I SA/Ol 321/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 23 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego ze skargi T. I. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2003r. postanawia odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Sygn. akt I SA/Ol 321 /08 U Z A S A D N I E N I E Skarżący T. I. P. złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie uzyskuje żadnych dochodów, ponadto nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśnił, że do końca kwietnia 2007r. otrzymywał rentę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zobowiązany jest opłacać alimenty na dziecko w wysokości 1.500,00 zł , które łącznie z kosztami komorniczymi wynoszą 1.750 zł miesięcznie. Zadłużenie z tytułu alimentów wynosi około 88.000 zł. Z oświadczenia T. P. wynika również, że obecnie zamieszkuje w mieszkaniu matki, na której utrzymaniu pozostaje. Wyjaśnił, iż jego matka otrzymuje emeryturę w wysokości około 1.200 zł. Z uwagi na stan zdrowia, który pomimo leczenia pogarsza się, potrzebuje wielu drogich leków, których z uwagi na brak środków pieniężnych nie może wykupić. Wskazał także, że od momentu wszczęcia postępowania kontrolnego nie miał możliwości skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, z uwagi na brak środków finansowych, przy czym zaznaczył, że prowadzone postępowanie w znacznej części było dla niego niezrozumiałe, zaś sprawa jest skomplikowana. Z dodatkowych oświadczeń strony złożonych na wezwanie z art. 255 p.p.s.a. wynika, że do dnia dzisiejszego wnioskodawca nie składał wniosku do Sądu Rejonowego o zmniejszenie wysokości alimentów na dziecko. Spowodowane to jest, jak wyjaśnił skarżący obawą utrudniania kontaktów z dzieckiem przez matkę oraz stanem zdrowia. Obecnie ma ograniczoną zdolność poruszania się spowodowaną brakiem możliwości wykupienia większości niezbędnych leków, z uwagi na bardzo złą sytuację materialną. Ponadto strona wyjaśniła, że nie korzystała i nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej lub też innych instytucji o podobnym charakterze. Nie jest także zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Podkreślił, że pracy ( także dorywczej) poszukuje samodzielnie, jednakże jest to utrudnione, z uwagi na stan zdrowia, często nie może samodzielnie się poruszać, czy też korzystać ze środków komunikacji publicznej, ponieważ nie może samodzielnie wsiąść do autobusu czy też tramwaju. Otrzymywane świadczenie rentowe przyznane było na czas określony. Po przeprowadzeniu badań lekarskich, będzie się starał o przyznanie ponownie renty. Przy czym wskazał, że nie jest w stanie przedłożyć obecnie całości dokumentacji lekarskiej, bowiem część jej znajduje się w Sądzie Rejonowym, część w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a część u lekarza prowadzącego leczenie. Stwierdził przy tym, że z uwagi na ciężką sytuację finansową przez dłuższy okres czasu nie mógł poddać się badaniom lekarskim jak i nie mógł wykupić niezbędnych lekarstw. Odpowiadając na wezwanie o przedłożenie dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego strona oświadczyła, że w związku z tym, iż matka ponosi miesięczne koszty utrzymania, odmówiła mu "kserowania tych dokumentów". Wyjaśnił przy tym, iż nie zachował żadnych paragonów związanych z zakupem leków za poprzednie miesiące, zaś od maja 2008r. nie kupował leków z uwagi na brak środków finansowych. Nie posiada także dokumentów potwierdzających ponoszone koszty leczenia i wizyt lekarskich, z uwagi na fakt, iż żaden lekarz nie zgodził się wystawić rachunku na uiszczoną wcześniej należność. Wyjaśnił nadto, że w roku 2004r. sprzedał samochód osobowy, za który uzyskał kwotę 12.000 zł. Środki uzyskane ze sprzedaży samochodu przeznaczył na życie i leczenie, obecnie nie posiada żadnych oszczędności. Do złożonych wyjaśnień wnioskodawca dołączył: informację o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej, z której wynika, że zaległości na wrzesień 2008 r. z tytułu alimentów wyniosły 84.000 zł, zaś opłata egzekucyjna 14976,55 zł, nadto wypis i orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o uznaniu strony, za całkowicie niezdolnego do pracy w okresach od 28.07.2004r. do 01.2005r., do 04.2006r., do 04.2007r, zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 18.05.2004r., 14.02.2005r., 14.03.2006r. , kartę informacyjną leczenia szpitalnego potwierdzającą fakt przebywania w szpitalu w okresie od 2004.07.07. do 2004.07.15 , opinię sądowo lekarską z dnia 20.10.2006r. Nadto karty informacyjne potwierdzające pobyt na leczeniu szpitalnym syna wnioskodawcy w dniach: od 15.05.2008r. do 24.05.2008r., od 24.05.2008r do 05.06.2008r. i od 30.06.-02.07.2008r. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń i dokumentów, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenia jak i dokumenty nie wskazują bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych, czy też kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Strona składając oświadczenie powołała się na zły stan zdrowia w związku z tym na trudności zarówno w znalezieniu pracy, jak i na brak środków pieniężnych na zakup niezbędnych leków czy też opłacenie kosztów postępowania nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów mogących potwierdzić fakt kontynuowania leczenia w roku 2007 czy też w br. Stwierdzić przy tym należy, że przedstawione dokumenty odnoszące się do stanu zdrowia wnioskodawcy dotyczą okresu od 28.07.2004r. do 04.2007r. tj. okresu w którym strona miała przyznane prawo do renty. Natomiast od 04.2007r. strona utraciła prawo do świadczenia rentowego, zatem od przeszło 18 miesięcy strona nie posiada żadnego stałego dochodu. Jedynie lakonicznie wskazuje, że "w miarę możliwych do poniesienia kosztów, badań lekarskich, będzie się starać o przyznanie ponownie renty", czy też stwierdza " że z uwagi na ciężką sytuację finansową nie jest w stanie od dłuższego czasu poddać się badaniom lekarskim czy też wykupić niezbędnych leków, bo nie może za nie zapłacić". Przedstawione wyjaśnienia skarżącego w tym zakresie należy uznać za mało wiarygodne. Przy czym zauważyć należy , że podobnie wnioskodawca argumentował wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 517/07, tam również w październiku 2007r. nie mógł przedstawić żadnych dokumentów mogących potwierdzić fakt leczenia. Wskazać przy tym należy, że referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę nie tylko do przedłożenia rachunków potwierdzających fakt korzystania z nieodpłatnej pomocy lekarskiej, ale także do przedstawienia dokumentów mogących potwierdzić okoliczność, że wnioskodawca leczy się (nadal kontynuuje leczenie) i ewentualnie określających aktualny stan zdrowia. Zatem w ocenie orzekającego wystarczyłoby, że strona przedstawiłaby odpis, "kserokopie" dokumentów np. potwierdzających wizyty lekarskie i dolegliwości z karty prowadzonej przez lekarza "pierwszego kontaktu" opłacanego ze środków publicznych, czy też skierowanie do lekarza specjalisty. Takich dokumentów strona nie przedstawiła na etapie niniejszego postępowania. Także za mało wiarygodne uznano wyjaśnienia wnioskodawcy odnoszące się do kwestii poszukiwania pracy. Bowiem jak strona sama oświadczyła ma trudności w poruszaniu , przy czym pracy poszukuje sama. Oczywiste jest, że nie ma obowiązku rejestracji się jako osoba bezrobotna poszukująca pracy w odpowiednim Urzędzie Pracy. Jednakże w sytuacji gdy wnioskodawca nie pracuje, ma trudności w poruszaniu się ( jak sam twierdzi) logiczne a nawet pożądane byłoby skorzystanie również z tej formy poszukiwania pracy. W świetle powyższego uznać należy, że w sytuacji gdy wnioskodawca nie przedstawił aktualnych dowodów źródłowych pozwalających na stwierdzenie, że faktycznie jest w trakcie leczenia, poza dowodami w postaci własnych oświadczeń, brak było podstaw do uznania, iż z uwagi na stan zdrowia jak i ponoszone w związku z tym koszty leczenia skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nadto mając na uwadze powyższe jak i uwzględniając treść art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z którego wynika wzajemny obowiązek niesienia pomocy pomiędzy członkami rodziny, zwłaszcza między rodzicami i dziećmi, w sytuacji gdy oświadczenia wnioskodawcy o jego sytuacji materialnej i życiowej nie zostały poparte żadnymi dokumentami, które odzwierciedlałyby wysokość ponoszonych wydatków, określałyby aktualny stan zdrowia jak i z uwagi na fakt pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym z matką stwierdzono, że skarżący jest w stanie opłacić należne koszty sądowe w kwocie 100 zł i ewentualne koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Przy czym stwierdzić należy, że rozpatrując powyższy wniosek uwzględniono również fakt, iż poza tą sprawą skarżący jest stroną skarżącą w innych sprawach zawitych przed tut. sądem o sygn. akt I SA/Ol 322/08 i sygn. akt I SA/Ol 323/08, w których to skarżącemu przyznano prawo pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Łącznie skarżący zobowiązany jest opłacić koszty sądowe w trzech sprawach w wysokości 300 zł. W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.