I SA/Ol 193/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2006 r. postanawia odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę R.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2006 r. z uwagi na nieuiszczenie w terminie wpisu sądowego od skargi (k. 89 – 90 akt sąd.). W piśmie z dnia 31 maja 2012 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 28 maja 2012 r. otrzymał z Prokuratury Okręgowej otrzymał kserokopię postanowienia Sądu z dnia 21 grudnia 2011 r. o odrzuceniu skargi. Z uzasadnienia tego postanowienia wynikało, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało mu doręczone w dniu 17 listopada 2011 r., jednakże, jak wskazał skarżący nie zapoznał się on z treścią tego wezwania, bowiem w ogóle nie otworzył żadnej przesyłki z Sądu. Powołał się na szereg przeszukań, jakich dokonano w tamtym okresie w jego mieszkaniu w związku z toczącymi się postępowaniami dotyczącymi nadużyć dokonanych przez jego kontrahentów, polegających na niezgodnym z przeznaczeniem użyciu oleju opałowego. Jak wskazał skarżący, nieotworzona korespondencja z Sądu musiała się wówczas zagubić, bowiem nie została odnaleziona do dnia złożenia wniosku. Podkreślił ponadto, że w związku z wyżej wymienionymi postępowaniami, pod koniec ubiegłego roku oraz w bieżącym roku miał poważne zaburzenia depresyjne, a stan, w jakim się znajdował, uniemożliwiał mu racjonalne działanie, co wpłynęło również na sytuację związaną z oceną zaginięcia przesyłki z Sądu. Ze względu bowiem na chorobę nie był w stanie ocenić skutków niezawinionego niezapoznania się z zawartością przesyłki. W związku z zaistniałą sytuacją nie zapoznał się również z orzeczeniem Sądu o odrzuceniu skargi, a nawet nie posiada wiedzy, czy w ogóle odebrał przesyłkę zawierającą to orzeczenie. Wskazał również, że w toku prowadzonych postępowań był kilkakrotnie zatrzymany, co oznacza, że odebranie pisma mogło nastąpić także w tym czasie. W ocenie strony, powyższe okoliczności (przeszukania, zatrzymania i zaburzenia depresyjne) uzasadniały, że niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu nastąpiło na skutek zdarzeń, na które nie miała ona wpływu. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wskazano, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania do uiszczenia wpisu wynikało, że zostało ono doręczone skarżącemu osobiście, zaś argumenty, że nie otworzył on przesyłki zaraz po odebraniu przemawiają na jego niekorzyść. Świadczyły bowiem o tym, że skarżący nie był zainteresowany zapoznaniem się z treścią doręczonej mu korespondencji. Zatem, w ocenie Sądu, nie dochował on należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący ponownie wskazał, że korespondencja zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została zagubiona na skutek szeregu przeszukań w jego mieszkaniu, jakich dokonano w okresie następującym bezpośrednio po dniu doręczenia wezwania. Podkreślił również, że cierpiał w tym czasie na poważne zaburzenia depresyjne, które uniemożliwiały mu racjonalną ocenę zdarzeń, w tym ocenę zaginięcia przesyłki z Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt I GZ 164/12, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 czerwca 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. W ocenie NSA, Sąd I instancji nie dokonał wnikliwej oceny wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Tymczasem, zdaniem NSA, jeżeli Sąd I instancji uznał za uprawdopodobnione, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie i podlegał merytorycznemu rozpatrzeniu, to obowiązkiem Sądu było odniesienie się do wszystkich argumentów podniesionych przez skarżącego. Pomimo to, Sąd nie nawiązał w uzasadnieniu postanowienia do twierdzeń skarżącego odnośnie dokonywania przeszukań w mieszkaniu w dacie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego i jego zagubienia w tym dniu oraz jego zaburzeń depresyjnych, które uniemożliwiały mu racjonalną ocenę zdarzeń. W wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 17 września 2012 r. wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień i potwierdzających je dokumentów źródłowych uprawdopodabniających, iż uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nastąpiło bez winy strony, m.in. do przedłożenia: dowodów potwierdzających okoliczność wielokrotnych przeszukań mieszkania strony skarżącej i jej wielokrotnego zatrzymywania w okresie od 17 listopada 2011 r. do 1 czerwca 2012 r. oraz dokumentów potwierdzających istnienie zaburzeń depresyjnych we wskazanym wyżej okresie w postaci np. dokumentacji lekarskiej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że popadł w depresję na skutek prowadzonych w stosunku do jego osoby działań organów ścigania, organów skarbowych i prowadzonych postępowań. Od dnia 6 września 2011 r. pozostaje pod opieką poradni psychologicznej, na dowód czego przedłożył kopię historii choroby. Ponadto wskazał, że w wyniku postępowań przygotowawczych był kilkakrotnie zatrzymywany przez organy ścigania, jak również były u niego wielokrotnie przeprowadzane przeszukiwania, co potwierdzić miały dołączone do pisma kopie: zarządzenia o zatrzymaniu z dnia "[...]", protokołu zatrzymania z dnia "[...]", postanowienia w zakresie wniosku o tymczasowe aresztowanie z dnia "[...]", protokołu zatrzymania z dnia "[...]" oraz postanowienia o zastosowaniu środka zapobiegawczego z dnia "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak wynika z treści art. 87 § 1 – 4 p.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem następujących przesłanek. Strona powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu (87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i jednocześnie strona powinna dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie została spełniona przesłanka dopełnienia czynności, dla której określony był termin, gdyż wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu strona uiściła wpis sądowy od skargi. Wątpliwości mogła budzić natomiast kwestia dochowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Mając jednakże na uwadze, że w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2012 r. Sąd uznał za wiarygodne wyjaśnienia skarżącego, że o uchybieniu terminu dowiedział się on w dniu 28 maja 2012 r. na skutek otrzymania z Prokuratury Okręgowej kopii postanowienia o odrzuceniu skargi, rozpoznając ponownie ww. wniosek, Sąd, z korzyścią dla strony, nie znalazł podstaw do zakwestionowania na obecnym etapie tego stwierdzenia. Uznać zatem należy, że wniosek został złożony w terminie 7 dni od dnia powzięcia przez skarżącego wiedzy o uchybieniu terminu. Skoro zaś, jak już wyżej wskazano, w terminie tym strona uiściła również wpis sądowy od skargi, rozważenia w dalszej kolejności wymagało, czy uprawdopodobniła ona, że uchybienie terminu do dokonania tej czynności nastąpiło bez jej winy. Wskazując na wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w literaturze prawniczej poglądy, podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności, uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, gdyż były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226; postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Podkreśla się również (np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381), że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy czym przy ocenie winy lub jej braku, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679). W rozpoznawanej sprawie w piśmie z dnia 5 września 2011 r. zobowiązano stronę po raz pierwszy do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 8.380 zł (k. 60 akt sąd.). Wezwanie to skarżący odebrał osobiście w dniu 12 września 2011 r. (k. 62), po czym w dniu 19 września 2011 r. wniósł zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (k. 63 i 64). Postanowieniem z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I GZ 169/11, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na ww. zarządzenie (k. 73 – 75). W związku powyższym, w piśmie z dnia 14 listopada 2011 r. ponownie zobowiązano stronę do uiszczenia wpisu sądowego (k. 83). Wezwanie to, jak wynika z akt sprawy, zostało również doręczone osobiście skarżącemu w dniu 17 listopada 2011 r. (k. 84), a zatem termin do wykonania nałożonego niniejszym wezwaniem obowiązku upłynął w dniu 24 listopada 2011 r. Pomimo to, strona w wyznaczonym terminie nie dopełniła obowiązku. We wniosku zaś o przywrócenie terminu wskazała na okoliczność wielokrotnych przeszukań mieszkania, w toku którego zaginęła przesyłka zawierającą to wezwanie, jak również wielokrotnego jej zatrzymywania przez organy ścigania, a ponadto wskazała, iż na skutek tych zdarzeń wystąpiły u niej zaburzenia depresyjne, które powodowały, że czuła ona obojętność wobec wszelkich spraw, w tym związanych z przedmiotową sprawą. W ocenie Sądu, wskazywane przez stronę wyżej wymienione okoliczności nie uprawdopodabniały braku jej winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedłożone w odpowiedzi na wezwanie z dnia 19 września 2012 r. dokumenty w postaci protokołów zatrzymań nie potwierdziły, że w okresie wyznaczonym stronie do realizacji obowiązku w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skargi, tj. w dniach 17 – 24 listopada 2011 r., miało miejsce zatrzymanie strony przez organy ścigania. Strona nie przedstawiła ponadto protokołów przeszukań mieszkania w omawianym okresie. Dołączone bowiem do pisma z dnia 1 października 2012 r. kopie protokołów, postanowień sądowych i zarządzeń o zatrzymaniu dotyczą wydarzeń wcześniejszych (zatrzymanie w dniu "[...]") bądź późniejszych (zatrzymanie w dniu "[...]") w stosunku do wskazanego wyżej okresu, w którym była ona obowiązana do realizacji obowiązku w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Tym samym, strona nie uprawdopodobniła zasadniczego twierdzenia, w jakim upatruje ona podstaw do przywrócenia terminu, dotyczącego zaginięcia przesyłki zawierającej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w toku przeszukań mieszkania dokonanych w okresie bezpośrednio następującym po dacie doręczenia jej tej korespondencji. Zdaniem Sądu, strona nie uprawdopodobniła również, że niedochowanie przez nią należytej staranności w prowadzeniu swych spraw spowodowane było zaburzeniami depresyjnymi, wywołanymi opisanymi wyżej czynnościami podejmowanymi w ramach postępowania karnego. Co prawda strona przedstawiła kopię historii choroby, z której wynika, ze korzystała ona z pomocy poradni psychologicznej w okresie od dnia 6 września 2011 r. (kolejne daty wizyt: 24 listopada 2011 r., 4 lipca 2012 r.), jednakże zawarte w niej uwagi psychologa co do objawów i rozpoznania, jak również leczenia, nie wskazują, by stan psychiczny strony był na tyle ciężki, że wyłączył ją całkowicie z funkcjonowania w społeczeństwie. W szczególności strona nie została poddana leczeniu farmakologicznemu, a opisane w historii choroby objawy (np. bezsenność, kołatanie serca, kłopoty z koncentracją, marazm, lęk przed dzwonkiem do drzwi i telefonem) nie uprawdopodabniały jej twierdzeń o całkowitej obojętności wobec prowadzonych w stosunku do niej postępowań. Znamiennym jest również, że pierwszy wpis historii choroby datowany jest na dzień 6 września 2011 r., podczas, gdy w dniu 19 września 2011 r. strona złożyła zażalenie do NSA na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 31 sierpnia 2011 r. Oznacza to bowiem, że pomimo zaburzeń depresyjnych strona brała udział w postępowaniu sądowym i skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia. Oczywiście stan psychiczny skarżącego mógł ulec pogorszeniu w okresie późniejszym, jednak nie wskazuje na to ani następny wpis dokonany w karcie historii choroby w dniu 24 listopada 2011 r., ani też oświadczenie skarżącego złożone do protokołu zatrzymania z dnia "[...]", z którego wynika, że skarżący był zdrowy, nie leczył się i nie leczy się psychiatrycznie ani odwykowo. Podobnie do protokołu zatrzymania z dnia "[...]" strona oświadczyła, że jest zdrowa i nic jej nie dolega, za wyjątkiem choroby tarczycy i choroby wrzodowej żołądka. Powyższe budziło znaczne wątpliwości co do wiarygodności twierdzeń skarżącego, że w okresie wyznaczonym jej do wykonania obowiązku w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skargi, tj. w dniach 17 – 24 listopada 2011 r., jego stan psychiczny był na tyle ciężki, iż uniemożliwiał mu zastosowanie się do powyższego obowiązku. Jak zaś już wyżej wskazano, pomimo objęcia pomocą poradni psychologicznej w dniu 6 września 2011 r., strona uczestniczyła po tej dacie czynnie w postępowaniu sądowym, złożyła środek zaskarżenia od zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 31 sierpnia 2011 r., a ponadto odbierała kierowaną do niej korespondencję z Sądu. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W szczególności skarżący nie uprawdopodobnił, że w okresie od dnia 17 do dnia 24 listopada 2011 r. stan jego zdrowia psychicznego był na tyle ciężki, że wyłączał możliwość podejmowania czynności procesowych, związanych z udziałem w postępowaniu sądowym. Samo zaś oświadczenie strony w tym zakresie nie jest wystarczające do uznania wystąpienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ponadto strona nie uprawdopodobniła twierdzenia wniosku, że przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zaginęła na skutek przeszukania mieszkania dokonanego w terminie do uiszczenia wpisu sądowego. W konkluzji stwierdzić trzeba, że przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy skarżący nie mógł dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Z przytoczonych przez stronę okoliczności nie wynika natomiast, aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.