I SA/Ol 254/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.) Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie : Włodzimierza Kędzierskiego i Tadeusza Piskozuba w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 254/10 ze skargi "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu podatku akcyzowego postanawia: oddalić wniosek. W piśmie procesowym z dnia 2 czerwca 2010r. skarżąca "A" Sp. z o.o., działająca przez pełnomocnika – doradcę podatkowego W.K. wniosła o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie : Włodzimierza Kędzierskiego i Tadeusza Piskozuba – na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając żądanie podała, że : 1. Sędzia Tadeusz Piskozub, jako sędzia sprawozdawca wydał 10 września 2009r. niekorzystny dla Spółki wyrok (sygn. akt I SA/Ol 411/09), dotyczący sporu analogicznego, jak w niniejszej sprawie tj. opodatkowania akcyzą olejów smarowych i sprzeczności polskich przepisów akcyzowych z regulacjami Unii Europejskiej. Istnieje więc ryzyko, iż ze względu na taki sam zakres skargi, bez względu na przedstawienie nowych argumentów, wyrok będzie niekorzystny dla Spółki. 2. Sędzia Włodzimierz Kędzierski, jako przewodniczący sprawozdawca, wydał 21 stycznia 2009r. postanowienie (sygn. akt I SAB/Ol 5/08), w którym odrzucił skargę Spółki na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego w postępowaniu dotyczącym także opodatkowania akcyzą olejów smarowych. W ocenie Spółki powoduje to także, że sędzia w niniejszej sprawie będzie stronniczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego stanowi jedną z ważnych procesowych gwarancji realizacji Konstytucyjnego standardu prawa do sądu. Podstawy wyłączenia sędziego (sędziów) z mocy samej ustawy określone zostały w art. 18 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. Uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziów Tadeusza Piskozuba i Włodzimierza Kędzierskiego nie mieści się w treści powołanego przepisu ustawy. W szczególności, w ocenie Sądu, nie można przyjąć, że wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu "sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie". Zdaniem Sądu przepis ten nie może mieć zastosowania w odniesieniu do ewentualnego wyłączenia sędziego Piskozuba. Nie występuje bowiem tożsamość sprawy podatkowej wyznaczonej przez : numer decyzji, podmiot, przedmiot i okres rozliczeniowy w konkretnym podatku, będącej przedmiotem oceny w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem z dnia 10 września 2009r. sygn. akt I SA/Ol 411/09 ze sprawa niniejszą. Istnieje różnica między pojęciem "tej samej sprawy" a pojęciem "takiej samej sprawy". Niewątpliwie, wobec rozstrzygania przez organy podatkowe o wysokości zobowiązań za kolejne okresy rozliczeniowe, w postępowaniu sądowym występuje szereg spraw o zbliżonym bądź analogicznym stanie faktycznym i prawnym. Nie oznacza to, iż sędzia, który orzekał w sprawie ze skargi strony na decyzję dotyczącą wymiaru podatku akcyzowego za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2006r. nie może brać udziału w rozstrzygnięciu o zgodności z prawem decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu podatku akcyzowego. Dodać przy tym należy, że wyrok z dnia 10 września 2009r. sygn. akt I SA/Ol 411/09 nie jest prawomocny. Rozważenie przesłanki wymienionej w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., jako podstawy wyłączenia sędziego Włodzimierza Kędzierskiego od orzekania w sprawie niniejszej jest w ogóle bezprzedmiotowe, jako że nie występował on w składzie orzekającym w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 411/09. Skarga w sprawie o sygn. akt I SAB/Ol 5/08, w której sędzia Włodzimierz Kędzierski orzekł postanowieniem z dnia 21.01.2009r. o jej odrzuceniu dotyczyła bezczynności organu. Powodem odrzucenia skargi było nieuiszczenie przez stronę wpisu sądowego. Motywy wskazane we wniosku wiążą się z treścią art. 19 p.p.s.a., dotyczącego wyłączenia sędziego z powodu braku jego bezstronności. Zgodnie z tym przepisem "Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Stwierdzić należy, iż przez okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. rozumieć należy zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (por. pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w wyroku z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 54/04 , opubl. w OTK-A 2005, nr 11, poz. 134). Przez stosunki osobiste, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, należy rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej ( niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego) . Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego ( por. powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego). W niniejszej sprawie nie zachodzą żadne relacje osobiste pomiędzy sędziami, o wyłączenie których wniesiono, a stroną – osobą prawną, które mogłyby rzutować na ich bezstronność. Każdy z sędziów, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie na piśmie, z których w sposób jednoznaczny wynika, że pomiędzy sędziami, a "A" Sp. z o.o. nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Strona, domagając się wyłączenia wskazanych sędziów, powołała się na to, iż sędzia Tadeusz Piskozub, orzekając wcześniej w sprawie I SA/Ol 411/09, oddalając skargę, wydał niekorzystny dla niej wyrok. Okoliczność ta nie może uzasadniać uwzględnienia wniosku strony o wyłączenie sędziego w tym postępowaniu. Należy zauważyć, iż strona zarzuciła wymienionemu sędziemu nie tyle negatywny do niej stosunek osobisty, ale wadliwe w jej ocenie stosowanie prawa materialnego. Wniosek o wyłączenie sędziów nie może jednak być oparty na subiektywnym przekonaniu strony, iż skoro sędzia zasiadał w składzie sądu, który wydał w jej sprawie niekorzystny dla niej wyrok, to sąd, w którym ten sędzia będzie uczestniczył uczyni to w każdej kolejnej. Strona musi przynajmniej uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych, leżących po stronie danego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziów, których wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności. Instytucja wyłączenia sędziów nie ma służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia, a zapobiegać wszelkim sytuacjom, w których powstałaby wątpliwość co do bezstronności sędziego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I OZ 665/08, opubl. w SIP Lex pod nr 440113). Zauważyć też należy, iż usuwaniu wadliwości rozstrzygnięcia służą środki zaskarżenia zagwarantowane w ustawie. Art. 19 p.p.s.a nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one zatem wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie okoliczności, wskazanych w powołanym przepisie. Podkreślić należy, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony skarżącej, to nie sędzia sprawozdawca wydaje wyrok, a sąd administracyjny w składzie trzyosobowym. Nie zachodzą podstawy do przypuszczenia, że jakiejkolwiek nowe argumenty nie będą w stanie wpłynąć na odmienną ocenę stanu prawnego i faktycznego od prezentowanej w sprawie I SA/Ol 411/09 w sytuacji, gdy dla pozostałych członków składu orzekającego w sprawie niniejszej, występujące w sprawie zagadnienia będą "nowe". Konstytucyjną wartością jest niezawisłość każdego sędziego, zaś cechą sądu możliwość i konieczność zmiany interpretacji przepisów w sytuacji, gdy dotychczasowa okaże się nietrafna. Jak już wyżej stwierdzono, sędzia Włodzimierz Kędzierski nie orzekał co do zgodności z prawem decyzji o wymiarze podatku. Podejrzenie o stronniczość z uwagi na to, iż odrzucił skargę Spółki na bezczynność organu ze względu na nieopłacenie przez nią wpisu sądowego jest zupełnie nieuprawnione. Na podstawie przytoczonych faktów i okoliczności Sąd stwierdził, że w sprawie brak jest istnienia stosunków osobistych pomiędzy sędziami, a stroną, które mogłyby rodzić wątpliwości co do bezstronności sędziów, jak też brak jest innych okoliczności mogących budzić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.