I SA/Ol 369/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 27 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A w W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od gier za lipiec 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka A w W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazując, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, podniosła, iż według rachunku zysków i strat na dzień 30 września 2010 r. poniosła stratę w wysokości 3.026.367,54 zł. Z oświadczenia Spółki wynikało, że jej kapitał zakładowy wynosi 1.117.500 zł, zaś wartość środków trwałych na dzień 30 września 2010 r. 23.546.806,37 zł. Posiada zadłużenie na rachunku bankowym w wysokości 20.955,90 zł. Uzasadniając wniosek strona wskazała, że w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier, nie była w stanie uiszczać w terminie powstałych zobowiązań podatkowych, co spowodowało wszczęcie w stosunku do niej postępowań egzekucyjnych. Na potwierdzenie tej okoliczności przedłożyła postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]", przedstawiające jak twierdzi skarżąca, niepełną listę tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej. Strona podniosła, że w ramach egzekucji dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz udziałów w innej spółce kapitałowej. W odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Spółka przy pismach z dnia 27 czerwca i 12 lipca 2011 r. przesłała odpis zeznania podatkowego CIT – 8 za 2009 r. i 2010 r., opinię biegłego rewidenta i raport z badania sprawozdania finansowego za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r., bilans i rachunek zysków i strat za 2010 r., wyciągi z rachunku bankowego za okres od 2 stycznia do 31 maja 2011 r., deklaracje podatku od gier oraz zestawienie środków trwałych za 2010 r. i na dzień 31 maja 2011 r.. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2011 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka zakwestionowała wyrażone w nim stanowisko, że nie przedstawiła wszystkich istotnych informacji dotyczących rzeczywistej sytuacji finansowej oraz nie spełniła przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podniosła, iż jej realną sytuację ekonomiczną obrazuje wyciąg z rachunku bankowego, który wykazuje saldo ujemne. W jej ocenie, jest to najbardziej miarodajny dokument przedstawiający brak możliwości uiszczenia wpisu sądowego potwierdzający, że Spółka nie osiąga dochodów, a uzyskiwane przychody są przewyższane przez koszty prowadzonej działalności. Jak podała skarżąca, majątek w postaci środków trwałych nie może zostać spieniężony, gdyż w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, na które popyt jest zerowy. Ponadto sprzedaż tego majątku uniemożliwiłaby dalsze funkcjonowanie w obrocie gospodarczym, skutkując niewypłacalnością. Nierealnym jest też uzyskanie kredytu. Polemizując ze stwierdzeniem, że zobowiązania prywatno – prawne podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy nie mogą korzystać z uprzywilejowanej pozycji w stosunku do kosztów sądowych, Spółka podniosła, że ocenie winny zostać poddane przede wszystkim realne, a nie hipotetyczne możliwości poniesienia opłat sądowych. Wskazała również, że łączna wysokość wpisów w prowadzonych obecnie przed Sądem sprawach wynosi 3.000 zł. Dodała, że prowadzi analogiczne sprawy przed sądami administracyjnymi na terenie całego kraju, a postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 474/11, Referendarz sądowy w WSA w Bydgoszczy, uwzględniając powołane wyżej okoliczności, przyznał jej prawo pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 1 września 2011 r. Spółka przedłożyła rachunek zysków i strat (wariant porównawczy) na dzień 31 maja 2011 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Znajduje to uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy ma sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Zatem to w jego interesie powinno leżeć przedstawienie jak najpełniejszej informacji pozwalającej na dokonanie oceny jego możliwości płatniczych. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że wobec ustaleń dotyczących sytuacji finansowej Spółki, złożony przez nią wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Z danych ujętych we wniosku oraz w przedłożonych dokumentach nie wynikało bowiem w sposób jednoznaczny, iż nie posiada ona środków pozwalających jej na sfinansowanie pełnych kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni wskazała przede wszystkim na poniesioną na dzień 30 września 2010 r. stratę w wysokości 3.026.367,54 zł, która miała być skutkiem egzekucji administracyjnej prowadzonej w związku z niewykonywaniem zobowiązań podatkowych powstałych na skutek zmiany przepisów prawa w zakresie stawki podatku od gier. Odnosząc się do tej kwestii, wskazać należy, że pomimo poniesienia straty Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Potwierdza to, iż poniesienie w danym okresie straty księgowej, wbrew koncepcji strony, nie może być utożsamiane ze stanem niewypłacalności. Wręcz przeciwnie, analiza przedłożonego przez wnioskodawczynię rachunku zysków i strat na dzień 31 grudnia 2010 r. uprawnia wniosek, że Spółka prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, co obrazowały w szczególności dane dotyczące wysokości przychodów netto ze sprzedaży (222.493.220,10 zł) oraz wysokości kosztów działalności (225.916.611,62 zł). Zauważyć należy, że do kosztów działalności zaliczono m.in. koszty z tytułu amortyzacji, które wyniosły 9.250.569,39 zł. Uwzględniając, iż amortyzacja jest kosztem niepieniężnym, gdyż nie pociąga za sobą wydatków w danym okresie, należy stwierdzić, iż rzeczywiste koszty, które Spółka poniosła w 2010 r. wynosiły 216.666.042,23 zł, tzn. były niższe aniżeli wysokość osiągniętych przychodów ze sprzedaży. Zatem, Spółka na koniec 2010 r. powinna była dysponować wolnymi środkami pieniężnymi na poniesienie kosztów sądowych. W kontekście znacznej wysokości wydatków związanych z prowadzeniem działalności, nasuwa się również uwaga, że Spółka posiadała odpowiednie środki na ich poniesienie. Podobne wnioski wypływają z analizy rachunku zysków i strat na dzień 31 maja 2011 r., z którego wynika, że Spółka osiągnęła przychody ze sprzedaży w wysokości 70.028.482 zł, przy kosztach działalności w wysokości 71.016.066 zł. Powyższe potwierdza, że pomimo prowadzonej egzekucji administracyjnej, Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Także analiza bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2010 r. nie dawała podstaw do uwzględnienia twierdzeń strony o jej trudnej sytuacji finansowej. Z ujętych w nim danych wynikało bowiem, że posiadała ona środki trwałe o wartości 21.546.013 zł, w tym urządzenia techniczne i maszyny o wartości 31.600,92 zł, środki transportu o wartości 1.234.162,92 zł, inne środki trwałe o wartości 20.277.957,16 zł i środki trwałe w budowie o wartości 1.070.399 zł. Ponadto wnioskodawczyni posiadała udziały w jednostkach powiązanych o wartości 14.747.193 zł oraz udzieliła długoterminowych pożyczek na kwotę 9.534.469 zł. Spółka posiadała również należności krótkoterminowe od jednostek powiązanych w wysokości 7.936.736,64 zł. Obciążały ją natomiast zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek długoterminowych w wysokości 13.961.437 zł oraz z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych w wysokości 9.198.182 zł. W ocenie Sądu, powyżej przytoczone dane obrazowały skalę prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Wartość środków, jakimi Spółka w tym okresie obracała, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł, czyni nieuzasadnionym twierdzenia strony, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wbrew twierdzeniom strony, istniała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazywała na to chociażby wartość zgromadzonych na dzień 31 grudnia 2010 r. środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 203.348,29 zł. Odnosząc się do twierdzeń strony, iż pełny obraz sytuacji, w której się znajduje tworzą wyciągi z rachunku bankowego, na którym wykazuje saldo ujemne, wskazać należy, że pomimo wezwania ujawniła ona tylko jeden rachunek bankowy podczas, gdy choćby z uwagi na posiadanie zobowiązań z tytułu kredytów musiała posiadać jeszcze inne rachunki je obsługujące. Analiza wyciągów z tych rachunków stanowić mogłaby natomiast informacje co do tego, czy strona reguluje ciążące na niej zobowiązania kredytowe. Ponadto wskazać należy, że pomimo prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej w znacznej skali, przedłożone wyciągi z rachunku bankowego nie odzwierciedlają wszystkich podejmowanych przez nią operacji finansowych, a jedynie operację otwarcia tzw. lokaty overnight i przeksięgowywania salda tej lokaty. Tymczasem zważywszy na ustanowiony przepisami ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) obowiązek przedsiębiorcy dokonywania i przyjmowania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego, powstały uzasadnione wątpliwości co tego, czy ujawniony przez Spółkę rachunek bankowy jest jej jedynym, czy też głównym rachunkiem. Powyższe potwierdzały twierdzenia samej wnioskodawczyni, która we wniosku o przyznanie prawa pomocy sama wspomniała o zajęciu przez organ egzekucyjny rachunków bankowych. Skarżąca, pomimo wezwania, nie przedłożyła również odpisu umowy o świadczenie usług przez profesjonalnego pełnomocnika ze wskazaniem wysokości zapłaty za te usługi, a także oświadczenia co do obowiązku dokonywania dopłat przez wspólników, którą to możliwość przewidują przepisy prawa handlowego. Brak oświadczeń w tym zakresie uniemożliwił zaś rzetelną ocenę realnych możliwości finansowych Spółki. W odniesieniu do zawartych w sprzeciwie twierdzeń o niemożliwości wyzbycia się środków trwałych z uwagi na brak popytu na automaty do gier o niskich wygranych oraz zagrożenie stanem niewypłacalności na skutek utraty możliwości prowadzenia działalności przy pomocy tych automatów, wskazać należy, że według bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r. majątek trwały Spółki stanowiły nie tylko wspomniane automaty do gier o niskich wygranych, ale również środki transportu o wartości 1.234.162,92 zł oraz środki trwałe w budowie o wartości 1.070.399 zł. Spółka dysponowała również zapasami o wartości 326.217 zł. W tym świetle kwota należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej Spółki. Ustosunkowując się do argumentacji odwołującej się do zajęcia rachunków bankowych strony w toku prowadzonej egzekucji administracyjnej, wskazać należy, że sam fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi automatycznej podstawy przyznania prawa pomocy. Z rachunku zysków i strat na dzień 31 maja 2011r. wynika natomiast, że Spółka, pomimo prowadzonej egzekucji administracyjnej, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (przychody ze sprzedaży w wysokości 70.028.482 zł przy kosztach działalności w wysokości 71.016.066 zł). W kwestii twierdzeń strony, że w innych postępowaniach toczących się przed wojewódzkimi sądami administracyjnym przyznano jej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie tych samych okoliczności, które stanowiły podstawę złożonego w niniejszej sprawie wniosku, wskazać należy, iż okoliczność przyznania prawa pomocy w innej sprawie nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt: I OZ 416/10, I OZ 418 – 420/10 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający indywidualną sprawę rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Powyższa argumentacja strony jest tym bardziej nie do przyjęcia w sytuacji, gdy jak w niniejszej sprawie, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, Spółka nie dopełnia ciążącego na Niej obowiązku wykazania podstaw faktycznych przyznania prawa pomocy, co uniemożliwia pełną ocenę stanu rzeczywistego i obecnych możliwości płatniczych. Zatem przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku należało uwzględniać nie tylko fakt korzystania przez stronę z prawa pomocy w innym postępowaniu, ale też okoliczności złożenia wniosku o prawo pomocy, w tym m.in. sposób i rzetelność wykonania wezwania do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu majątkowego. Warto również podkreślić, iż Spółka, powołując się ogólnie na znaczną ilość prowadzonych z jej inicjatywy postępowań sądowych na terenie całego kraju, nie wskazała ani ich ilości, ani też łącznej wartości powstałych w nich dotychczas kosztów sądowych. Uwzględnić należało natomiast to, że łączna wartość wpisów sądowych w obecnie prowadzonych przed tut. Sądem 3 sprawach, w których skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy wynosi 4.500 zł, przy czym w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 389/11, w której wpis wynosił 1.500 zł, strona zwolniona została od kosztów sądowych. W świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt I GZ 235/07, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do wyłącznej oceny Sądu należy bowiem uznanie, czy podmiot ubiegający się o takie zwolnienie wykazał, że spełnia stosowne przesłanki. Jeżeli zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej dokumentacji, bądź też przedstawiła niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.