I SA/Ol 291/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Referent stażysta Ryszarda Judziak-Brzozowa po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego A. L. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z przedstawionego w zaskarżonym postanowieniu stanu faktycznego sprawy wynika, iż organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku A. L., m.in. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Urząd Miasta o nr "[...]", obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2001 - 2002. Pismem z dnia 19 czerwca 2008 r., skarżący złożył wniosek do Prezydenta Miasta o stwierdzenie przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości II - IV raty za 2001 r., l - IV raty podatku za 2002r. oraz umorzenie prowadzonych postępowań egzekucyjnych, gdyż w jego ocenie nie nastąpiło skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia, zgodnie z przepisem art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Prezydent Miasta decyzją z dnia "[...]", umorzył postępowanie wszczęte ww. wnioskiem jako bezprzedmiotowe. Powyższe rozstrzygnięcie wierzyciela zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" Na powyższą decyzję A. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010r., sygn. I SA/Ol 127/10, stwierdził nieważność obydwu ww. decyzji. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż wniosek skarżącego winien zostać rozpatrzony jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd doszedł do przekonania, iż wniosek z dnia 19 czerwca 2008r. został rozpoznany niezgodnie z żądaniem strony, bowiem intencją A. L. nie było uzyskanie decyzji stwierdzającej przedawnienie zobowiązań podatkowych, lecz uzyskanie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowań egzekucyjnych wskutek wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, z uwagi na upływ okresu przedawnienia. Mając powyższe na uwadze WSA w Olsztynie stwierdził, że sprawa została rozpoznana w nieodpowiednim trybie, z naruszeniem właściwości rzeczowej organu i niezgodnie z żądaniem strony. Ze względu na wytyczne Sądu zawarte w powołanym wyroku postanowieniem z dnia 21 października 2010r., Prezydent Miasta przekazał wniosek A. L. "o wycofanie tytułów wykonawczych "[...]", w związku z przedawnieniem zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za II-IV ratę 2001 roku oraz l-IV ratę 2002 roku " Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, do rozpatrzenia zgodnie z właściwością rzeczową. Z uwagi na upływ ustawowego terminu do wniesienia zarzutów, Naczelnik Urzędu Skarbowego zakwalifikował podanie A. L. jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z przedawnieniem należności wskazanych w ww. tytułach wykonawczych i postanowieniem z dnia "[...]"., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie opisanych tytułów wykonawczych, działając na podstawie art. 17 § 1 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 § 3 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2005r. nr 229, poz.1954 ze zm., dalej jako u.p.e.a.). Uzasadniając ww. rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny stwierdził, iż w odniesieniu do należności podatkowych dochodzonych na podstawie tych tytułów nie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, w postaci wygaśnięcia obowiązku z powodu przedawnienia. Na poparcie swojego stanowiska organ egzekucyjny przedstawił w sposób wnikliwy i szczegółowy argumentację wskazującą, iż bieg terminu przedawnienia ww. zaległości podatkowej był wielokrotnie przerywany wskutek stosowania środków egzekucyjnych, o których powiadamiany był A. L. Po rozpoznaniu zażalenia A.L. na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia "[...]", utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie występuje tożsamość organu egzekucyjnego oraz wierzyciela. Podkreślił, iż art. 34 § 1 u.p.e.a. jest regulacją odnoszącą się do poprzedzającego przepisu art. 33 u.p.e.a. traktującego o przesłankach, które stanowią podstawę wniesienia zarzutu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W sytuacji zatem, gdy zostaną spełnione wymogi formalne, tj. zobowiązany wniesie podanie w ciągu 7 dni, stosownie do zawartego w doręczonym mu tytule wykonawczym pouczenia, wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zawierające w swej treści przesłanki określone w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a., wówczas wniosek taki winien zostać zakwalifikowany jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Stwierdzono, iż A. L.słusznie zauważył, że w postępowaniu wszczętym zarzutami wniesionymi przez stronę postępowania oraz przy jednoczesnym braku tożsamości organu egzekucyjnego i wierzyciela, obligatoryjne jest uzyskanie stanowiska wierzyciela, zgodnie z treścią przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a. Podkreślono także, że wniosek A.L. z dnia 19 czerwca 2008r. został rozpatrzony w innym trybie, niż zarzuty. Żądanie strony umorzenia prowadzonych postępowań egzekucyjnych wskutek upływu okresu przedawnienia rozstrzygnięto na podstawie przepisu art. 59 u.p.e.a., a nie na podstawie art. 33 pkt 1 w związku z art. 34 § 4 u.p.e.a. Powyższe nastąpiło z uwagi na fakt, iż w chwili wniesienia przez A.L. wniosku upłynął już ustawowy termin do wniesienia zarzutów w przedmiotowej sprawie (tj. okres 7 dni od doręczenia zobowiązanemu ww. tytułów wykonawczych), czego nie wziął pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wydając wyrok sygn. akt I SA/Ol 127/10. Niemniej jednak, możliwość weryfikacji podnoszonej przez stronę kwestii o charakterze materialnoprawnym, jaką jest przedawnienie, stwarza art. 59 § 1 u.p.e.a. Wskazane bowiem przez ustawodawcę w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a. przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są co do zasady tożsame z zawartym w art. 33 ww. ustawy katalogiem okoliczności mogących stanowić podstawę do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wskazał również, iż nie podziela argumentacji skarżącego w kwestii, iż brak stanowiska wierzyciela powoduje nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]". w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, iż oceniając żądanie zobowiązanego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do wierzyciela - Prezydenta Miasta, pismem z dnia 8 grudnia 2010r., o zajęcie stanowiska w tym zakresie w odniesieniu do tytułów wykonawczych objętych przedmiotowym żądaniem. Pismem z dnia 17 grudnia 2010r., wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, iż należności podatkowe objęte ww. tytułami wykonawczymi nie zostały uregulowane, są wymagalne wskutek przerwania biegu terminu przedawnienia oraz zostały zabezpieczone poprzez wpis hipoteki przymusowej, w związku z czym nie uległy one przedawnieniu. Dalej podkreślono, że w kwestii przedawnienia ww. zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości na podstawie opisanych tytułów wykonawczych, wypowiadał się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt I SA/OI 673/10, Sąd oddalił skargę A. L. na rozstrzygnięcie organu odwoławczego z dnia 28 lipca 2010r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego stwierdzając, że w kwestii oceny przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Urząd Miasta, nie stwierdził nieprawidłowości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe rozstrzygnięcie A. L.wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, zarzucając naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 33 §1, art. 27 §1, art. 34, art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a. Zdaniem skarżącego jego wniosek z dnia 19 czerwca 2008 r. oparty był o przepis art. 33 pkt 1 u.p.e.a., stąd też Naczelnik Urzędu Skarbowego zobligowany był zwrócić się o zajęcie stanowiska przez wierzyciela w trybie przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a., czego do tej pory nie uczynił. W ocenie skarżącego nieuprawnione było przyjęcie, iż art. 27 §1 pkt 9 u.p.e.a. zakreśla siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów. Twierdzenie, iż termin do wniesienia zarzutów ograniczony jest do siedmiu dni, licząc od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, jest bezpodstawne i nie znajduje odzwierciedlenia w treści art. 33 u.p.e.a. Dalej skarżący wskazał, że analiza zasadności jego wniosku z dnia 19 czerwca 2008r. dokonana zarówno przez organ I, jak i II instancji, pod kątem przepisu art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a. pozbawiona była podstaw prawnych, ponieważ ustawodawca nałożył obowiązek rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów do prowadzonej egzekucji administracyjnej na wierzyciela, a nie na organ egzekucyjny, który jest jedynie wykonawcą dyspozycji wierzyciela i pozostaje związany jego postanowieniami w zakresie zarzutów. Strona wskazała ponadto, iż nieuprawnione było twierdzenie organu zawarte w treści zaskarżonego postanowienia, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając wyrok z dnia 15 kwietnia 2010r. nie wziął pod uwagę upływu terminu do wniesienia zarzutów, dlatego rozpoznanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosku strony w oparciu o przepis art. 59 u.p.e.a. stanowiło ingerencję w treść prawomocnego orzeczenia sądu, które winno zostać wykonane zgodnie z jego literalnym brzmieniem, tym samym wniosek z dnia 19 czerwca 2008r. winien być rozpoznany w trybie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanawiania organu I instancji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"r. oraz postanowienie organu I instancji naruszają art. 153 p.p.s.a.. Przepis ten stanowi, że ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania wiążą zarówno ten Sąd, jak i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Przede wszystkim podkreślić należy iż w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 19 czerwca 2008 r. wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w prawomocnym wyroku z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 127/10. Zaakcentować w związku z tym trzeba, że w powyższym orzeczeniu określony został charakter wniosku skarżącego jako zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a nie jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z przedawnieniem należności wynikających z określonych tytułów wykonawczych. Sąd stwierdził bowiem : " (...) Pismo A.L. należało więc traktować jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w rozumieniu art.33 pkt 1 ustawy z 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...) Konfrontując treść pisma z brzmieniem powołanego wyżej przepisu, nie można mieć wątpliwości, iż wniosek zawarty w piśmie traktować należało jako zarzut w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym." Naczelnik Urzędu Skarbowego, jak i Dyrektor Izby Skarbowej niewątpliwie uchybili przepisowi art.153 p.p.s.a.. WSA w Olsztynie w wymienionym wyroku wskazał, że wniosek zawarty w piśmie z dnia 19 czerwca 2008 r. należy traktować jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym i organy podatkowe zobowiązane były - zgodnie z powołanym przepisem - do rozpoznania powołanego pisma właśnie w tym trybie. Ocena prawna i wskazania WSA w Olsztynie zawarte w powołanym powyżej wyroku w żaden sposób nie pozwalały organom na zakwalifikowanie wniosku skarżącego jako wniosku złożonego w trybie art.59 u.p.e.a. o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z przedawnieniem należności wynikających z określonych tytułów wykonawczych, jak to uczyniły organy w zaskarżonych postanowieniach. Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego może utracić moc wiążącą wyłącznie wówczas, gdy nastąpi zmiana stanu prawnego, jeżeli spowoduje to, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, bądź też w przypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych. Z akt sprawy nie wynika natomiast, ażeby nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego poprzez uzyskanie przez organy podatkowe informacji od wnioskodawcy o innym – niż wynikający z opisanego wyroku Sądu – charakterze jego wniosku. W aktach znajduje się jedynie wniosek z dnia 19 czerwca 2008r. " o stwierdzenie przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za okresy 02.2001, 03.2001, 04.2001, 01.2002, 02.2002, 03.2002, 04.2002 i umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych (...)" oraz pismo z dnia 13 maja 2009r., w którym strona wyjaśniła, że zwróciła się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie prowadzonej egzekucji ze względu na fakt, że zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za opisane okresy uległy przedawnieniu. Pisma te podlegały ocenie Sądu. Po wyroku z dnia 15 kwietnia 2010r., sygn. akt I SA/Ol 127/10, organy nie pouczały strony o skutkach potraktowania jej wniosku jako zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i nie zwracały się do niej z zapytaniem, czy jej intencją było jedynie wniesienie zarzutów w trybie art.33 u.p.e.a., czy też jej wniosek można potraktować jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art.59 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego i Dyrektor Izby Skarbowej pominęły tym samym ocenę prawną zawartą we wskazanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 127/10, którą byli związani, podobnie jak i Sąd orzekający obecnie w niniejszej sprawie. Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z wykładnią zawartą w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, która pozostaje nadal aktualna, związanie organu oceną prawną sądu obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia (por. wyrok z dnia 22 września 1999r., sygn. akt I SA 2019/98 , publ. ONSA z 2000r. nr 3, poz.129, wyrok z dnia 6 stycznia 2001r., sygn. akt II SA 896/00, publ. ONSA z 2002r. nr 1, poz.38). W ponownym postępowaniu w tej sprawie organ powinien zastosować się do oceny prawnej wniosku oraz wskazań zawartych w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II sentencji wyroku zapadło po myśli art. 152 p.p.s.a., O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt III).