I SA/Ol 352/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[ ...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym - zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 października 2007r. (doręczonym w dniu 12.10.2007r.) Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił przyznania prawa pomocy – zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 17.10.2007r. złożonym w terminie skarżący wniósł sprzeciw przeciwko temu postanowieniu, zatem stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. postanowienie to utraciło moc. Trzeba tu wskazać w związku z treścią sprzeciwu, że nie jest on środkiem odwoławczym w tym sensie, iż powoduje badanie prawidłowości postanowienia wydanego przez referendarza. Jest to środek prawny, który powoduje przejęcie kompetencji do rozpoznania kwestii przyznania prawa pomocy przez Sąd. Ponadto podnoszone przez skarżącego inne zagadnienia dotyczące zaskarżonej decyzji nie mogą w ogóle podlegać jakiejkolwiek ocenie i rozstrzyganiu przy okazji ubiegania się o prawo pomocy. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż : Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Od kwietnia 2005r. prowadzi przejęte po rodzicach gospodarstwo rolne o powierzchni 36,35 ha fizycznych 11,95 ha przeliczeniowych o bardzo słabej ziemi, V i VI klasy. Znajduje się w bardzo krytycznej sytuacji finansowej. Nie otrzymał żadnej pomocy ze środków unijnych, w tym premii dla młodego rolnika w kwocie 30 tys. zł na modernizację gospodarstwa, remont budynków, zakup maszyn i innych środków unijnych np. na rozwijanie produkcji mleka. Od grudnia 2006r. utracił stały miesięczny dochód w kwocie powyżej 1000 zł związany z produkcją mleka (z winy S. Mlecz. O. i Weterynarii w N. ) pomimo, że warunki sanitarne i weterynaryjne zostały spełnione w grudniu 2006r. Poniósł koszty na dostosowanie do odpowiednich warunków produkcji mleka w kwocie powyżej 6.500 zł. Nie posiada żadnych środków finansowych, maszyn rolniczych. Musi utrzymać przejęte od rodziców (na podstawie umowy sprzedaży za 18.000 zł – 6 krów i 5 jałówek) bydło, natomiast nie może sprzedać wyprodukowanego przez nie mleka. Środki uzyskane z dopłat bezpośrednich zostaną przeznaczone na spłatę zaciągniętej od rodziny pożyczki oraz na produkcję rolną w okresie jesienno - wiosennym 2007 -2008r. Nakłady na gospodarstwo są bardzo wysokie. 8 tys. rocznie na samo paliwo, na nawozy i środki ochrony roślin pochłonęły cały dochód z dopłat bezpośrednich. Posiada dom o powierzchni 100 m2, który wymaga kapitalnego remontu. Użytkuje w nim tylko 25 m2, pozostałą część zajmują rodzice z racji przysługującej im dożywotnio służebności. Nie posiada żadnych oszczędności i bieżących środków pieniężnych. Wnioskodawca wyjaśnił, że dochód statystyczny (wyliczony przez Urząd Gminy) z gospodarstwa wynosi 22 tys. zł, jednak nie jest to realny dochód z uwagi na klęskę suszy. W związku z tymi zdarzeniami w roku 2005 i 2006 poniósł straty odpowiednio w wys. 11 i 17 tys. zł. W roku 2007 zaciągnął kredyt w kwocie 23 tys. zł. Ciążą na nim różne zobowiązania: z tytułu spłaty kredytów "suszowych" z roku 2005 i 2006 odpowiednio 11 i 12 tys. zł w terminie do kwietnia 2009r. Ponadto przy przejmowaniu gospodarstwa od rodziców zobowiązał się do spłat na rzecz czworga rodzeństwa w kwotach po 50 tys. zł. Spłat tych nie dokonuje bo brak mu środków finansowych. Ponosi bieżące wydatki w postaci składki na KRUS – kwartalnie 290 zł, opłaty za energię elektryczną około 300 zł miesięcznie, za wodę -150 zł. Na wydatki na "życie" pożycza od rodziny – około 500 zł miesięcznie. Posiada zaległości w opłatach za energię elektryczną, wodę i składki KRUS. Na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dowodów wskazał, że za 2006r. uzyskał dopłaty bezpośrednie w kwocie 14.000-15.000 zł jednak z tych kwot musi spłacać pożyczki. Z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego nie uzyskuje żadnych dochodów. Ponosi ogromne nakłady na utrzymanie krów i "przetrwanie z kwotą mleczną", zaś niskie płody rolne są przeznaczane na paszę dla zwierząt. W 2007r. po raz trzeci jego gospodarstwo dotknęła klęska suszy. Nie przedstawił żadnych dokumentów odnośnie dopłat bezpośrednich ani rachunków potwierdzających stałe koszty (tj. za energię, wodę itd). W sprzeciwie podniósł, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 27.09.2006r. został skazany na grzywnę w kwocie 600 zł, w odniesieniu do której została wdrożona egzekucja. Ponownie podkreślił, że ciągnący się trzyletni okres suszy nie pozwala mu na opłacenie kosztów sądowych. Gospodarstwo rolne przejął za rentę strukturalną z ogromnymi obciążeniami i zobowiązaniami. Za przekroczenie kwoty mlecznej musiał zapłacić kwotę 2100 zł, a aktualnie nie może uzyskiwać dochodów z dostaw mleka. Mając na uwadze przedstawiony przez skarżącego stan majątkowy oraz inne okoliczności podane w toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd stwierdza, że : Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa sądu. Jednak obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do całkowitego zwolnienia z kosztów. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem, gdy wniosek jest zbyt ogólny Sąd ma prawo żądać przedłożenia szczegółowych oświadczeń a także dowodów je potwierdzających. Skarżący nie przedłożył dokumentów ani dowodów żądanych w wezwaniu z dnia 10.09.2007r. (k. – 25 akt). W związku z tym przy ocenie zasadności wniosku, Sąd oparł się na oświadczeniach i informacjach skarżącego. Wynika z nich między innymi, że mieszka z rodzicami, od których przejął gospodarstwo rolne. W takim wypadku nie tylko z zasad współżycia społecznego ale i z norm Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika obowiązek rodziców przyczyniania się do utrzymania domu, który zajmują w 3/4 jak również finansowego wsparcia wnioskodawcy w wypadku określonych niepowodzeń i trudności związanych z prowadzeniem gospodarstwa. Rodzice otrzymują renty strukturalne, zatem posiadają stałe dochody wyższe od kwot najniższych emerytur czy rent. Skarżący, posiadając dość duże gospodarstwo rolne (36 ha), 6 krów i 5 jałówek może uzyskiwać środki finansowe na bieżące wydatki. Zaniedbania w zakresie standardów produkcji mleka nie stanowią okoliczności usprawiedliwiającej brak dochodów. Ponadto skarżący uzyskał kredyty na preferencyjnych warunkach oraz w każdym roku dopłaty bezpośrednie. W tej sytuacji uwzględniając trudną sytuację skarżącego związaną z trzyletnim okresem suszy Sąd uznał za uzasadnione przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od opłat sądowych. Mając na uwadze, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja uznaniowa w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w kwocie 160 zł Sąd przyjął, że ewentualne ustanowienie pełnomocnika z wyboru nie spowoduje znacznego uszczerbku koniecznego utrzymania skarżącego. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.