I SA/Ol 260/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe "[...]" o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. G. Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]"nr "[...]" w przedmiocie: podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych We wniosku z dnia 31 marca 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu, B. G. Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe "[...]"wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. W rubryce nr 7.1. "Nieruchomości" wykazał nieruchomość rolną o powierzchni 5 ha oraz przedmioty wartościowe w postaci: samochodów ciężarowych służące do prowadzenia działalności gospodarczej (bez określenia ich marki, roku prod. i wartości), naczepy ciężarowe o wartości 60.000 zł, samochód ciężarowy o wartości 50.000 zł, samochód osobowy o wartości 30.000 zł. Wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych z uwagi na brak wystarczających środków. Podniósł, iż ciąży na nim zobowiązanie, kredyt w wysokości 105.000 zł, w związku z którym spłaca raty miesięczne w wysokości 3.100 zł. Nadto posiada zadłużenie wobec Firmy "[...]"- w związku z czym spłaca miesięcznie 300 zł. Oświadczył, że rodzice posiadają dom jednorodzinny o wartości 300.000 zł i ziemię rolną 10ha. W rubryce 10 " Dochody" wskazał, że poniósł stratę z działalności gospodarczej, która zawiesił od 5.12.2012 r. do 28.08.2013 i ponownie zawiesił od 30.09.2013 r. do dnia dzisiejszego. Natomiast rodzice skarżącego uzyskują dochody z tytułu emerytury w kwocie łącznej 2.600 zł. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia – B.G., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej w zakresie: ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania, wykorzystywania posiadanych nieruchomości rolnych przez wnioskodawcę i jego rodziców, posiadanych nieruchomości i ruchomości w okresie od 01.01.2013 r. do 14.04.2014 r., prowadzonej działalności gospodarczej, a także przedstawienia dokumentów źródłowych w postaci wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, polis ubezpieczeniowych, zeznania podatkowego za 2013 r., dokumentów księgowych i innych, zdaniem wnioskodawcy istotnych dla oceny sytuacji życiowej i rodzinnej. Wnioskodawca pouczony został, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Do dnia posiedzenia niejawnego do tutejszego Sądu nie wpłynęły dokumenty określone w wezwaniu. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż strony zobowiązane są co do zasady do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, jeżeli strona posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, bądź też posiada majątek, szczególnie nieruchomości, to powinna partycypować w kosztach postępowania (zob. M. Niezgódka-Medek, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 725-728 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż wobec nieprzedłożenia przez wnioskodawcę żądanych dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia, które służyć miały uzupełnieniu informacji na temat jego sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyjaśnieniu wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego w formularzu wniosku oświadczenia, nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie niniejszej bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Nieujawnienie przez wnioskodawcę sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia tym samym podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia – uniemożliwia bowiem ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych oraz stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia on przesłankę, uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłankę do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie uczynił. Podkreślić należy, że bez kluczowych i podstawnych informacji w zakresie uzyskiwanych dochodów, ewentualnie poniesionej straty i źródeł jej pokrycia, nadto bez danych o wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, źródeł sfinansowania rat kredytów nie było możliwości ustalenia czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania mu prawa pomocy. Dodać jednocześnie należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych na nią w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w ramach postępowania w przedmiocie prawa pomocy należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FZ 182/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.