I SA/Ol 287/17

WyrokWSA w Olsztynie2017-06-22

Skład orzekający: Wojciech Czajkowski, Renata Kantecka, Ryszard Maliszewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej prawidłowo ocenił, iż w sprawie nie zaszły przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Pomimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy, organ wykazał, że nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności, a rozłożenie ich na raty, ustalone w sposób korzystny dla wnioskodawcy, nie pozbawia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ocena organu nie nosiła znamion dowolności, a postępowanie było zgodne z prawem.
Stan faktyczny
E. J. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek ZUS, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, co było przedmiotem wielokrotnych postępowań sądowych. W poprzednich wyrokach WSA nakazywał organowi dokładne zbadanie stanu zdrowia skarżącego i jego sytuacji materialnej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ ponownie odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności i możliwość spłaty należności w ratach. Skarżący w skardze podtrzymał argumenty o całkowitej nieściągalności i trudnej sytuacji życiowej oraz zdrowotnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka,, sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2013 r. E.J. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu opisał swoją sytuację materialną i zdrowotną, wskazując w szczególności, że po wypadku w 1998 r. ma trudności z chodzeniem i nie może już wykonywać pracy. Zachorował też na cukrzycę i przebywał w szpitalu, a obecnie pozostaje pod opieką lekarską diabetologa i chirurga naczyniowego. Wskazał, że jest bezrobotny i pobiera z tego tytułu zasiłek. Do wniosku dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od marca 2009 r. do maja 2010 r., w łącznej kwocie 17.463,34 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Zakład w dniu "[...]" w związku z wnioskiem strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyrokiem z dnia 20 lutego 2014 r. o sygn. akt I SA/Ol 94/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzję organu II instancji. "[...]" Zakład wydał kolejną decyzję, którą odmówił E.J. umorzenia należności z tytułu składek. Została ona uchylona wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 732/14. Sąd uznał bowiem za zasadne zarzuty skargi, że Zakład nie odniósł się do aktualnej sytuacji zdrowotnej skarżącego w sytuacji, gdy z akt wynika, że skarżący cierpi na postępującą cukrzycę, a ponadto osiąga dochód ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.131,15 zł netto. Sprzeczne z treścią zebranego materiału dowodowego wobec twierdzeń wnioskodawcy, że jego stan zdrowia wyklucza możliwość podjęcia pracy zarobkowej jest ponadto twierdzenie organu, iż "domniemywa, że strona poszukuje dodatkowego źródła dochodu". W ocenie Sądu, Zakład nie ustalił, czy odmowa umorzenia składek pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Formułując wskazania co do dalszego postępowania w sprawie, Sąd nakazał, aby Zakład uzupełnił materiał dowodowy dotyczący stanu zdrowia skarżącego, jego postępującej choroby i ponoszenia wydatków na wyżywienie, leczenie oraz rehabilitację, a następnie wypowiedział się, czy opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W uzasadnieniu wydanej w związku z ww. wyrokiem Sądu decyzji z dnia "[...]" Zakład, powołując treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm., dalej jako u.s.u.s.), stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, a zatem umorzenie należności byłoby sprzeczne z art. 28 ust. 3 pkt 3 i pkt 5 u.s.u.s.. Dokonując zaś oceny wniosku w aspekcie zasadności umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy, wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zakład podniósł, że wykonując wskazania zawarte w wyroku Sądu z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 732/14, w toku ponownie prowadzonego postępowania, pismem z dnia 4 stycznia 2017 r. wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów umożliwiających aktualną ocenę jego sytuacji materialnej i osobistej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, w szczególności do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów i wydatków na utrzymanie, zobowiązania wobec innych wierzycieli i inne wydatki oraz posiadany majątek, a także dotyczących stanu zdrowia i wydatków na leczenie. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący oświadczył, iż od 6 lipca 2001 r. jest w separacji i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.950 zł brutto. Posiada zadłużenie z tytułu podatków, które spłaca w ratach w wysokości 500 zł miesięcznie, zaś termin ostatniej raty wyznaczony jest na 25 listopada 2019 r.. Ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 600 zł, kosztami leczenia na kwotę 220 zł oraz wyżywienia - 600 zł. Ponadto w ramach zawartego układu ratalnego spłaca miesięcznie 60 zł należności z tytułu składek. Otrzymuje też od osób trzecich pomoc w formie żywności. Skarżący przedłożył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, potwierdzające zdolność do pracy w warunkach chronionych. Wyjaśnił, iż choruje na cukrzycę II stopnia (stopa cukrzycowa), miażdżycę tętnic, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie stopy lewej, hipercholesterolemię. Oświadczył, iż zawodu jest stolarzem, lecz z uwagi na stan zdrowia, który uniemożliwia poruszanie się, nie jest w stanie podjąć pracy zgodnie z kwalifikacjami. Nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej, gdyż nie ma dopłat z tytułu zatrudnienia pracownika pobierającego świadczenie emerytalne. Układ ratalny zawarty z Urzędem Skarbowym znacznie obciąża jego budżet. Nie ma możliwości wykupu lekarstw i aparatu słuchowego w związku z utratą słuchu. Wnioskodawca przedłożył ponadto: zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 2 lutego 2017 r., wyniki tomografii komputerowej z 11 kwietnia 2012 r. i 16 października 2014 r., wynik badania w Poradni Audiologiczno-Laryngologicznej z dnia 1 października 2013r. oraz zlecenie z dnia 1 października 2013 r. na zaopatrzenie w wyroby medyczne - aparat słuchowy i indywidualną wkładkę uszną. Zakład zwrócił uwagę, że w świetle ustaleń postępowania, skarżący nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej i rodzinnych. Nie posiada nieruchomości, ani pojazdów. Aktualnie pobiera świadczenie emerytalne, które po potrąceniach komorniczych wynosi 1.154,05 zł netto. Odnosząc się do powyższych ustaleń, Zakład wskazał, że w dniu 12 stycznia 2015 r. strona złożyła wniosek o umorzenie na podstawie ustawy z dnia 9 listopada o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551). Decyzją ZUS z dnia "[...]" został określony warunek umorzenia zaległości na sumę 94.285,82 zł, jakim jest spłata należności niepodlegających umorzeniu w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji warunkowej wraz z odsetkami naliczonymi do dnia wpłaty włącznie lub rozłożenie w tym terminie zaległości na raty. W dniu 8 grudnia 2015 r. strona złożyła stosowny wniosek o raty, wskazując jako prognozę poprawy sytuacji materialnej, między innymi zakończenie spłaty zadłużenia w Urzędzie Skarbowym. 4 kwietnia 2016 r. Zakład zawarł ze stroną umowę o rozłożeniu należności z tytułu składek, w której uwzględniono konieczność uiszczenia zaległości podatkowych i ustalono do listopada 2019 r. raty w najniższych możliwych kwotach, tj. ok. 60 zł miesięcznie. Z warunków obu umów ratalnych strona wywiązuje się terminowo. Mając to na uwadze, organ stwierdził, że zobowiązania powstałe u innych wierzycieli nie mogą stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek. Mogą one utrudniać stronie możliwość zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych, jednak w kontekście obowiązujących przepisów prawa trudna sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia nie przesądzają o pozytywnym dla niej rozstrzygnięciu. Zdaniem organu, sytuacja materialno-bytowa strony wyklucza umorzenie zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji. Nie wystąpiła bowiem przesłanka zawarta w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, odwołująca się do tego, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto, wobec zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, Zakład nie stwierdził również wystąpienia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 2 tego aktu. Odnosząc się zaś do sytuacji zdrowotnej strony, organ podniósł, że choć problemy te są niewątpliwie poważne, to nie mogą one stanowić samoistnej podstawy umorzenia składek. Podstawą umorzenia zaległości z tego tytułu nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, choćby nawet uniemożliwiającej świadome pokierowanie własnym postępowaniem, a jedynie trudny stan majątkowy będący jej efektem, powodujący niemożność zaspokojenia na skutek zapłaty należności, podstawowych potrzeb zobowiązanego. W ocenie Zakładu, w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tzn. wnioskodawca nie udowodnił, że stan zdrowia pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, skoro niezależnie od stanu zdrowia osiąga on stały dochód z tytułu emerytury. Końcowo Zakład zaznaczył, że przedsiębiorca powinien liczyć się z kosztami prowadzenia działalności, a ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej nie powinno być przenoszone na budżet państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie E. J., wnosząc o uchylenie decyzji podniósł, że w Jego przypadku wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., tj. zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku. Podkreślił, że nie posiada żadnego majątku osobistego ani mieszkania, a działalność gospodarczą zawiesił "[...]" i następnie zlikwidował w dniu "[...]’. Już od 2008 r. żyje poniżej minimum socjalnego. W tymże roku przychód wyniósł 5.863,91 zł (488,66 zł miesięcznie). W 2009 r. była to kwota 7.445,11 zł (620,43 zł miesięcznie), a w 2010 r. - 2.036,98 zł (169,75 zł miesięcznie). Wskazał, że jest przewlekle chory na nieuleczalną cukrzycę typu II, powodującą szereg powikłań oraz ciągłe pogarszanie stanu zdrowia. Na skutek wypadku i powikłań po cukrzycy choruje na miażdżycę i niewydolność tętniczą. Leki stosowane w obydwu chorobach są bardzo drogie i tylko częściowo refundowane, przy czym co kwartał obowiązują nowe wyższe ceny. Skarżący musi też utrzymywać ścisłą dietę, co generuje wydatki na żywność w kwocie wyższej niż 600 zł miesięcznie. Z emerytury w wysokości 1.650 zł ponosi wydatki w łącznej kwocie 1.325 zł, w tym: opłaty (105 zł), koszty leczenia (220 zł), wynajem mieszkania (400 zł) oraz wyżywienie (około 600 zł). Jednocześnie spłaca w miesięcznych ratach zaległości z tytułu podatków (po 500 złotych) oraz składek (po 60 zł), plus opłata za przelewy, co daje łącznie 574 zł. Brakującą kwotę jest zmuszony zaoszczędzić kosztem wyżywienia i niektórych leków. Skarżący zarzucił, że w odniesieniu do jego stanu zdrowia Zakład niesłusznie używa określeń: "istnieje podejrzenie cukrzycy" lub "choroby", pomimo że wnioskodawca przedłożył kilkanaście zaświadczeń lekarskich, wypisów ze szpitala i innych, a zatem trudno mówić jedynie o podejrzeniu choroby. Jak podał, w związku z postępowaniem w sprawie wykazany został brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy. Podniósł, że nie korzystał z pomocy społecznej, poza jednym wnioskiem o dofinansowanie zakupu leków i przyznaną kwotą około 300 zł. Przy czym wobec bardzo długiej i upokarzającej procedury z tym związanej, nie zamierza ubiegać się o pomoc po raz drugi. Zdaniem strony, nie mogą być powodem odmowy uwzględnienia wniosku jedynie podejrzenia Zakładu co do dodatkowych dochodów strony. W okolicznościach sprawy spełnione zostały dwie przesłanki umorzenia należności, tj. całkowitej nieściągalności zadłużenia oraz braku możliwości jego spłaty ze względu na stan majątkowy oraz sytuację rodzinną i zdrowotną strony. W odpowiedzi, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zasady i tryb tej kontroli reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwana dalej w skrócie p.p.s.a.. Stosownie do treści art. 133 oraz art. 134 p.p.s.a., Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji na podstawie akt sprawy, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Nie jest przy tym związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić na wstępie należy, iż w związku z decyzjami organu wydanymi na skutek wniosku skarżącego z dnia 29 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyrokach z 20 lutego 2014 r. o sygn. akt I SA/Ol 94/14 i z 18 grudnia 2014 r., sygn. I SA/Ol 732/14 (który został utrzymany w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 października 2016r. o sygn. II GSK 720/15). Z treści orzeczeń WSA wynikała zaś konieczność dokładnego zbadania przez organ aktualnej sytuacji zdrowotnej skarżącego, jak również ustalenia, czy odmowa umorzenia składek pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W myśl art. 153 p.p.s.a., ocena prawna jak i wskazania co do dalszego postępowania wiążą zarówno ten Sąd, jak i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Rolą Sądu ponownie rozpoznającego sprawę po uzupełnieniu jej materiałów sprawy, było zatem w pierwszej kolejności sprawdzenie prawidłowości wykonania tych zaleceń przez organ w związku z analizą aktualnej sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy i możliwości uregulowania należności, bez zagrożenia podstaw jego egzystencji. Z przedstawionych do kontroli akt sprawy wynika, że organ ponownie rozpoznając sprawę, po wezwaniu strony do przedłożenia dokumentów potwierdzających stan zdrowia i sytuację materialną, w oparciu o zgromadzony, opisany wyżej materiał, dokonał zgodnie z zaleceniami Sądu dokładnej analizy całokształtu okoliczności sprawy, przedstawiając w tym zakresie przekonywującą argumentację w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowo miał też na uwadze uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia składek, sprowadzający się do możliwości wyboru przez organ administracji publicznej konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Podkreślić zaś należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. W świetle tak wyznaczonych, związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia w zakresie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, granic rozpoznania sprawy, podnieść należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U z 2015r., poz.121 ze zm.), zwanej dalej w skrócie u.s.u.s., Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W ust. 3 powołanego artykułu ściśle określono przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność. Z kolei należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a). Na mocy § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie rozporządzenia daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W związku z analizą akt niniejszej sprawy Sąd podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium, w sytuacji gdy prowadzenie egzekucji wobec uprawnionego do emerytury skarżącego jest możliwe. Nie przekracza ram uznania administracyjnego ocena ZUS, iż skarżący, którego opisana wyżej, obecna sytuacja materialna i finansowa jest niewątpliwie trudna, ma jednak potencjalne możliwości uregulowania zadłużenia. Jak wynika z akt, prowadząc samodzielne gospodarstwo domowe otrzymuje bowiem stały miesięczny dochód ze świadczenia emerytalnego w kwocie 1.950 zł brutto. Składając zaś 8 grudnia 2015 r. wniosek o umożliwienie zaległości z tytułu składek w formie ratalnej, wskazał m.in. na prognozę poprawy swojej sytuacji materialnej w związku z przewidywanym zakończeniem spłaty zadłużenia z tytułu zobowiązań podatkowych, co skutkowało umową z ZUS i rozłożeniem należności na korzystne dla zobowiązanego raty, po około 60 zł miesięcznie. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż w okolicznościach sprawy, podstawy umorzenia składek zobowiązania nie mogą stanowić wskazane przez stronę zobowiązania względem innych wierzycieli, czy też powoływany brak środków na jednorazową spłatę zadłużenia, skoro warunki spłaty zaległości w umowie z dnia "[...]" zostały określone w sposób możliwe najmniej uciążliwy dla zobowiązanego i zgodny z jego wnioskiem z dnia 14 marca 2016r.. Wysokość ustalonych w związku z tą umową rat miesięcznych (po 60 zł), jak również to, że są one realizowane przez zobowiązanego, rokuje zaś możliwość dalszego regulowania tych należności. Zatem nie ma powodu, aby uznać za błędną ocenę organu, że umorzenie zaległości z tytułu składek, w sytuacji skarżącego byłoby przedwczesne. Wobec faktu, iż zobowiązany nie korzysta z pomocy społecznej, nie wykracza też poza granice swobodnej oceny dowodów wniosek, że jego sytuacja materialno-bytowa nie jest tak dramatyczna, aby ratalne regulowanie zaległości zagrażało sferze elementarnych potrzeb. Zdaniem Sądu, powyżej opisany stan rzeczy powoduje, iż pomimo niewątpliwie trudnej, prawidłowo ustalonej przez organ sytuacji bytowej skarżącego, uzasadnionym jest twierdzenie Zakładu, że w okolicznościach sprawy nie wystąpiła w sprawie pierwsza z przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., odwołująca się do tego, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej, nie było też podstaw do stwierdzenia przez Zakład, iż wystąpiła w sprawie przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia. Nie budzi również zastrzeżeń ocena w zakresie trzeciej z przesłanek wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 3 tego aktu, w sytuacji, gdy jak słusznie zauważono w decyzji, stan zdrowia zobowiązanego pozostaje bez wpływu na osiągany przez niego stały dochód z tytułu emerytury. Wobec treści powołanych wyżej przepisów, dokonana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ocena sytuacji skarżącego, nie nosi zatem cech dowolności. Stanowisko organu w tym zakresie jest zdaniem Sądu logiczne i przekonywujące, tym bardziej, że dostrzegając trudności w zakresie jednorazowej spłaty zadłużenia wobec ZUS, organ uwzględnił wniosek zobowiązanego 8 grudnia 2015 r. oraz możliwości płatnicze i rozłożył należności na dogodne, zaproponowane przez niego raty. Zobowiązany może natomiast, w przypadku zmiany stanu faktycznego i zaistnienia nowych, istotnych okoliczności ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności. Odnosząc się do przeprowadzonego postępowania Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo wywiązały się z obowiązku poszanowania zasady przekonywania, wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji. Stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., podjęły niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, po czym dokonały prawidłowej oceny prawnej poczynionych ustaleń faktycznych przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Nie stwierdzając zatem, aby w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji doszło do skutkującego koniecznością jej uchylenia, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło