I SA/Ol 345/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk,, sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 17 października 2012r. sprawy ze skargi C. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" , Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie "ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]"odmawiającą przyznania C. W.renty strukturalnej. W dniu "[...]". C.W. (dalej jako "strona") złożyła w Biurze Powiatowym ARMiR wniosek o przyznanie renty strukturalnej po zmarłym, w dniu 2 czerwca 2011r., mężu. Organ I instancji stwierdził, że zmarły małżonek strony uprawniony był do pobierania renty strukturalnej na podstawie decyzji z dnia "[...]". Odmowa przyznania stronie prawa do renty strukturalnej nastąpiła w wyniku stwierdzenia, że w chwili złożenia wniosku strona osiągnęła wiek emerytalny – miała ukończone 61 lat. Tym samym nie został spełniony warunek określony w §10 ust.1 pkt 2 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 114. poz.1191 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie". W odwołaniu od ww. decyzji strona podniosła, że spełnia przesłanki określone w rozporządzeniu. Gospodarstwo rolne, które prowadziła z mężem przed dniem jego przekazania stanowiło ich wspólne źródło utrzymania. Renta strukturalna była również ich wspólnym i jedynym źródłem utrzymania. Wskazała, że nie prowadzi działalności rolniczej, ma ukończone 55 lat i nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podkreśliła, że znalazła się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż po śmierci męża została bez środków do życia. W motywach decyzji organ odwoławczy stwierdził, że warunki do przyznania renty strukturalnej po śmierci małżonka zostały określone w §10 ust.1 rozporządzenia, Zgodnie z tym przepisem małżonkowi uprawnionego do renty strukturalnej, w razie śmierci tego uprawnionego, przyznaje się rentę strukturalną, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: przekazane gospodarstwo rolne stanowiło źródło utrzymania dla obojga małżonków, małżonek uprawnionego do renty strukturalnej: ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników oraz nie prowadzi działalności rolniczej. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art.19 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r. nr 50, poz.291) oraz art.24 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009r., nr 153, poz.1227) wiek emerytalny dla kobiet wynosi 60 lat. W dniu złożenia wniosku strona miała ukończone 61 lat, czyli osiągnęła wiek emerytalny, co oznacza, że nie spełniła jednego z warunków do przejęcia renty strukturalnej po zmarłym mężu. Organ II instancji podkreślił, że § 10 ust.1 rozporządzenia jest przepisem prawa materialnego określającym przesłanki pozytywne, których łączne spełnienie warunkuje możliwość przyznania renty strukturalnej małżonkowi zmarłego uprawnionego do tej renty, a także przesłanki negatywne, które taką możliwość wykluczają. Niespełnienie którejkolwiek z przesłanek pozytywnych, a także zaistnienie którejkolwiek z przesłanek negatywnych – jak w niniejszej sprawie - uniemożliwia przyznanie renty strukturalnej małżonkowi zmarłego uprawnionego do renty strukturalnej. Odnosząc się do aspektów słusznościowych, organ stwierdził, że żaden przepis rozporządzenia nie daje podstawy do oceny wniosku z punktu widzenia jakichkolwiek innych kryteriów niż wymienione w rozporządzeniu, a żadne z tych kryteriów nie nawiązuje do zasad współżycia społecznego, względów słusznościowych, czy też sytuacji finansowej. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie. Decyzji zarzuciła naruszenie § 10 ust.1 rozporządzenia. Podniosła, że organ odmówił przyznania świadczenie tylko z uwagi na fakt osiągnięcia wieku emerytalnego, a nie zastosował drugiej przesłanki, tj. uzyskania prawa do świadczenia emerytalnego. Takiego świadczenia stronie nie przyznano. Dopiero łączne spełnienie tych dwóch okoliczności może spowodować odmowę przyznania świadczenia po zmarłym. Wskazała, że podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2010r., sygn. akt II GSK 720/09. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. z punktu widzenia jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wynika zaś, że zaskarżony akt (decyzja , postanowienie) ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spór w rozpoznanej sprawie dotyczy wykładni § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z tym przepisem małżonkowi uprawnionego do renty strukturalnej, w razie śmierci tego uprawnionego, przyznaje się rentę strukturalną, nie dłużej jednak niż do dnia, do którego tę rentę pobierałby uprawniony, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki: 1) przekazane gospodarstwo rolne stanowiło źródło utrzymania dla obojga małżonków; 2) małżonek uprawnionego do renty strukturalnej: a) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, b) nie prowadzi działalności rolniczej. W niniejszej sprawie nie są sporne okoliczności faktyczne. Przekazane gospodarstwo stanowiło źródło utrzymania dla obojga małżonków. Skarżąca nie prowadzi działalności rolniczej, ukończyła 55 lat i osiągnęła wiek emerytalny (w dniu złożenia wniosku miała ukończone 61 lat), nie ma ustalonego prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników. Odmawiając przyznania skarżącej prawa do renty strukturalnej organ wskazał, że nie spełnia ona jednego z warunków określonych w ww. § 10 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia, a mianowicie – osiągnęła wiek emerytalny. W ocenie sądu interpretacja powołanego przepisu dokonana przez organ jest prawidłowa. Zdaniem sądu przepis ten jest jednoznaczny. Prawodawca wymienił w nim przesłanki przejęcia renty strukturalnej przysługującej zmarłemu małżonkowi. W § 10 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia wymienione zostały trzy przesłanki, które małżonek uprawnionego do renty strukturalnej musi spełnić: ukończył 55 lat, nie osiągnął wieku emerytalnego, nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników. Powstanie uprawnienia na podstawie analizowanego przepisu uzależnione jest od łącznego wystąpienia wszystkich trzech przesłanek. W pierwszej kolejności wymieniono przesłankę ukończenia 55 lat, a po przecinku dwa dalsze warunki połączone spójnikiem "i", co oznacza koniunkcję. Spełniony zatem musi być warunek ukończenia 55 lat, przy jednoczesnym braku osiągnięcia wieku emerytalnego i braku ustalenia prawa do emerytury lub renty. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym przez obie strony wyroku z dnia 6 stycznia 2010r., sygn. akt II GSK 720/09 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w poprzedzającym go wyroku z dnia 4 maja 2009r., sygn. akt VIII SA/Wa 32/09 (publ. CBOIS). Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. O wynagrodzeniu pełnomocnika za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163 , poz. 1349 ze zm.).