowych w 2012 r. w świetle wyników badania budżetów gospodarstw domowych" (dane ze strony internetowej Głównego Urzędu Statystycznego www.stat.gov.pl/gus) wskazać należy, że w badanym okresie ogółem przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na osobę w zaokrągleniu do 1 zł kształtował się na poziomie 1.270 zł, zaś poziom przeciętnych wydatków w gospodarstwach domowych na osobę w 2012 r. wynosił 1.045 zł należy zatem przyjąć, że osiągane przez wnioskodawcę dochody pozwalają na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące zadłużenia nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do przyznania prawa pomocy. Kryterium przyznania prawa pomocy nie ogranicza się bowiem do sytuacji posiadania zaległości przez wnoszących wnioski o przyznanie prawa pomocy, a odnosi się ogólnie do całokształtu sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. W tym przypadku, w sytuacji gdy wysokość uzyskiwanych dochodów kształtuje się na porównywalnym poziomie do dochodów innych współobywateli okoliczność zalegania z opłatami nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Wskazać również należy, iż wydatki związane z wynajęciem mieszkania w "[...]" (1.000 zł) związane są z decyzjami życiowymi podejmowanymi przez skarżącego. Wnioskodawca jest bowiem właścicielem połowy mieszkania, które może służyć mu w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Może również przynosić potencjalne korzyści w sytuacji, gdy skarżący w nim nie zamieszkuje i ponosi koszty związane z wynajęciem mieszkania w innym mieście. Rozpoznając niniejszy uznano, że skarżący dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów wymaganego wpisu od skargi zwłaszcza, że wysokość wpisu w niniejszej sprawie nie jest wysoka (100 zł). Uwzględniono również, iż skarżący zobowiązany jest do poniesienia kosztów sądowych w dwóch sprawach zawisłych przed tut sądem, w niniejszej oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 180/13 ( wpis – 100 zł. Natomiast ewentualne, przyszłe koszty sądowe (opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem czy wpis od skargi kasacyjnej) także mieściłyby się w możliwościach finansowych skarżącego, jak również nie byłyby wymagalne jednocześnie. Należy również zauważyć, iż w sytuacji gdy sąd uwzględni skargę, do poniesienia wskazanych kosztów skarżący nie będzie zobowiązany, a także zostaną mu zwrócone poniesione już koszty sądowe. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.