I SA/Ol 22/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. Przedsiębiorstwo Handlowo- Transportowe "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 25 lutego 2012 r., złożonym na urzędowym formularz wniosku PPF skarżący K.W., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wyjaśnił, że poza działką zabudowaną budynkiem administracyjno-biurowym o powierzchni 1.0170 ha, nie posiada innego majątku. Nadto stwierdził, że uzyskuje dochody ze świadczenia emerytalnego w kwocie 2.810,76 zł brutto. Uzasadniając wniosek oświadczył, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i życiowej. Wskazał, że firma budowlana prowadzona od dwudziestu lat stanowi jedyny jego majątek, przy czym zajęcie rachunku bankowego zmusiło stronę do zamknięcia działalności gospodarczej i zwolnienia wszystkich pracowników. Nieruchomość stanowiąca siedzibę firmy stanowi zabezpieczenie zaskarżonych zobowiązań organów celnych. Natomiast ZUS ustanowił hipotekę przymusowa z tytułu nie zapłaconych składek. Nadto ZUS zajął ponadto emeryturę, która jest jedynym źródłem utrzymania wnioskodawcy. Nadto skarżący oświadczył, że od wielu lat leczy się. Jesienią zaś nastąpił nawrót choroby. Podkreślił, że z uwagi na ciężki stan zdrowia nie jest w stanie podjąć w chwili obecnej żadnych działań, zmierzających do poprawy sytuacji materialnej. Dodatkowo wskazał, że po zajęciu emerytury przez ZUS, wysokość emerytury wypłacanej przez ZUS wynosi 1.613,10 zł netto. Następnie na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwano skarżącego pismem z dnia 5 marca 2012 r., do złożenia dodatkowego oświadczenia, przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Powyższe wezwanie doręczono za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 12 marca 2012 r . Do dnia 2 kwietnia 2012 r. skarżący K. W. nie nadesłał jak i nie złożył osobiście dodatkowych dokumentów dotyczących stanu majątkowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenie w formularzu wniosku PPF nie dawało podstaw do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. W związku z powyższym na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Na powyższe wezwanie w wyznaczonym terminie skarżący nie przedłożył stosownych oświadczeń. W sytuacji nie przedłożenia dodatkowych oświadczeń niemożliwe stało się rozpatrzenie wniosku skarżącego jedynie w oparciu o przedstawione oświadczenia w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy . Trzeba bowiem podkreślić, iż zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny (referendarz sądowy) orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd (referendarza sadowego) o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego (referendarza sądowego) pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności ( postanowienie NSA 28.01.2009 r sygn. akt I FZ 525/08, publ. LEX nr 551932). Podkreślić należy, że dodatkowe oświadczenia jak i dokumenty dotyczące sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy były niezbędne dla oceny czy w sprawie zaistniała przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Istotne dla tej oceny było bowiem nie tylko oświadczenie w zakresie wysokości otrzymywanego dochodu ale także ustalenie wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącego. Na tej podstawie można stwierdzić, czy skarżący po opłaceniu niezbędnych kosztów utrzymania dysponuje dochodem, który umożliwia mu opłacenie kosztów sądowych, ewentualnie czy miał możliwość poczynić oszczędności na ten cel. Nadto istotne dla oceny sytuacji życiowej wnioskodawcy, w związku z wnioskiem strony o przyznanie prawa pomocy, było ustalenie podstawy (czy to prawnej czy też faktycznej) na jakiej zamieszkuje w M. Wskazać należy, że w formularzu wniosku skarżący oświadczył, że posiada tylko działkę zabudowaną budynkiem administracyjno-biurowym. Niewątpliwie w ocenie orzekającego na sytuację materialną strony wpływ ma gdzie zamieszkuje i na jakiej podstawie. Zarówno od tytułu prawnego do zajmowanego lokalu jak i kwestii czy lokal ten zamieszkuje sam czy też z osobami spokrewnionymi czy też obcymi zależą koszty utrzymania wnioskodawcy. Ponadto istotnymi dla ewentualnego pozytywnego rozpatrzenia wniosku informacjami były dane dotyczące posiadanych nieruchomości jak i ruchomości o wartości powyżej 5.000 zł w okresie od 1.01.2010 r. do 5.03.2012 r. Na podstawie tych danych można bowiem ustalić, czy sposób gospodarowania posiadanym majątkiem przez wnioskodawcę w wymienionym okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie spowodował sytuacji, w której skarżący obecnie nie dysponuje majątkiem niezbędnym do opłacenia kosztów sądowych. Dodatkowo stwierdzić należy, że skarżący nie przedłożył także innych istotnych dokumentów czy oświadczeń dotyczących sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy takich jak np. wyciągów z rachunków bakowych, oświadczeń w zakresie posiadanych polis ubezpieczeniowych na życie, posiadanych udziałów, pełnionych funkcji w innych podmiotach gospodarczych, co uniemożliwiło dokonanie oceny, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie przez wnioskodawcę. W tak ustalonym stanie faktycznym, brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.