I SA/Ol 359/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do października 2001r. po wznowieniu postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata Wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2013 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, M. L. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że skarżący jest osobą samotną i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest zatrudniony i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.200 zł, obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Zamieszkuje grzecznościowo u siostry. Koszty związane z zamieszkaniem to 250 zł miesięcznie. Wskazał, iż z wynagrodzenia za pracę prowadzona jest egzekucja świadczeń alimentacyjnych. Z kwoty wynagrodzenia około 750 zł – wnioskodawca opłaca 250 zł udziału w czynszu i opłatach za mieszkanie, 450 zł wydatkuje miesięcznie na wyżywienie oraz 50 zł na środki czystości i ubrania. Dodatkowo podniósł, iż decyzją Prezesa ZUS umorzono mu zaległe składki, a Naczelnik Urzędu Skarbowego w "[...]" i ‘[...]" umorzył zaległości podatkowe. Argumentując wniosek wskazał, iż nie może ponieść kosztów postępowania ani opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 04.06.2013 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie następujących dodatkowych oświadczeń: - wyciągów i wykazów bankowych z wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, z okresu ostatnich pięciu miesięcy (styczeń – maj 2013r.), - dokumentów potwierdzających ponoszone przez skarżącego wydatki oraz koszty utrzymania, - wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia czy skarżący korzysta z odpowiednich ośrodków pomocy społecznej, w przypadku odpowiedzi pozytywnej podania wysokości i częstotliwości otrzymywanych świadczeń (zasiłków, dodatków), przedłożenia odpowiednich decyzji w tym przedmiocie. Termin uzupełnienia wniosku został zakreślony na 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W terminie tym skarżący nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić także należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Innymi słowy strona winna wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. nie zawierało wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd pismem z dnia 4 czerwca 2012r. zwrócono się do strony o jego uzupełnienie wskazując jednocześnie jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii nadesłać. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia wnioskodawca nie nadesłał jakichkolwiek żądanych dokumentów ani oświadczeń. W tej sytuacji stwierdzić należało, iż skarżący nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Dlatego też w ocenie rozpoznającego wniosek istotnym dla oceny kompletnej i rzeczywistej sytuacji skarżącego było przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez wnioskodawcę. Analiza dokumentów bankowych umożliwiałaby ustalenie np. sposobu gospodarowania posiadanymi przez skarżącego środkami finansowymi, co jest ważne dla ustalenia czy skarżący ewentualnie miał możliwość zaoszczędzić konieczne środki pieniężne na koszty sądowe. Wskazywałaby również na rodzaj i wysokość kosztów, które skarżący ponosi. Referendarzowi sądowemu wiadomo było z urzędu ( sprawa o sygn. akt I SA/Ol 716/12), że wnioskodawca przy podobnych dochodach i podobnych kosztach utrzymania, ponosił także inne wydatki aniżeli te wykazane w formularzu wniosku PPF. Dlatego istotne było ustalenie jakie aktualnie, rzeczywiście wydatki ponosi skarżący. Dodatkowo istotne było ustalenie czy skarżący nie otrzymuje dodatkowej pomocy finansowej lub rzeczowej z instytucji powołanych do udzielania pomocy osobom najuboższym. Otrzymywanie bowiem dodatkowych środków finansowych bądź pomocy rzeczowej zmieniałoby częściowo sytuację wnioskodawcy. Skarżący nie uwiarygodnił również ponoszenia wskazywanych przez siebie kosztów utrzymania. Powyższe powoduje powzięcie wątpliwości co do wiarygodności jego oświadczeń. Oceniając sytuację materialną skarżącego w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że nie spełnił warunków do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Nie udzielenie dodatkowych informacji spowodowało brak możliwości stwierdzenia czy skarżący bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie nie może ponieść kosztów postępowania i ustanowienia adwokata. Reasumując w ocenie orzekającego skarżący nie wykazał - w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości - że stan majątkowy uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania i tym samym uzasadnionym jest udzielenie mu swoistej dotacji ze Skarbu Państwa. Jak zauważył NSA w postanowieniu z 10 listopada 2009r. sygn. I FZ 415/09 (publ. CBOiS), na skutek przyznania prawa pomocy, w istocie podmiot otrzymuje bezzwrotną pomoc ze środków Skarbu Państwa. Sąd musi zatem ustalić ponad wszelką wątpliwość, czy zostały spełnione okoliczności wymienione w art. 246 § 1 p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim, obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, w sytuacji gdy taki stan nie został osiągnięty na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.