I SA/Ol 356/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, lipiec, wrzesień, październik 1999r. po wznowieniu postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 7 czerwca 2013 r. skarżący R. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. G.. Skarżący otrzymuje rentę chorobową w wysokości 864,39 zł brutto (netto 528,29 zł). Żona skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości 1866,68 zł brutto miesięcznie (netto 1553,68 zł). Skarżący jak i jego małżonka nie posiadają majątku. Argumentując wniosek skarżący wskazał jakie ponosi miesięcznie wydatki związane z utrzymaniem własnym oraz gospodarstwa domowego. Do stałych miesięcznych wydatków należy zakup lekarstw w wysokości 300 zł, opłaty za energię elektryczną około 80 zł, gaz ziemny około 95 zł, wodę i ścieki około 80 zł, opał około 5.000 zł w skali roku ( tj. miesięcznie 416,66 zł). Pozostałe środki pieniężne przeznacza na zakup wyżywienia, środków czystości (około 100 zł), odzieży i abonamentu telefonicznego. Wyjaśnił również, iż jest osobą chorą po wszczepieniu dwóch endoprotez obu stawów biodrowych, po przebytym zawale serca i ze znaczną utratą słuchu. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. W badanej sprawie R. G. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania, - co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przeciwnie w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym jego sytuacji materialnej nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów sądowych, obejmujących na obecnym etapie postępowania wpis od skargi wynoszący 200 złotych, leżało poza zakresem jego możliwości finansowych. Wskazać bowiem należy, iż wnioskodawca posiada stałe i regularne źródła dochodu w postaci renty chorobowej. Podobnie jego małżonka, pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, uzyskuje regularne i stałe dochody z tytułu emerytury. Do dyspozycji rodziny pozostaje miesięcznie kwota 2081,97 zł netto. Małżonkowie nie mają nikogo na utrzymaniu. Wykazane stałe wydatki gospodarstwa domowego wynoszą około 1071 zł miesięcznie i mieszczą się w granicach uzyskiwanych dochodów. Dlatego też w ocenie referendarza sądowego z pozostałych środków, które przeznaczane są również na wyżywienie i odzież skarżący będzie w stanie uiścić koszty sądowe. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, iż osoby fizyczne powinny partycypować w kosztach postępowania, jeżeli mają jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny (por. postan. NSA z dnia 05.02.2010r. sygn. akt I OZ 75/10 publ. CBOiS). Wskazać również należy, iż skarżący argumentując złożony wniosek nie przedstawił żadnych okoliczności świadczących o trudnej sytuacji finansowej, życiowej, która uniemożliwiałaby mu poniesienie kosztów sądowych. Wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z wyżej przytoczonymi przepisami w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem należycie go uzasadnić. Rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Referendarz sądowy, nie neguje twierdzeń skarżącego odnośnie jego stanu zdrowia. Jednakże ponoszenie związanych z tym kosztów mieści się w granicach uzyskiwanych przez rodzinę dochodów. Rozpoznając niniejszy wniosek uznano, iż przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa wnioskodawcy tj. posiadanie stałych i regularnych dochodów oraz brak wykazania szczególnych i nadzwyczajnych wydatków czy obciążeń finansowych, pozwala skarżącemu na poniesienie kosztów sądowych w wysokości 200 zł. Natomiast ewentualne, przyszłe koszty sądowe (opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem czy wpis od skargi kasacyjnej) także mieściłyby się w możliwościach finansowych skarżącego, jak również nie byłyby wymagalne jednocześnie. Należy również zauważyć, iż w sytuacji gdy sąd uwzględni skargę, do poniesienia wskazanych kosztów skarżący nie będzie zobowiązany, a także zostaną mu zwrócone poniesione już koszty sądowe. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.