I SA/Ol 342/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie radcy prawnego Wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. S., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]", w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Wnioskiem z dnia 17 października 2012 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, J. S. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniała, że w związku z oddaleniem przez Sąd skargi na decyzję, w przedmiocie odmowy umorzenia składek, chciałaby wnieść skargę kasacyjną od ww. wyroku, przy czym nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych jak i na zapłacenie za usługi profesjonalnemu pełnomocnikowi. Wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą, z której nie uzyskuje dochodów, nie posiada też oszczędności jak i majątku. Oświadczyła, że z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Dodała, że leczy się na "[...]", w związku z czym ponosi koszty wizyt lekarskich ok. 80 zł miesięcznie, nadto ponosi wydatki na leki ok. 100 zł. Skarżąca wykazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Łączny dochód małżonków określiła na kwotę 3.930 zł miesięcznie brutto, przy czym strona z tytułu prowadzonej działalności uzyskuje dochody w kwocie ok. 530 zł miesięczne, natomiast mąż wnioskodawczyni z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w kwocie ok. 3400 zł miesięcznie. Za istotne skarżąca uznała wyjaśnienie, że wraz z mężem pomagają finansowo córce, studiującej w Niemczech. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż na mocy art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., strona skarżąca na działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy, ustanowienie radcy prawnego na rzecz osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżąca nie spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przedstawionego bowiem oświadczenia wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Łączne miesięczne dochody małżonków, wynoszą ok. 3.930 zł miesięcznie. Uzyskiwane zatem przez stronę i prowadzącego z nią wspólne gospodarstwo domowe męża, dochody umożliwiają opłacenie kosztów związanych z koniecznością ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu. Dodatkowo należy wskazać, iż okoliczność, że skarżąca pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z mężem nie zwalnia jej jak i męża strony z wzajemnej pomocy względem siebie. Małżonkowie są bowiem zobowiązani, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm.), do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA z. 1(4) 2005). Podkreślić należy, że rozdzielność majątkowa małżeńska, w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Oceny tej nie zmienia także fakt ponoszenia przez skarżącą kosztów związanych z leczeniem, ok. 180 zł miesięcznie. Wysokość bowiem tych wydatków biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanych miesięcznych dochodów małżonków S., nie wpływa na sytuację materialną strony w takim stopniu, ażeby uniemożliwiało to poniesienie niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Także okoliczność świadczenia pomocy finansowej córce studiującej w Niemczech nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim należy stwierdzić, że córka jak wynika ze złożonego oświadczenia strony, nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, a zatem należy przyjąć, że prowadzi odrębne już gospodarstwo domowe. Tym samym świadczenie przez skarżącą pomocy jest dobrowolnym wsparciem finansowym córki, które to nie może stanowić o przyznaniu stronie prawa pomocy. W tak ustalonym stanie faktycznym, brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.