I SA/Ol 370/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.), Protokolant Marika Brzozowiec, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r., sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Prezydent Miasta wystawił Spółce A tytuł wykonawczy nr "[...]" obejmujący zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości i skierował go do organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na powyższe Spółka złożyła do organu egzekucyjnego zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując na pominięcie w tytule wykonawczym pieczęci urzędowej wierzyciela i tym samym naruszenie art. 27 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. z 2005r., Dz.U. nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zwanej dalej u.p.e.a. Postanowieniem z dnia "[...]" Prezydent Miasta, działając jako wierzyciel, uznał wniesiony zarzut za bezzasadny. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 17 i 34 u.p.e.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, postanowieniem z dnia "[...]", Nr "[...]" utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 16 c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (tj. z 2005r., Dz.U. nr 235, poz. 2000 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą o godle", urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawionego do używania urzędowej pieczęci, przy czym w myśl ust. 2 urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła RP, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Zgodnie z art. 2a pkt 3 ustawy o godle podmiotami uprawnionymi do używania takiej pieczęci są: gmina, związki międzygminne oraz ich organy. Tym samym Prezydent Miasta jest uprawniony do używania pieczęci z wizerunkiem herbu gminy, a nazwa tego podmiotu może być umieszczona w otoku pieczęci. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła skargę domagając się jego uchylenia wraz z postanowieniem organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono : 1. błędną interpretację art. 33 pkt 10 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. oraz art. 2a, art. 16c ust. 1 i 2 ustawy o godle; 2. naruszenie art. 6-8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że: – pieczęć, w otoku której widnieje nazwa organu gminy, a zawierająca pośrodku wizerunek herbu gminy jest pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta jako organu gminy; – nieuzasadniony jest zarzut podniesiony przez Spółkę na podstawie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.; podczas gdy: – pieczęcią urzędową organu gminy jest pieczęć, w otoku której widnieje nazwa organu gminy i zawierająca pośrodku wizerunek orła; – Prezydent Miasta występując jako organ gminy (organ podatkowy i egzekucyjny) nie ma prawa posługiwać się pieczęcią z wizerunkiem herbu O., gdyż pieczęć ta nie jest jego pieczęcią urzędową w rozumieniu przepisów prawa, – na tytule wykonawczym nr W-3/13/08 nie widnieje pieczęć urzędowa wierzyciela, gdyż pieczęć którą oznaczono tytuł nie spełnia kryteriów uznania za pieczęć urzędową. W uzasadnieniu Spółka podniosła, że zgodnie z art. 33 pkt 10 i art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., nieumieszczenie w wyznaczonej pozycji tytułu wykonawczego żadnej pieczęci lub umieszczenie pieczęci niewłaściwej powoduje, iż dany tytuł wykonawczy nie zostaje oznaczony pieczęcią urzędową wierzyciela. Natomiast wszczęcie egzekucji powinno nastąpić poprzez doręczenie dłużnikowi odpisu prawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego. Ustawodawca w art. 33 pkt 10 u.p.e.a. wskazał jako wadę uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji niespełnienie jakiegokolwiek warunku wymienionego w art. 27 u.p.e.a., w tym brak oznaczenia pieczęcią urzędową wierzyciela. Spółka wskazała, że w przedmiotowej sprawie wierzycielem jest Prezydent Miasta. Zgodnie z art. 2a ustawy o godle, pieczęcią urzędową może posługiwać się zarówno gmina, jak i jej organ. Ustawodawca wyraźnie rozdziela pojęcie gmina od pojęcia organ gminy, a skoro tak nie można utożsamiać pieczęci urzędowej gminy (w otoku pieczęci nazwa gminy) i jej organu (w otoku pieczęci nazwa organu gminy). W przypadku gminy wizerunek pośrodku pieczęci ma, w zależności od rodzaju sprawy, postać orła lub herbu gminy - wyraźnie stanowi o tym art. 16c ust 2 ustawy o godle. Natomiast, w sytuacji gdy podmiotem uprawnionym jest inny podmiot niż gmina, np. jej organ, to wizerunek pośrodku pieczęci musi mieć postać orła. Żaden przepis prawa nie przewiduje wyjątku od tej zasady. W przedmiotowym postępowaniu podmiotem uprawnionym do posługiwania się pieczęcią urzędową jest organ gminy, a zatem wyklucza to możliwość uznania pieczęci z wizerunkiem herbu gminy za pieczęć urzędową. W tej sytuacji, zdaniem Spółki, wystawiony tytuł wykonawczy nie został opatrzony pieczęcią urzędową wierzyciela. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Ponadto organ wyjaśnił, że Prezydent Miasta jako organ wykonawczy gminy jest uprawniony do jej reprezentowania, a także do posługiwania się pieczęcią urzędową. Pieczęć urzędowa została zatem użyta przez właściwy organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przedmiotem sądowej kontroli w rozpoznawanej sprawie są rozstrzygnięcia zapadłe w toku incydentalnego postępowania wywołanego wniesieniem przez zobowiązaną Spółkę zarzutu opartego na art. 33 u.p.e.a. W przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., zobowiązany jest do uzyskania stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów. Na postanowienie wierzyciela w przedmiocie stanowiska co do tych zarzutów przysługuje zażalenie, które rozpatruje właściwy organ odwoławczy. W przedmiotowej sprawie tym organem jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( art. 34 § 2 i 5 u.p.e.a. oraz art. 17 pkt 1 i art. 127 w zw. z art. 144 k.p.a.). Postanowienie organu odwoławczego podlega natomiast zaskarżeniu do sądu administracyjnego, którego zadaniem jest zbadanie tego aktu co do zgodności z prawem (art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm. oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej cyt. jako p.p.s.a.). Podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 u.p.e.a. Jedną z takich okoliczności jest niespełnienie określonych w art. 27 u.p.e.a. wymogów formalnych tytułu wykonawczego (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.). W rozpoznawanej sprawie Spółka zgłosiła właśnie takie zarzuty, kwestionując zastosowanie błędnej pieczęci urzędowej wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Należy zauważyć, że zgodnie z art. 2a pkt 3 ustawy o godle - wizerunku orła ustalonego dla godła używają: gminy, związki międzygminne oraz ich organy. W art. 16c ust. 1 cyt. ustawy ustawodawca ustalił wzór pieczęci urzędowej - urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci. Wyjątek od wymogu zawarcia pośrodku pieczęci wizerunku orła, przewidziany został w art. 16c ust. 2 ustawy o godle. Stosownie do tego przepisu, urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej (art. 16c ust. 2 zdanie 2 ustawy o godle). Zdaniem strony skarżącej, przepisu art. 16c ust. 2 zdanie 2 ustawy o godle nie można stosować do organu gminy jakim w niniejszej sprawie jest prezydent. Tymczasem, w ocenie Sądu, takie stanowisko jest błędne. Interpretacja w/w przepisu wskazuje bowiem, że organ gminy posiada uprawnienie do używania pieczęci zawierającej pośrodku zamiast wizerunku orła herb gminy, o ile organ ten realizuje zadania nie należące do kategorii zadań z zakresu administracji rządowej (art. 16c ust. 2 ustawy o godle). Zgodnie z ustawą z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tj. z 2001r., Dz.U. nr 142, poz. 1591 ze zm.) – zwanej dalej u.s.g., gmina wykonuje zadania własne oraz zadania zlecone np. z zakresu administracji rządowej. W myśl art. 6 ust. 1 u.s.g. do zakresu działań gminy należą wszelkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Natomiast art. 2 powyższej ustawy wyjaśnia, że gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Z art. 18 ust. 2 pkt 8 u.s.g. wynika zasada, że podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy. Przepis art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. z 2006r., Dz.U. nr 121, poz. 844 ze zm.) wskazuje, że pod pojęciem organu podatkowego właściwego w sprawie podatków i opłat normowanych w tej ustawie (w tym podatku od nieruchomości) należy rozumieć wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Z kolei właściwość rzeczową organów egzekucyjnych regulują przepisy art. 19 u.p.e.a. Zgodnie z art. 19 § 2 u.p.e.a. m.in. właściwy organ gminy o statusie miasta jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalenia lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ. Z analizy powyżej wskazanych przepisów prawnych wynika, iż podatki i opłaty lokalne należą do zadań własnych gminy, a organem podatkowym w takich sprawach jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Tym samym, wracając na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że prezydent miasta wystawiając tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym podatku od nieruchomości nie działał w celu wykonania przez gminę zadań z zakresu administracji rządowej, lecz wykonywał zadania własne gminy, czyli administracji samorządowej. Zatem na dokumentach dotyczących zadań zleconych przez państwo (zadań z zakresu administracji rządowej) może figurować tylko pieczęć z wizerunkiem orła, natomiast pieczęć z herbem dotyczy wyłącznie zadań własnych gminy. Kwestia zaliczenia egzekucji podatku od nieruchomości do zadań własnych gminy jest zresztą poza sporem. Ponadto należy podkreślić, że gmina działa przez swoje organy, takim organem jest m.in. prezydent miasta, którego formalnej aktywności przypisuje się znaczenie działań podejmowanych przez osobę prawną, którą reprezentuje. Funkcjonowanie prezydenta jako organu gminy oraz organu administracji publicznej jest ściśle związane z istnieniem i rolą ustrojową gminy. Zatem prezydent miasta zawsze występuje jako organ gminy i jako taki posługuje się przynależnymi jej symbolami (z zastrzeżeniem art. 16c ust. 2 zdanie drugie ustawy o godle). Podobnie zadania z zakresu administracji rządowej, zlecone gminom bądź przez ustawę, bądź na podstawie porozumienia, realizowane są przez ich organy, a nie samą gminę. Skoro zatem w art. 16c ust. 2 zdanie 2 ustawy o godle ustawodawca wyraźnie zaznaczył, że dla wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej należy posługiwać się wyłącznie pieczęcią z orłem pośrodku, oznacza to - na zasadach rozumowania a contrario - że wykonując zadania własne gminy organ wykonawczy może posługiwać się pieczęcią urzędową z nazwą organu w otoku oraz herbem gminy pośrodku. Użycie przez organ gminy na dokumencie urzędowym (np. tytule wykonawczym w związku z egzekucją przypadających gminie należności z tytułu podatku od nieruchomości) pieczęci z herbem gminy niejako potwierdza, że dana czynność mieści się w kategorii zadań własnych gminy. Jeżeli zatem prezydent miasta jest podmiotem realizującym imperium przysługujące danej jednostce samorządu terytorialnego - z wyjątkiem sytuacji, gdy wykonuje on zadania z zakresu administracji rządowej - jest on uprawniony do posługiwania się pieczęcią urzędową z herbem gminy (o ile taki został stworzony). Powyższy pogląd został podzielony także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (vide: np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 czerwca 2008r., sygn. akt I SA/Bd 138/08, z dnia 6 sierpnia 2008r., sygn. akt I SA/Bd 274/08, WSA w Gliwicach z dnia 29 września 2008r., sygn. akt I SA/GL 331/08). Tym samym nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że w przedmiotowej sprawie została naruszona zawarta w art. 6 k.p.a. zasada praworządności, jak również unormowana w art. 7 zasada prawdy obiektywnej oraz zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, jak również zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa z art. 8 k.p.a. Należy również zauważyć, że w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz.U. nr 112, poz. 1319 ze zm.), w § 3 pkt 14 wskazano, że pieczęcią urzędową jest pieczęć okrągła z wizerunkiem herbu gminy pośrodku (do czasu ustalenia herbu z polem niewypełnionym) i nazwą w otoku lub jej wizerunek na nośniku elektronicznym. Natomiast § 30 zdanie pierwsze instrukcji stanowi, że wizerunek umieszcza się tylko na dokumentach szczególnej wagi, stanowiących podstawę do podjęcia określonych czynności prawnych, np. decyzja, świadectwo. Nawiązując do wcześniejszych rozważań ponownie przypomnieć trzeba, że decyzja nie jest wydawana przez gminę, ale przez jej organ wykonawczy. Do dokumentów, o których mowa w § 30 instrukcji zaliczyć należy również tytuły wykonawcze sporządzone na potrzeby egzekucji administracyjnej. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.