I SA/Ol 348/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk, Protokolant Praktykant Marta Starszewska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 04 sierpnia 2011 r., sprawy ze skargi "A" na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie ; II. określa, że zaskarżone postanowienie w całości nie podlega wykonaniu ; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 374 ( trzysta siedemdziesiąt cztery ) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego . Dyrektor izby Celnej postanowieniem z "[...]" znak: "[...]", uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej, znak: "[...]", z "[...]" r. i odmówił EKogeneracja Sp. z o.o. w E (dalej powoływana jako Spółka) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, znak: "[...]" z "[...]" W uzasadnieniu postanowienia przedstawił co następuje: W dniu 24.07.2009 r. od Spółki wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z "[...]" r., która stała się ostateczna z dniem 8.07.2009 r. Decyzją tą Naczelnik Urzędu Celnego określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od kwietnia 2008 r. do stycznia 2009 r. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożone zostało odwołanie od w/w decyzji. Pisma zostały podpisane przez radcę prawnego M. C. Radca prawny składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i odwołanie, nie dopełnił obowiązków określonych w art. 137§2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. DZ.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej powoływana jako O.p., w zakresie złożenia pełnomocnictwa, z którego wynikałoby jego umocowanie prawne do reprezentowania strony. We wniosku o przywrócenie terminu radca prawny wywiódł, że o wydaniu decyzji dowiedział się 16.07.2009 r., kiedy to doręczono mu decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z "[...]" r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiącach od kwietnia 2008 r. do stycznia 2009 r. Według pełnomocnika, pełnomocnictwo złożone w sprawie dotyczącej stwierdzenia nadpłaty stanowiło umocowanie do działania we wszelkich sprawach związanych i z wynikłych z nadpłaty przez Spółkę podatku akcyzowego. Nie podzielając tego stanowiska Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z "[...]" r., znak: "[...]" odmówił przywrócenia terminu wskazując na przepis art. 162§1 i 2 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu skargi na powyższe postanowienie, wyrokiem z 13.01.2010 r., sygn. akt I SA/Ol 797/09, uchylił postanowienie. Następnie Dyrektor Izby Celnej – na podstawie art. 169§1 O.p. – wezwał Radce prawnego do usunięcia braków formalnych, w terminie 7 dni, w związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu. Zdaniem organu radca prawny składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie wykazał, że może reprezentować podmiot, którego dotyczy podanie. W odpowiedzi na wezwanie radca prawny przedłożył uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa z 12.05.2008 r., z którego treści wynika, upoważnienie do działania w określonego rodzaju sprawach związanych i wynikłych z nadpłaty, w szczególności do zastępowania mocodawcy w postępowaniu przed właściwymi organami podatkowymi o stwierdzenie nadpłaty. Takie pełnomocnictwo – zdaniem organu – nie upoważniało radcy prawnego M. Ch. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Dlatego 1.06.2010 r. wezwano radce prawnego do uzupełniania braków formalnych podania, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Radca prawny na wezwanie złożył odpowiedź i ponownie złożył kopie pełnomocnictwa z 12.05.2008 r. wraz z potwierdzeniem - z 7.06.2010 r. – udzielonego 12.05.2008 r. pełnomocnictwa. Uznając, że radca prawny nie uzupełnił braków formalnych podania, Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z "[...]" r., znak: "[...]", pozostawił bez rozpatrzenia wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z "[...]" r. Postanowienie zostało wysłane Spółce (data doręczenia 23.06.2010 r.) oraz wysłane do wiadomości radcy prawnemu M. Ch. (doręczone w dniu 25.06.2010r.). W dniu 5.07.2010 r. na powyższe postanowienie wpłynęło zażalenie Spółki, reprezentowanej przez radcę prawnego M. Ch., któremu pełnomocnictwo udzielono 28.06.2010 r. Zażalenie w urzędzie pocztowym zostało nadane w dniu 1.07.2010 r. Według organu dniem ostatecznym do wniesienia zażalenia był dzień 30.06.2010 r. Ponieważ wniesiono je 01.07.2010 r. to czynności dokonano po upływie terminu do wniesienia zażalenia. Dlatego w dniu "[...]" r. Dyrektor Izby Celnej wydał postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie – po rozpatrzeniu skargi na powyższe postanowienie – wyrokiem z 10.11.2010 r. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej z "[...]" r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Celnej wydał postanowienie opisane na wstępie, będące przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Celnej powołując się na przepis art. 162§1 i 2 O.p. stwierdził, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy zainteresowany uprawdopodobni, ze uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, a podanie o przywrócenie terminu z dokonaniem czynności, do której dokonania był określony termin, wniesione zostanie w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął odrębne postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym wobec Spółki oznaczając ten podmiot jako stronę postępowania. Temu też podmiotowi doręczono postanowienie o wszczęciu postępowania. Doręczenie nastąpiło 22.06.2009 r. Wszystkie następne pisma w toku całego postępowania doręczane były temu podmiotowi. Od wszczęcia postępowania z urzędu strona nie zgłosiła organowi I instancji woli reprezentowania jej w odrębnym postępowaniu przez pełnomocnika. Zgodnie z art. 136 O.p. strona może działać przez pełnomocnika, przy czym w myśl art. 137§2 O.p. pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. W myśl art. 137§3 O.p. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Ustanowienie pełnomocnika ma ten skutek, że powoduje obowiązek doręczenia pism pełnomocnikowi (art. 145§1 i 2 O.p.). Pełnomocnictwo winno być dołączone do każdej sprawy, a zatem organ nie ma obowiązku domyślania się czy strona w konkretnej sprawie chce ustanowić pełnomocnika. Organ nie ma obowiązku sprawdzania czy w innej toczącej się sprawie złożone zostało pełnomocnictwo i nie ma obowiązku zawiadamiania, o wszczęciu postępowania, pełnomocnika ustanowionego w toku innych czynności czy postępowań. Strona, po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania, może ustanowić pełnomocnika, i od momentu powiadamiania o tym organu, po stronie organu powstaje obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi. W prowadzonym, odrębnym postępowaniu, w przedmiocie określania zobowiązania w podatku akcyzowym strona nie ustanowiła pełnomocnika i dlatego wszystkie pisma oraz decyzja wymiarowa doręczane były stronie. Zdaniem organu z przedłożonego pełnomocnictwa z 12.05.2008 r. jasno wynika upoważnienie pełnomocnika do działania w określonego rodzaju sprawach związanych i wynikłych z nadpłaty przez Spółkę podatku akcyzowego, w szczególności do zastępowania mocodawcy w postępowaniu przed właściwymi organami podatkowymi o stwierdzenie nadpłaty. Postępowania wymiarowego nie można uznać za postępowanie incydentalne związane i wynikłe w związku z nadpłata podatku akcyzowego. Nie budzi wątpliwości, ze postępowanie w przedmiocie określania zobowiązania podatkowego i – postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku stanowią w swej istocie zupełnie odrębne i autonomiczne względem siebie postępowania. Odnosząc się do złożonego oświadczenia z 07.06.2010 r. o potwierdzeniu pełnomocnictwa organ wywiódł, że dopiero dokument "Potwierdzeniu udzielenia pełnomocnictwa" rodzi odpowiednie skutki prawne. Dopiero przedstawienie organowi odwoławczemu stosownego pełnomocnictwa w dniu 14.06.2010 r. radca prawny M. Ch.stał się pełnoprawnym pełnomocnikiem. Prezentując takie stanowisko organ odwołał się do uzasadnienia wyroku WSA w Olsztynie z 10.11.2010 r., sygn. akt I SA/Ol 653/10. Spółka na powyższe postanowienie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Rozstrzygnięciu zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 137§1 i 3 i art. 136 O.p. przez nieuznanie pełnomocnika działającego w sprawie za należycie umocowanego, - art. 137§4 O.p. w zw. z art. 103 kc poprzez nieuznanie przedłożonego przez stronę pisma z 07.06.2010 r. za potwierdzenie umocowania wystarczające do uznania działającego w sprawie ustanowionego pełnomocnika, - art. art. 236§2 pkt 1 w zw. z art. 12§1 i 6 pkt 2 O.p. przez uznanie, że pełnomocnik skarżącej wywiódł zażalenie z przekroczeniem terminu, - art. 187§1 O.p. przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności przedłożonego przez stronę pisma z 07.06.2010 r. potwierdzającego umocowanie, - art. 122 O.p. przez niepodjęcie wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W konsekwencji zgłoszonych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części odmawiającej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego i zasadzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że po uchyleniu przez WSA w Olsztynie wyrokiem z dnia 13.01.2010 r., sygn. akt I SA/Ol 797/09, postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Dyrektor Izby Celnej wezwał pełnomocnika Spółki do złożenia pełnomocnictwa upoważniającego go do działania w sprawie dotyczącej określania zobowiązania podatkowego Spółki w podatku akcyzowym. Na wezwanie pełnomocnik złożył pełnomocnictwo udzielone mu 12.05.2008 r. Po złożeniu tego pełnomocnictwa radca prawny został ponownie wezwany do złożenia pełnomocnictwa upoważniającego do działania w sprawie o określanie zobowiązania podatkowego Spółki w podatku akcyzowym, gdyż zdaniem organu pełnomocnictwo z 12.05.2008 r. upoważniało pełnomocnika tylko do działania w sprawie o zwrot nadpłaty podatku. Wezwanie to zostało także doręczone do wiadomości Spółce. Zdaniem pełnomocnika postępowanie w sprawie określania zobowiązania podatkowego wszczęte z urzędu, było następstwem wszczętego postępowania o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym wszczętego na wniosek strony, a zatem pełnomocnictwo z 12.05.2008 r. złożone do sprawy o stwierdzenie nadpłaty stanowiło także umocowanie do działania w sprawie dotyczącej określania zobowiązania podatkowego zwłaszcza, że Spółka potwierdziła takie umocowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zwarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 §1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei przepis art. 145§1 p.p.s.a. wskazuje na przesłanki przy stwierdzeniu których sąd uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w wyroku z 10.11.2010 r., sygn. akt I SA/Ol 653/10, uchylającym postanowienie Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na stronie 12 uzasadnienia stwierdził: "Skoro więc mocodawca w "Potwierdzeniu" z dnia 7 czerwca 2010 r. potwierdza udzielenie pełnomocnictwa ogólnego, zarazem określając zakres przedmiotowy spraw, do jakich odnosi się to pełnomocnictwo, to należy przyjąć, że jest to pełnomocnictwo procesowe do prowadzenia poszczególnych spraw a nie pełnomocnictwo ogólne w rozumieniu art. 88 kpc. Użycie więc określenia "pełnomocnictwo ogólne" przy jednoczesnym zawężeniu zakresu pełnomocnictwa do działania w określonego rodzaju sprawach jest wewnętrznie sprzeczne z punktu widzenia art. 88 kpc mającego odpowiednie zastosowanie. Sprzeczność ta jednak nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie, ponieważ ograniczenie zawarte w pełnomocnictwie nie usuwa spod zakresu jego działania sprawy wymiarowej, co mocodawca jednoznacznie wyjaśnił." Tym samym WSA przesądził, że udzielone w dniu 12.05.2008 r. pełnomocnictwo radcy prawnemu M. Ch. obejmowało także umocowanie działania w sprawie określania zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Ustawodawca w art. 153 p.p.s.a. stwierdził, że: "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." Przy takim brzmieniu przepisu, Sąd rozpoznając niniejsza sprawę nie mógł uznać, iż pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu M. Ch. 12.05.2008 r. nie upoważniało go do działania w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym jako pełnomocnika strony. Należy w tym miejscu zauważyć, że potwierdzenie udzielonego pełnomocnictwa wywiera skutek od daty udzielenia pełnomocnictwa, a nie daty potwierdzenia udzielonego pełnomocnictwa. Tej sytuacji organ odwoławczy odmawiając przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]" r., nie rozważył. Nadto uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje, iż powodem odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wymienionej decyzji był brak umocowania radcy prawnego do działania w sprawie. Ta przesłanka nie stanowi natomiast podstawy do orzekania o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Niezastosowanie się do uregulowania zawartego w art. 153 p.p.s.a. skutkowało brakiem ustaleń i rozważań ze strony organu w przedmiocie, czy strona zawiniła w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Należy też zauważyć, że jeżeli organ przyjął, iż wniosek został złożony przez osobę nieuprawnioną, a składający wniosek nie uzupełnił - zdaniem organu – jego braków formalnych, to brak było podstaw do uchylenia postanowienia o pozostawieniu wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania, gdyż w takiej sytuacji zgodnie z art. 169§1 i 4 O.p. istotnie wniosek taki nie podlegałby rozpatrzeniu. Powyższe uwagi wskazują na wewnętrzną sprzeczność zaskarżonego postanowienia, gdyż uchylenie postanowienia o pozostawieniu wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania nakazuje traktować, iż radca prawny był upoważniony do działania w sprawie "wymiarowej", a orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji "wymiarowej" wskazuje, że nie rozważono okoliczności, iż decyzja ta została doręczona stronie, a nie pełnomocnikowi i od dnia doręczenia stronie decyzji policzono termin do wniesienia odwołania. Jeżeli orzekano o uchyleniu postanowienia stanowiącego o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia uznając tym samym, iż brak umocowania radcy prawnego do działania w sprawie został usunięty, to należało rozważyć, czy wniesienie odwołania przez pełnomocnika, po upływie terminu do wniesienia odwołania – liczonego od daty doręczenia decyzji samej stronie – nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało po przeprowadzeniu postępowania z naruszeniem art. 122,187§1, 191 i 210§4 O.p. oraz art. 153 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 i art. 205§1 p.p.s.a. (wpis 100 zł, opłata skarbowa17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 240 zł). Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie miał na względzie treść art. 153 p.p.s.a., a to w aspekcie oceny prawnej zawarte; w wyroku WSA w Olsztynie z 10.11.2010 r., sygn. akt I SA/Ol 653/10, co do udzielenia pełnomocnictwa oraz uwagi poczynione wyżej odnośnie skutków potwierdzenia udzielenia pełnomocnictwa.