I SA/Ol 287/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2015r. sprawy ze skargi R. D. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Wojewoda, po rozpatrzeniu zażalenia R. D. (powoływanego dalej również jako: "strona", "skarżący", "zobowiązany"), utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania: Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec R. D. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 marca 2015 r., nr "[...]", obejmującego należność główną w wysokości 50 zł z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego z dnia 31 stycznia 2015 r., nr "[...]" przez Komendę Powiatową Policji. W dniu 2 kwietnia 2015 r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w ramach których podniósł, że mandat karny został nałożony niezgodnie z przepisami prawa. Pismem z dnia 10 kwietnia 2015 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Wojewody, jako wierzyciela, o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Postanowieniem z dnia "[...]" Wojewoda, działając na podstawie art. 17 § 1 i § 1a w związku z art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619), uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony. W uzasadnieniu wskazał, że mandat karny stał się prawomocny z chwilą jego pokwitowania stosownie do art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.). Nie zgadzając się z nałożeniem grzywny, zobowiązany mógł odmówić przyjęcia mandatu karnego. W sytuacji zaś, gdy mandat został już przez zobowiązanego podpisany, istniała możliwość jego wzruszenia w trybie art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Zobowiązany nie podjął jednak tych działań, wobec czego wierzyciel nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W zażaleniu z dnia 15 kwietnia 2015 r. zobowiązany wyjaśnił, że mandat karny został wystawiony z uwagi na poruszanie się przez niego wózkiem po jezdni, w sytuacji gdy chodnik był zaśnieżony. Jak wskazał, nie mógł odmówić przyjęcia mandatu, gdyż wiązałoby się to z obowiązkiem stawiennictwa w komendzie policji, podczas gdy nie mógł on pozostawić wózka, w którym znajdowała się przeznaczona na sprzedaż makulatura. Utrzymując w mocy powyższe postanowienie, Wojewoda wyjaśnił, że jest jedynie wierzycielem zaległości z tytułu mandatu karnego kredytowanego i nie ma kompetencji do badania okoliczności ukarania karą grzywny oraz toku postępowania mandatowego, bowiem zgodnie z art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenie, uprawniony jest do tego właściwy sąd. Organ stwierdził, że na poparcie zgłoszonego zarzutu zobowiązany nie przedłożył żadnych dowodów, iż mandat został wadliwie wystawiony, choć powinien był wykazać, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczności faktyczne) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 451/12). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe postanowienie R. D. podniósł, że organ w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał jedynie, że jest wierzycielem. Zarzucił też, że sprawa była rozpatrywana dwukrotnie przez ten sam wydział organu, choć powinna być rozpoznana przez wydział prawny. Ponadto w piśmie procesowym z dnia 15 maja 2015 r. podał, że mandat karny został umorzony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zatem aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Ponadto stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z normy tej wynika dla sądu obowiązek dokonania oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W wyniku kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że skargę należało oddalić. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Wojewody w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu zgłoszonego przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 marca 2015 r., nr "[...]", obejmującego należność główną w wysokości 50 zł z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego z dnia 31 stycznia 2015 r. Należy na wstępie podkreślić, że zgodnie z art. 33 u.p.e.a. zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w tym przepisie w punktach 1 – 10. Zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), co oznacza, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Rola zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do weryfikacji czynności organów egzekucyjnych. Służą one ochronie adresata tych czynności i mogą być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Instytucja ta nie służy zatem weryfikacji czynności egzekucyjnych podjętych po doręczeniu tytułu wykonawczego i upływie terminu do jego wniesienia (C.Kulesza {w:} Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz pod. red. D.R. Kijowskiego, Lex 2010). Przesłanki zastosowania tego środka wymienia art. 33 u.p.e.a., wskazując m.in. w pkt 1, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Sąd uznał za prawidłową dokonaną przez organ w niniejszej sprawie kwalifikację zgłoszonego przez skarżącego zarzutu jako zarzutu nieistnienia obowiązku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. W swej argumentacji skarżący podniósł bowiem, że mandat karny został wystawiony w sposób niezgodny z przepisami prawa. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, Sąd podzielił stanowisko wierzyciela co do jego bezzasadności. Rozpoznając sprawę, Sąd miał na uwadze, że prawomocny mandat karny jest, stosownie do art. 100 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w związku z art. 2 pkt 2 u.p.e.a., podstawą egzekucji administracyjnej, a obowiązkiem wierzyciela jest podejmowanie czynności zmierzających do wyegzekwowania należności. Natomiast w myśl art. 101 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu. Uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. W niniejszej sprawie nałożony na skarżącego prawomocny mandat karny nie został uchylony przez sąd w trybie art. 101 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Nie przedawniła się również wykonalność kary nałożonej w drodze tego mandatu, bowiem zgodnie z przepisem art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń, orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, jeżeli od daty uprawomocnienia się rozstrzygnięcia upłynęły 3 lata. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza zatem, że skarżący jest sprawcą wykroczenia, za które został nałożony mandat karny. Zauważenia przy tym wymaga, że ustaleń w tym zakresie nie podważył również sam skarżący, opisując w zażaleniu szczegółowe okoliczności nałożenia grzywny w związku z poruszaniem się przez niego wózkiem po jezdni. Tym samym stwierdzić należy, że skarżący, choć wniósł zarzut nieistnienia obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułu wykonawczego, nie przedstawił dowodów potwierdzających, że obowiązek ten nie istnieje. Zwrócić ponadto należy uwagę, że w toku postępowania egzekucyjnego nie można badać podnoszonych przez skarżącego okoliczności faktycznych dotyczących nałożenia grzywny. Okoliczności te są istotne w postępowaniu mandatowym, nie mają one jednakże znaczenia dla egzekucji obowiązku wynikającego z mandatu. Skarżący mógłby zatem zgłosić skutecznie zarzut nieistnienia obowiązku, tylko w przypadku, gdyby organy ścigania potwierdziły, że mandat karny został wystawiony bezpodstawnie. Jednakże sam skarżący, jak już wyżej wskazano, nie zakwestionował na drodze prawnej powyższych ustaleń. Należy przy tym wskazać na treść art. 29 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przepis ten nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie (wyrok NSA z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05, opubl. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że zarzuty odnoszące się do prawidłowości wystawienia mandatu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie mogły być weryfikowane w postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze zarzutu co do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy przez tę samą komórkę organizacją wierzyciela, wskazać należy, że wojewoda jest wierzycielem należności stanowiących dochód budżetu państwa z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego przez funkcjonariuszy organów upoważnionych do ich nakładania na terenie województwa. Przepis art. 100 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia statuuje bowiem zasadę, w myśl której ściągnięcie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Grzywna ta stanowi dochód budżetu państwa, a gdy nałoży ją funkcjonariusz organu podległego władzom jednostek samorządu terytorialnego – stanowi dochód tej jednostki. Z regulacji tej zatem wynika, że skoro reprezentantem Skarbu Państwa w województwie jest wojewoda, to w sytuacji, gdy należności dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym stanowią dochód Skarbu Państwa, organem uprawnionym do reprezentacji tego podmiotu jest wojewoda. Wbrew zaś twierdzeniom strony, przepisy prawa nie statuują wymogu wyłączenia w postępowaniu zażaleniowym komórki organizacyjnej organu administracji publicznej, w przypadku gdy sprawa jest rozpatrywana ponownie przez ten organ. W takiej bowiem sytuacji, stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wyłączeniu podlega jedynie pracownik organu, który brał udział w wydaniu zaskarżonego aktu. Z analizy akt niniejszej sprawy wynika zaś, że wymogi te w niniejszej sprawie były respektowane, gdyż postanowienie wydane w I instancji podpisała Kierownik Oddziału w Wydziale Finansów i Kontroli M.D., zaś postanowienie wydane na skutek zażalenia strony – Starszy Specjalista w Wydziale Finansów i Kontroli I.W. W odniesieniu natomiast do informacji zawartej w piśmie strony z dnia 15 maja 2015 r., że mandat karny został umorzony, wskazać należy, że Sąd dokonuje badania zgodności z prawem działania organu na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, czyli w niniejszej sprawie – "[...]". Oznacza to, że Sąd nie mógł wziąć pod uwagę zdarzeń zaistniałych po jego wydaniu, tak jak nie mógł tego też uczynić organ, wydając zaskarżone postanowienie. Bezspornie zaś na dzień rozstrzygania o zgłoszonym przez zobowiązanego zarzucie w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, należność z tytułu grzywny nałożonej w formie mandatu karnego istniała i była od niego dochodzona. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że Wojewoda prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał właściwej wykładni przepisów prawa, uznając, że zarzut nieistnienia objętego tytułem wykonawczym obowiązku, jest bezpodstawny. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.