I SA/Ol 337/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 5 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. N. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania w sprawie odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2008 r. skarżący Z. N. reprezentowany przez adwokata Z. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ruchomego, żadnych przedmiotów wartościowych, jak również zgromadzonych środków pieniężnych. Skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.190 zł netto. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.280 zł. Wnioskodawca dodał także, iż od początku tego roku małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż razem z żoną są znacznie zadłużeni. Spłacają kredyty, których raty wynoszą miesięcznie około 1.900 zł. Utrzymanie mieszkania kosztuje 407 zł miesięcznie, na pozostałe wydatki i własne utrzymanie pozostaje bardzo mała kwota. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Za stanowiskiem w kwestii odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy przemawiają takie okoliczności jak: uzyskiwanie przez niego i jego żonę stałych miesięcznych dochodów z tytułu emerytur ( w łącznej wysokości 3.470 zł) oraz wysokość kosztów sądowych jakie musi ponieść skarżący w niniejszej sprawie (na obecnym etapie sprawy jest to jedynie wpis stały od skargi w wysokości 200 zł). Z dochodów tych w ocenie referendarza sądowego skarżący może wygospodarować środki pieniężne niezbędne do opłacenia kosztów sądowych. Stanowiska tego nie zmienia również fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej, albowiem w świetle art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej ( por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r, sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA zeszyt 1(4) 2005, s. 61). Ponadto zaciągnięcie przez skarżącego i jego żonę kredytów nie oznacza, że nie ma on dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Przeciwnie, wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego typu zobowiązań i ich spłatę. Tym samym niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca wraz z żoną spłacał inne ciążące na nim zobowiązania z tytułu umów cywilnoprawnych, a jednocześnie żądał by na tej podstawie koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Zgodzić można się z wnioskodawcą, iż w przypadku spłacania kredytów, których raty (1.900 zł) stanowią ponad połowę uzyskiwanych dochodów, sytuacja finansowa rodziny może być trudna, jednakże brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Skoro bowiem skarżący jest w stanie spłacać tak wysokie raty kredytów, to tym bardziej może ponieść dziewięciokrotnie niższe koszty należne Skarbowi Państwa. Osoby fizyczne powinny bowiem partycypować w kosztach postępowania, jeżeli mają jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.