I SA/Ol 28/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. P. od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 28/18 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze K. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów usług za okres od października 2012 r. do lutego 2013 r. postanawia : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1-sentencja postanowienia K. P. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł w dniu "[...]" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października 2012 r. do lutego 2013 r. W dniu "[...]" skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych poprzez zwolnienie z wpisu w wysokości 13.484 zł, składając jednocześnie formularz PPF. W dniu 8 lutego 20198 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie wymienionych w wezwaniu dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu majątkowego. W dniu 13 marca 2018 r. wydane zostało zarządzenie o przedłużeniu o 7 dni, na wniosek pełnomocnika skarżącego, terminu do złożenia ww. oświadczeń i dokumentów. W dniu 14 marca 2018 r. pełnomocnik strony złożył pismo, w którym wyjaśnił, iż skarżący nie posiada żądanych dokumentów. W dniu 20 marca 2018 r. skarżący został ponownie wezwany, do złożenia wypełnionego urzędowego formularza wniosku PPF. W dniu 29 marca 2018 r. pełnomocnik strony złożył ww. formularz. W dniu 6 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy wydał zaskarżone postanowienie, w którym odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia powołano przepis art.246 §1 ppsa wywodząc na jego podstawie, że to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. Natomiast do sądu administracyjnego należy ocena przedstawionych okoliczności. Wskazano, że na żądanie referendarza pełnomocnik złożył jedynie symboliczne wyjaśnienia, które nie pozwoliły na dokonanie oceny sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego możliwości płatniczych, a ponadto nie przedłożono dokumentów potwierdzających dane przedstawione w formularzu wniosku. Dlatego nie było możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Bowiem nie uprawdopodobnił skarżący swojego źródła utrzymania (jako które wskazał prace dorywcze oraz pomoc rodziny) oraz kosztów własnego utrzymania, np. wyżywienie, środki czystości, wysokość alimentów. Skarżący nie przedstawił, na wezwanie, wyciągów z rachunków bankowych lub oświadczenia o ich nieposiadaniu. Nie wyjaśnił również kwestii ewentualnego majątku posiadanego przez niego oraz jego byłą żonę w okresie dwuletnim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, pomimo, iż został wezwany do wykazania posiadanych nieruchomości, ruchomości, przedmiotów wartościowych, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych w okresie od 1 stycznia 2016 r. do chwili obecnej. W zaskarżonym postanowieniu podkreślono także, że wątpliwość budzi fakt, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, skoro przedstawia swoją sytuację materialną jako dramatyczną. Logika i doświadczenie życiowe wskazywałyby, że w przypadku tak trudnych warunków finansowych, jakie wskazał skarżący, zapewne otrzymałby taką pomoc. Wskazano także, że nie zostało wyjaśnione, z jakich źródeł pokrywane są koszty pełnomocnika skarżącego i dlaczego nie jest możliwe pokrycie także z tych źródeł należnego wpisu sądowego. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, wnosząc o przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Strona podniosła, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w późniejszych pismach wykazała zaistnienie przesłanek do udzielenia prawa pomocy w zakresie obje tym wnioskiem. Podkreślono, że prowadzone są egzekucje komornicze wobec skarżącego, w zasadzie bezskuteczne, co potwierdza, że strona nie posiada majątku wystarczającego do uiszczenia opłaty sądowej od skargi. Ponadto strona zauważyła, że nie ma ona obowiązku posiadania dokumentacji dotyczącej swojego majątku ani obowiązku korzystania z pomocy społecznej lub rejestrowania się jako osoba bezrobotna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zaskarżone rozstrzygnięcie referendarza sądowego wydane zostało bez naruszenia obowiązujących przepisów. Zgodnie z art.260 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "ppsa"), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art.258 §2 pkt 6-8 ppsa, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to, w myśl art. 260 § 2 ppsa, działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art.199 ppsa. Dlatego, ze względu na wyjątkowy charakter tej instytucji, okoliczności powoływane przez stronę ubiegającą się przyznanie prawa pomocy, powinny uzasadniać takie wyjątkowe traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04 CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek, zawartych w art.246 §1ppsa. Do skarżącego zastosowanie ma przepis art.246 §2 pkt2 ppsa, z którego wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, tj. dotyczącym zwolnienia tylko od opłat sądowych (wpis), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść przepisu art.246 §1 pkt2 ppsa wskazuje jednoznacznie, że przesłanką przyznania pomocy prawnej jest wykazanie braku środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny. Według przywołanej regulacji to na stronie spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że jej obowiązkiem jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu. W ocenie Sądu, strona nie wykazała zaistnienia przesłanki określonej w art.246 §1 pkt2 ppsa. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego wynika, że skarżący nie podjął choćby minimalnego wysiłku, aby wykazać zasadność wniosku. Dlatego też nie było możliwe ustalenie, w jakiej sytuacji finansowej znajduje się skarżący i czy należy zastosować wobec niego prawo pomocy. Treść wniosku wskazuje wprawdzie na brak możliwości poniesienia przez skarżącego wydatków na opłaty sądowe, lecz bez współdziałania ze strony skarżącego, przejawiającej się w uprawdopodobnieniu jego sytuacji materialnej, nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Słusznie stwierdzono w zaskarżonym postanowieniu, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Sąd (referendarz sądowy) nie ma obowiązku prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości finansowych, bądź też gdy dane przedłożone przez skarżącego po prostu nie są wystarczające. Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie, Sąd stwierdza, że podnoszony, lecz nie udokumentowany fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu bezskutecznego postępowania egzekucyjnego nie jest wystarczającym potwierdzeniem nieposiadania przez skarżącego majątku wystarczającego do uiszczania wpisu. Rację ma pełnomocnik skarżącego w kwestii braku obowiązku posiadania dokumentacji dotyczącej majątku jak i braku obowiązku korzystania z pomocy społecznej czy też zarejestrowania się jako osoba bezrobotna. Jednak to w interesie strony, ubiegającej się na podstawie art.246 §1 ppsa o przyznanie prawa pomocy, jest wykazanie stosownymi dokumentami lub oświadczeniami, jaka jest jego sytuacja majątkowa. Dokonując analizy wniosku skarżącego oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie, Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego nie narusza obowiązujących przepisów. Nie ma podstaw do zmiany ww. postanowienia i postulowanego w sprzeciwie zwolnienia skarżącego od wpisu sądowego od skargi. W związku z powyższym nie zasługują na uzasadnienie zarzuty sprzeciwu od zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 ppsa, orzeczono jak sentencji postanowienia.