I SA/Ol 32/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2012 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"r., nr"[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010 r. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej z dnia 29 lutego 2012 r. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 100 m² (3/4 domu obciążone jest prawem dożywocia rodziców). Nadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni 33,05 ha, w tym 10,55 ha przeliczeniowych klasy V i VI. Dodatkowo dzierżawi nieruchomość rolną o powierzchni 3,30 ha. Posiada również budynki gospodarcze, które tak jak dom, wymagają remontu. Nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, ani samochodu. Maszyny do prac polowych wypożycza od rodzeństwa i rodziców, w zamian za ich naprawy w wysokości 10.000 zł. Utrzymuje się ze środków ze sprzedaży zboża, z której otrzymał 8.000 zł oraz z otrzymywanych dopłat w wysokości 29.000 zł. Skarżący z uzyskanych dochodów w ciągu roku w łącznej wysokości 37.000 zł ponosi wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a dotyczące zakupów paliwa na kwotę 9.000 zł oraz nawozów i środków ochrony roślin na sumę 9.000 zł. Opłaty podatkowe wynoszą 1.000 zł, zaś za światło - 5.000 zł. Natomiast na ubezpieczenie budynków i składki KRUS wydatkuje 2.000 zł, a na remont maszyn 10.000 zł. W związku z czym pozostaje mu 2.000 zł na chleb. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż posiada zobowiązanie wobec rodzeństwa w kwocie 200.000 zł za przejęcie gospodarstwa rolnego po rodzicach oraz wobec rodziców w wysokości 30.000 zł, w związku z zaciągnięciem przez nich pożyczki na spłatę kredytu "klęskowego" skarżącego w kwocie 12.000 zł. Z przyczyn leżących po stronie organów inspekcji weterynaryjnej oraz ARMiR, nie otrzymał dopłat bezpośrednich w kwocie 30.000 zł za 2009 r. Podniósł także, iż nie otrzymał premii w wysokości 50.000 zł dla młodych rolników W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 13 marca 2012 r. skarżący wskazał, iż jedynym jego dochodem są dopłaty otrzymywane do 30 czerwca 2012 r. za rok produkcyjny 2011, co zostaje przeznaczone na zakup nawozów, paliwa oraz wszelkie opłaty, natomiast pozostałą część strona przeznacza na swoje utrzymanie. Ze względu na brak stałych dochodów strona nie otrzyma z banku wyciągów, natomiast odległość do ARiMR i brak pieniędzy na bilet stanowi przyczynę nie przedstawienia dokumentów. Skarżący dodał, iż dotacje przekazywane są przez ARiMR na rachunek bankowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Według przytoczonej regulacji, to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu i nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie, na podstawie art. 255 p.p.s.a. wnioskodawca wezwany został do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania żądane dokumenty dotyczące istotnych okoliczności związanych z oceną jego stanu majątkowego nie zostały złożone. Dla przyjęcia w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, iż R. K.nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych, czy też kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie jest wystarczające samo oświadczenie wnioskodawcy zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przepis art. 255 p.p.s.a. stanowiący o możliwości wezwania strony do przedstawienia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, nakłada na nią obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów musi mieć zatem wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (p. B.Dauter, S.Babiarz, M.Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, wyd. Lexis – Nexis, Warszawa 2007, s. 244). Poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy ubiegającego się o prawo pomocy nie jest natomiast zadaniem Sądu. To rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku, w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (p. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, LEX – nr 220289). W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca nie przedstawił pomimo wezwania dokumentów mogących potwierdzić wysokość ponoszonych wydatków, w tym m.in. na utrzymanie gospodarstwa rolnego, nie przedłożył też wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych. Tymczasem ustalenia w powyższym zakresie były niezbędne dla oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych i w konsekwencji zasadności złożonego wniosku. Za przyjęciem, że sytuacja wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, aby uniemożliwiła uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł, przemawia zaś, zdaniem Sądu, wskazany przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochód za 2011 r. w wysokości 37.000 zł, uzyskany ze sprzedaży zboża oraz dopłat. Tym bardziej w sytuacji, gdy skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni przekraczającej, z dzierżawionymi gruntami, 36 ha. Zwolnienie od kosztów i przerzucenie na budżet Państwa obowiązku ich ponoszenia, prowadziłoby więc w istocie do zaakceptowania tego, że regulowanie wszelkich płatności, czy spłata jakichkolwiek zobowiązań ma pierwszeństwo przez obowiązkiem poniesienia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania przed sądem administracyjnym, które strona sama zainicjowała. Tymczasem, zgodnie z art. 199 p.p.s.a., generalną zasadą tego postępowania jest ponoszenie jego kosztów przez strony. Reasumując podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana w przypadkach szczególnych. Obowiązek wykazania podstaw faktycznych do przyznania tego prawa spoczywa, w świetle art. 255 p.p.s.a., na stronie. To w interesie wnioskodawcy leży złożenie wszystkich możliwych dokumentów oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za przychylnym ustosunkowaniem się do złożonego wniosku. Poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie jest zaś w tym postępowaniu, zadaniem Sądu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia