I SA/Ol 336/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wiesława Pierechod (spr.) Sędzia WSA - Ryszard Maliszewski Asesor WSA - Renata Kantecka Protokolant - Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004r. sprawy ze skargi A. i D. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o umorzenie zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 rok oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 21 lipca 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 26 kwietnia 2004r., w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego na wniosek A. i D. G. dotyczącego umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998r. w kwocie 21.397,60 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 27 lutego 2004r. A. i D. G. złożyli wniosek o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 21.394,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W jego uzasadnieniu wyjaśnili, że organy podatkowe określiły zaległości podatkową za 1998r. w wyniku zakwestionowania przekazanych przez nich darowizn na cele charytatywno-opiekuńcze na rzecz Parafii p.w. A w Z. Skarga na ostateczną decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8.01.2004r. Tymczasem zgodnie z pismem Wicedyrektora Departamentu w Ministerstwie Finansów z dnia 12.08.1998r. podatnicy mieli prawo do dokonania odliczeń z tytułu darowizn, co w świetle art.14 § 3 Ordynacji podatkowej daje podstawę do umorzenia podatku. Rozpatrując powyższy wniosek zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy kierując się treścią art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 59 § 1 pkt 1 tej ustawy stwierdziły, że zobowiązanie podatkowe wygasło w całości wskutek dokonanej w dniu 6 kwietnia 2001r. zapłaty, zatem w momencie złożenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej przedmiotowa zaległość nie istniała. W świetle powyższego organy podatkowe na podstawie art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa umorzyły postępowanie wszczęte na wniosek podatnika z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Ponadto organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że bezprzedmiotowe byłoby postępowanie w sprawie, która przestała być regulowana przepisami dającymi podstawę do wydania decyzji administracyjnej. Bezprzedmiotowość postępowania w ocenie organów podatkowych zachodzi, gdy brak jest przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnych podmiotu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie sygn. akt I SA/O/214/04. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie art.14 w zw. z art.67 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu za bezprzedmiotowy wniosek o umorzenie zobowiązania podatkowego w sytuacji dokonania dobrowolnej zapłaty przez podatników zaległości podatkowej określonych nieprawomocną decyzją. Nadto w ocenie pełnomocnika organy odwoławcze rażąco naruszyły art.32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski, poprzez pozbawienie podatnika prawa do umorzenia zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte we wniosku z dnia 27 lutego 2004r. jak i w odwołaniu. Ponadto stwierdził, że przyjęta przez organy podatkowe praktyka polegająca na cytowaniu korzystnych z punktu widzenia organów podatkowych orzeczeń sądowych z jednoczesnym kwestionowaniem orzeczeń korzystnych dla stron jest nie do przyjęcia. Zdaniem pełnomocnika orzeczenia cytowane przez skarżących wydane po 2002r. wskazują na zmianę linii orzecznictwa sądów administracyjnych w stosunku do orzeczeń powołanych przez organy podatkowe. W ocenie skarżącego stanowisko organów różnicujące sytuację prawną podatników w zakresie składania wniosków o umorzenie od tego czy zaległość została zapłacona czy też nie narusza normę art.32 Konstytucji RP. Ponadto wskazał, że Minister Finansów w piśmie z dnia 22.04.2004r. stwierdził, że norma art.55 ustawy o stosunku Państwa Polskiego do Kościoła Katolickiego jest przepisem szczególnym w stosunku do ustaw podatkowych, co wskazuje, że podatników którzy przeznaczyli darowizny na działalność charytatywno- opiekuńczą nie dotyczy limit określony w art.26 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organów podatkowych, że uprawnienie do żądania umorzenia zaległości podatkowej w sytuacji nie istnienia zaległości podatkowej nie miało uzasadnienia w przepisach prawa podatkowego, co skutkowało umorzeniem postępowania. Zgodnie bowiem z art.67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. W rozpatrywanej sprawie należy stwierdzić, że skarżący na dzień złożenia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. nie posiadali zaległości podatkowej. Fakt dobrowolnej zapłaty zaległości podatkowej określonej decyzjami organów podatkowych nie wpływa na ocenę uprawnień skarżących w kwestii prawa do ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Zatem w sytuacji braku przedmiotu żądania, organy podatkowe na podstawie art. 208 ustawy Ordynacji podatkowej zasadnie umorzyły postępowanie z wniosku skarżących uznając je za bezprzedmiotowe. Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został jednolity pogląd, iż organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową lub odmówić jej umorzenia tylko wówczas gdy zaległość ta istnieje w chwili złożenia wniosku (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2000r. sygn. akt III SA 2246/99, opublikowany LEX nr 47091, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 1999r. sygn. akt SA/Sz 1291/98, opublikowany LEX nr 38763). Jeżeli zaległość nie istnieje w tym momencie, to organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Taki stan rzeczy zaistniał w rozpatrywanej sprawie i stąd zaskarżona decyzja nie wydana została z naruszeniem prawa. Odnosząc się do zarzutu nie uwzględnienia przez organ odwoławczy stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego m.in. w wyroku z dnia 15 maja 2002r. sygn. akt III SA 3382/2000, skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że pogląd wyrażony w tym orzeczeniu odnosi się do innego stanu faktycznego tj. do sytuacji gdy po wszczęciu postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej podatnik poprzez zapłatę podatku powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu w wypadku istnienia spornej zaległości podatkowej w momencie złożenia wniosku i jej zapłaty w trakcie toczącego się postępowania o wymiar podatku, postępowanie w sprawie umorzenia tego podatku w oparciu o przesłanki określone w art.67 § 1 Ordynacji podatkowej wprawdzie nie staje się bezprzedmiotowe ale wydanie decyzji pozytywnej bądź negatywnej dla podatnika jest przedwczesne, gdyż może się okazać, że w istocie zaległość nie istnieje, a przeciwnie wpłacona kwota stanowi nadpłatę podatku. W świetle powyższego za bezzasadny należało uznać również zarzut, naruszenia przez organy podatkowe art. 32 Konstytucji RP. Nadto Sąd wyjaśnia, że kwestia nie uwzględnienia przez organy podatkowe interpretacji Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie art. 55 ustawy o stosunku Państwa Polskiego do Kościoła Katolickiego, wykracza poza zakres niniejszego postępowania. Z tych przyczyn, na mocy art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.