I SA/Ol 253/10

WyrokWSA w Olsztynie2010-04-28

Skład orzekający: Wojciech Czajkowski, Wiesława Pierechod, Ryszard Maliszewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, nie przeprowadzając wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Organ rentowy nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie przeprowadził jego wszechstronnej oceny, w szczególności pod kątem rozważenia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Naruszył tym istotnie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
A. K. złożył wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności ani przesłanki umorzenia w uzasadnionych przypadkach. Organ powołał się na fakt pobierania przez skarżącego renty, z której można prowadzić egzekucję, oraz na brak wystarczających dowodów potwierdzających trudną sytuację materialną i rodzinną. Skarżący w skardze zarzucił organowi szablonowe potraktowanie jego wniosku i brak weryfikacji jego twierdzeń, w tym zaprzeczył, aby był właścicielem dwóch samochodów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędzia WSA Ryszard Maliszewski ( spr. ) Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek Uchyla zaskarżoną decyzję . I SA/OI 253/10 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w związku z wnioskiem A.K. z dnia 8 grudnia 2009r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 1 lipca 2005r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 150, poz. 1248) utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]", znak "[...]" w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w okresie od 16 sierpnia 2002 roku do 31 października 2008r. Nie dopełnił on ustawowego obowiązku opłacania należnych składek i w konsekwencji doprowadził do powstania zadłużenia wobec ZUS za okres od stycznia 2007r. do października 2008r. w wysokości 13 865,48 zł. To zadłużenie po doliczeniu odsetek na dzień 7.07.2009r. i innych kosztów wzrosło do kwoty 16 867,28 zł. W dniu 7.07.2009 r. zobowiązany złożył wniosek o umorzenie zaległych składek, motywując go swoją sytuacją materialną i zdrowotną. Wyjaśnił, że od 02.10.2008r. ma zawieszoną działalność gospodarczą, ukończony 60-ty rok życia i nie uzyskuje żadnych dochodów z działalności gospodarczej. W ocenie organu z powodu braku ustawowych przesłanek do umorzenia, decyzją z dnia "[...]" przedmiotowy wniosek rozpatrzono negatywnie. Następnie w dniu 3.12.2009r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie jest właścicielem samochodu MAZDA oraz samochodu FORD. Do wniosku dołączył kserokopię umowy kupna-sprzedaży samochodu marki FORD podpisaną jedynie przez sprzedających. Decyzją z dnia "[...]" Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]" znak "[...]" o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W trakcie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, co znajduje wyraz w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, organ ustalił, iż: – skarżący jest zameldowany na pobyt stały w D.M.; – pozostaje w związku małżeńskim z T.K.; – skarżący pobiera świadczenie rentowe w kwocie 852,95zł (brutto), z którego dokonywane są potrącenia w kwocie 213,23 zł na rzecz Komornika Sądowego w L.W.; – Małżonka skarżącego pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1307,24zł (brutto); – w danych z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (potwierdzonych przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O.) nie jest on zarejestrowany jako właściciel nieruchomości; – według informacji uzyskanych z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel samochodu ciężarowego MAZDA r. prod. "[...]" oraz samochodu ciężarowego FORD r. prod. "[...]"; – skarżący jest niepełnosprawny w stopniu lekkim; Na podstawie kwestionariusza o możliwościach płatniczych płatnika składek złożonego w dniu 26.08.2009r., organ powziął informację, że skarżący choruje na cukrzycę i ma zobowiązania finansowe w bankach "[...]","[...]" w kwocie 23 000,00zł. W oświadczeniu z dnia 2.10.2009r. skarżący podał, że jego zobowiązania obejmują grzywnę sądową w wysokości 5 000zł spłacaną w ratach, jak również kredyt w wysokości 22 000 zł i zobowiązania komornicze w firmie A w kwocie 950 zł (zadłużenie wobec ZUS). Skarżący oświadczył, że na leki wydaje 350 zł miesięcznie. W decyzji z dnia "[...]" wskazano, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności określone w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a., gdyż skarżący pobiera świadczenie rentowe, z którego można prowadzić egzekucję. Odnośnie ewentualnego umorzenia w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, organ stwierdził, że osoba zobowiązana nie spełnia przesłanek wskazanych w/w przepisie. Organ uznał, iż to na skarżącym ciążył obowiązek przedstawienia dowodów świadczących o jego trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwiającej uregulowanie zadłużenia. Organ wskazał, że skarżący winien był poprzeć swoje oświadczenia stosownymi dokumentami (np. rachunki za leki, dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych kosztów spłaty istniejących zobowiązań oraz kosztów związanych z utrzymaniem rodziny, mieszkania, czy też związanych z innymi nadzwyczajnymi, nieprzewidzianymi wydatkami). W skardze na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A.K. zarzucił, iż decyzja nie uwzględnia jego trudnej sytuacji materialnej. Wskazał, że został potraktowany szablonowo, bez weryfikacji jego twierdzeń. Zaprzeczył, aby był właścicielem dwóch samochodów. W odpowiedzi na skargę Zakład ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia 7 lipca 2009 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009, nr 205, poz.1585 j. t. z późn. zm.) należności z tytułu składek - pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.) - mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż w tym względzie organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Na wstępie należy wskazać, iż organ orzekający w sprawie trafnie uznał, że w sprawie niniejszej nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Okoliczności uzasadniające stwierdzenie jej istnienia zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez organ sytuacji innych niż wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W świetle tego przepisu nieściągalność należności z tytułu składek związana jest generalnie z brakiem majątku umożliwiającego skuteczne ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz racjonalnością wszczęcia takiego postępowania. Odrębnej oceny zaś wymaga przyjęte przez organ uzasadnienie niezastosowania w sprawie przesłanki określonej w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w rozporządzeniu. Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie pogląd, który zaprezentowano w zaskarżonej decyzji, iż decyzje w przedmiocie umorzenia należności o charakterze publicznoprawnym, w tym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są decyzjami podejmowanymi w sferze uznania administracyjnego. Należy jednak zwrócić uwagę, iż ta okoliczność nie zwalnia organu od zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, jego rozpatrzenia, a w konsekwencji uzasadnienia swego stanowiska. Jeżeli organ odmawia umorzenia należność w uzasadnieniu decyzji powinien wskazać na konkretne okoliczności, które zdaniem organu przemawiają za takim rozstrzygnięciem wraz z konkretnymi wyliczeniami. Sąd, który bada legalność decyzji podejmowanej w sferze uznania administracyjnego musi mieć możliwość oceny przesłanek, którymi ten organ się kierował przyjmując, że odmowa umorzenia zaległych należności nie spowoduje drastycznego pogorszenia się sytuacji materialnej skarżącego. Sąd bada bowiem czy decyzja zawiera należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, czy prawidłowo interpretuje zastosowane do tego stanu faktycznego przepisy prawa oraz czy zawiera wyczerpujące uzasadnienie stanowiska organu. Uznanie administracyjne nie powinno oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183). Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie spełnia powyższych standardów. Wyjaśniając stan faktyczny sprawy orzekający organ ani nie zgromadził wszystkich dowodów obrazujących stan rodzinny, dochodowy i zdrowotny skarżącego, ani nie dokonał ich oceny z punktu widzenia przesłanek umorzenia należności. Z normatywnej zasady, że należności z tytułu składek mogą być umarzane, wynika, iż obowiązkiem organu jest - niezależnie od tego czy podejmuje pozytywną albo negatywną decyzję w tym przedmiocie - dokładnie przeanalizować sytuację majątkową (finansową) oraz rodzinną strony oraz wyjaśnić na czym opiera się prognoza (założenie), że zaległe składki zostaną w przyszłości uregulowane (bądź nie). W sytuacji, kiedy organ odmawia umorzenia należności, to jego obowiązkiem jest wskazać wyraźnie, co jest podstawą prognozy, że należność będzie przez dłużnika uregulowana w dalszej lub bliższej perspektywie. Wyjaśnienia w tym zakresie są niezbędne, nie tylko z uwagi na konstrukcję art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ale również ze względu na wymagania stawiane przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (określone w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80). Fakt, że skarżący otrzymuje rentę oznacza jedynie, że nie znajduje wobec niego zastosowanie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co już wskazano wyżej. Jednakże ustawodawca wskazał na przypadki, kiedy właśnie pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ może umorzyć należności. Zatem fakt otrzymywania przez skarżącego renty nie jest wystarczającym powodem odmowy umorzenia należności w kontekście treści art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 rozporządzenia. Te przepisy nakazują organowi rozważenie i analizę sytuacji majątkowej strony (w tym uzyskiwanych dochodów) i stwierdzenie, czy zapłata należności pociągnie dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki polegające min. na pozbawieniu skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący podniósł, że choruje na cukrzycę i w związku z czym wydaje wraz z żoną na leki ok. 350zł. Skarżący podał w kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek, że ma zobowiązania tytułem grzywny sądowej w wysokości 5 000zł oraz kredyt w wysokości 22 000zł, spłacane w ratach. Organ ustalił, iż skarżący nie posiada żadnych nieruchomości. Ponadto podał, że skarżący figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel dwóch pojazdów. Organ jednocześnie w stanie faktycznym odnotował, że Skarżący zaprzeczył powyższej okoliczności. Stwierdził bowiem, że te pojazdy sprzedał. Ponadto organ zarzucił, że skarżący nie udowodnił kosztów utrzymania (jedzenia, ubrania, kosztów leczenia, utrzymania mieszkania). Organ odwoławczy stwierdził, że na skarżącym spoczywał ciężar udowodnienia jego trudnej sytuacji. Jednakże organ nie uwzględnił, że z mocy prawa jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powinien dążyć do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Postępowanie dowodowe prowadzone przez organ w niniejszej sprawie nie wyjaśniło powstałych rozbieżności w zakresie stanu majątkowego i możliwości finansowych skarżącego. Organ wbrew zobowiązaniom prawa (art. 7 k.p.a.) nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Przede wszystkim nie określił jakie konkretnie dokumenty powinien wskazać skarżący( na przykład dokumentację lekarską, zaświadczenie z banków o wysokości zadłużenia). Na mocy art. 86 k.p.a. jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W rozpatrywanym stanie faktycznym sprawy sam organ przyznał, że pozostały nie wyjaśnione okoliczności w zakresie kosztów utrzymania, innych zobowiązań skarżącego, czy posiadanych samochodów, w związku z powyższym postępowanie dowodowe winno być uzupełnione. W przedmiotowej sprawie skarżący stwierdził, iż nie jest już właścicielem samochodów Ford. Według skarżącego, samochód ten nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów od 7.07.2009 roku ( pismo skarżącego z 3 grudnia 2009r.). Skarżący podniósł również, iż nie jest właścicielem samochodu marki Mazda, przedstawiając komputerowy tekst umowy sprzedaży na poparcie swoich twierdzeń, na którym jednak nie figuruje podpis kupującego. W treści tej umowy zawarte są jednak dane kupującego, w tym imię i nazwisko i adres. Organ nie dokonał jednakże weryfikacji tej informacji, w przypadku wątpliwości poprzez przesłuchanie w charakterze świadka S. D., na okoliczność zawarcia sprzedaży samochodu przez skarżącego i nie wystąpił o aktualny wypis z rejestru. Wobec rozbieżności pomiędzy twierdzenia skarżącego, że nie jest właścicielem samochodów a informacją z Centralnej Ewidencji Pojazdów, że figuruje on w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel samochodu ciężarowego MAZDA r. prod. "[...]" oraz samochodu ciężarowego FORD r. prod. "[...]", organ winien był przeprowadzić dalsze postępowanie dowodowe celem dokładnego wyjaśnienia tej kwestii. W mniejszej sprawie organ nie ustalił faktycznej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny, na którą oprócz wysokości osiąganych dochodów wpływ ma także wielkość obciążeń (np. opłaty za energię elektryczną, telefon, gaz, mieszkanie, wydatki na leki, splata zobowiązań bankowych, itp.) . Nie rozważył jaką rzeczywiście kwotą Skarżący dysponuje (wysokość wpływów pomniejszona o niezbędne koszty utrzymania), oraz przede wszystkim czy z kwoty tej jest on w stanie zaspokajać potrzeby niezbędne do egzystencji swojej i swojej rodziny-w szczególności, iż dochód skarżącego to świadczenie rentowe w wysokości 521,95 zł netto. Należy wskazać, iż organ nie ustalił na jakiej zasadzie skarżący korzysta z mieszkania i jakie wydatki ponosi z tego tytułu. Obowiązkiem organu było również zweryfikowanie twierdzeń skarżącego dotyczących wydatków związanych z leczeniem. Organ mógł na przykład zażądać dokumentacji lekarskiej poświadczającej potrzebę i zakres leczenia, czy też dokumentacji, którą skarżący może uzyskać z Banku, co do zakresu i wysokości jego zobowiązań. Należy podkreślić, iż zaniedbaniem organu stanowiącym istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mającym wpływ na wynik sprawy jest brak wyjaśnienia istotnych różnic powołanych w sprawie. Obowiązkiem organu orzekającego jest zebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a więc taki, gdy w przeświadczeniu tego organu wszelkie możliwości dowodowe zostały już wyczerpane. Ze względu na nie zebranie całego materiału dowodowego organ wydający zaskarżoną decyzję nie mógł jednoznacznie rozważyć i ocenić, czy zapłata należności pociągnie dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki polegające na pozbawieniu skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ wprawdzie powołał odpowiednie przepisy jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia, jednakże nie ustalił dochodu rodziny w kontekście możliwości zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zobowiązującego organ do wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia materiału dowodowego, przy jednoczesnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, w kontekście unormowań zawartych w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności z prawem Sąd doszedł do przekonania, iż organ orzekający dla ustalenia zasadności wniosku skarżącego nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie przeprowadził jego wszechstronnej oceny, w szczególności pod kątem rozważenia przesłanek zawartych w rozporządzeniu mającym w sprawie zastosowanie w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym naruszył w sposób istotny także treść art. 7, 77, 80, 86 i 107 kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien uzupełnić materiał dowodowy, zgodnie z wskazaniami Sądu, następnie w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rozpatrzyć wniosek skarżącego o umorzenie należności składkowych w oparciu o przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wyjaśnić podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa oraz odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło