I SA/Ol 371/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na "[...]" postanawia: odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skarżący R. P. (dalej jako wnioskodawca, skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 1.500 zł (zgodnie z § 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (PPF) wynika, iż prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Z prowadzonej działalności gospodarczej w okresie styczeń-marzec 2018r. skarżący poniósł stratę w wysokości "[...]" zł. Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni "[...]" m2 w "[...]", w którym ustanowiona została służebność na rzecz "[...]", współwłaścicielem mieszkania o powierzchni "[...]" m2(½ udziału), obciążonego hipoteką na rzecz banku oraz na rzecz Urzędu Miasta, ponadto jest właścicielem działki rolnej w "[...]"o powierzchni "[...]" m2 obciążonej hipoteką, współwłaścicielem budynku (1/2 udziału) o powierzchni "[...]" m2,obciążonego hipoteką przy ulicy "[...]" w "[...]", w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, lokalu o powierzchni "[...]" m2 w "[...]" przy ulicy "[...]" – obciążonego hipoteką. Innego majątku nie posiada. Wskazał, iż z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej, a także że toczy się sprawa o rozwód. Podniósł, iż ciążą na nim liczne zobowiązania kredytowe i inne (w tym podatkowe, które są przedmiotem postępowań egzekucyjnych). W rubryce nr 11 skarżący wykazał obciążające go zobowiązania na łączną kwotę "[...]" zł. Ponadto wskazał, iż opłaty za media wynoszą: energia elektryczna w lokalu przy ulicy "[...]" "[...]" zł, woda "[...]" zł, telefony "[...]", telefon komórkowy "[...]" zł, obsługa prawna "[...]" zł, biuro rachunkowe "[...]" zł, "płace prac." "[...]" zł, energia elektryczna za lokal przy ulicy "[...]" "[...]" zł, ZUS "[...]" zł, PIT-4 "[...]" zł, wywóz śmieci "[...]" zł. Łącznie jest to kwota 13.340 zł. Rozpoznającemu niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy starszemu referendarzowi sądowemu z urzędu wiadomo jest (zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego do sprawy o sygn. akt I SA/Ol 407/17), że wartość szacunkowa posiadanych przez skarżącego nieruchomości, która nie została wykazana w aktualnym wniosku, wynosi "[...]" zł. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r, poz. 1302), zwaną dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym o co wniósł w niniejszej sprawie skarżący, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które wiarygodnie wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1.500 zł. Zdaniem rozpoznającego niniejszy wniosek wysokość wpisu nie stanowi w sytuacji skarżącego podstawy do zwolnienia od części kosztów sądowych. W przedstawionej przez skarżącego sytuacji materialnej i finansowej zwrócić należy uwagę na posiadanie przez skarżącego majątku nieruchomego o znacznej wartości, na który składa się pięć nieruchomości o łącznej szacunkowej wartości "[...]" zł. Nieruchomości te to: dom ("[...]"m2), mieszkanie ("[...]"m2), działka rolna ("[...]"m2), budynek usługowy ("[...]" m2) oraz lokal ("[...]"m2). Wnioskodawca posiada tym samym potencjalne możliwości pozyskania dodatkowych środków pieniężnych w związku z posiadaniem znacznego majątku nieruchomego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m.in. postanowienie z dnia 5 stycznia 2016r., sygn. akt: I OZ 1758/15, publ. CBOSA). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Z tego też względu majątek w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów sądowych. To od wnioskodawcy bowiem zależy, w jaki sposób gospodaruje swymi aktywami, w tym majątkiem nieruchomym, i czy podejmuje czynności w celu uzyskania z niego dochodów. Zauważyć należy, że tylko jedna z pięciu nieruchomości musi służyć skarżącemu do zaspokojenia jego potrzeb egzystencjalnych (mieszkaniowych). W jednej, zgodnie z oświadczeniem prowadzona jest działalność gospodarcza, natomiast sposób wykorzystania trzech pozostałych nie został określony. W świetle powyższego nie zasługują na uwzględnienie argumenty skarżącego, iż posiadane przez niego nieruchomości obciążone są hipotekami. Obciążenie nieruchomości hipoteką nie oznacza braku możliwości korzystania z niej czy też możliwości uzyskiwania z niej dodatkowych środków pieniężnych, powyższe stanowisko w warunkach niniejszej sprawy potwierdza okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w nieruchomości (przy ul. Kołobrzeskiej), która jest obciążona hipoteką. Zauważyć również należy, iż suma obciążających wnioskodawcę zobowiązań wynosi "[...]" zł, tym samym pasywa nie przekraczają wartości jego majątku. W świetle wiedzy i doświadczenia życiowego sytuację majątkową wnioskodawcy ocenić należy jako ponadprzeciętną. W żadnym razie nie można skarżącego uznać za osobę ubogą, której przysługiwałaby pomoc z budżetu Państwa. Wskazać również należy, iż wnioskodawca pomimo jasno sprecyzowanych rubryk formularza wniosku PPF nie wyjawił szacunkowej wartości posiadanego majątku nieruchomego, informacje te rozpoznający wniosek musiał powziąć z wcześniejszych akt sprawy, w których skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się do zobowiązań kredytowych skarżącego należy mieć na uwadze, że zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie stanowi obligatoryjnej przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, aby jakiekolwiek zobowiązania strony korzystały z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 40/13, publ. CBOSA). Nie należy tracić z pola widzenia okoliczności, iż wysokie zobowiązania, których istnienie aktualnie podnosi skarżący, są wynikiem podejmowanych przez niego decyzji gospodarczych, nie ma zatem podstaw, aby skutki tych decyzji przerzucać obecnie na Skarb Państwa. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, która pomimo wykazywanej straty pozwala mu na spłatę zobowiązań, zaspokajanie potrzeb życiowych oraz bieżącej działalności firmy (np. opłacenie wynagrodzenia za obsługę prawną, obsługę rachunkową). Wskazać należy, że nawet w sytuacji wykazania w danym roku podatkowym przez przedsiębiorcę straty nie oznacza to utraty przez niego płynności finansowej (por. postanowienie NSA z 9 września 2013 r., II GZ 489/13, publ. CBOSA). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zdaniem rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżący posiada środki na systematyczne regulowanie swoich zobowiązań, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest dla niego opłacalna. Wskazać należy, że wykazane wydatki skarżącego "na media" wynoszą około 13.340 zł. Sądząc po rodzaju przedstawionych opłat należy przyjąć, iż są to wydatki miesięczne. Powyższe prowadzi do wniosku, iż uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej przychody pozwalają na regulowanie bieżących kosztów. Jednakże jak już wyżej wskazano wydatki o charakterze cywilnoprawnym, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z obowiązku ich opłacenia. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym. Wpis od skargi w wysokości 1.500 zł mieści się bowiem w możliwościach finansowych wnioskodawcy i nie zagraża jego egzystencji jak również prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, jego wysokość jest wielokrotnie niższa od posiadanego przez skarżącego majątku. Rozpoznający wniosek nie kwestionuje, że skarżący jest zobowiązany do regulowania wysokich zobowiązań, nie przesądza to jednak o konieczności automatycznego zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Analizując przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności należy stwierdzić, że osoby posiadającej znaczny majątek nieruchomy, ponoszącej stałe miesięczne wydatki w wysokości ponad 10.000 zł, nie sposób utożsamić z osobami ubogimi, do których adresowane jest prawo pomocy. Tym samym, w oparciu tylko o te informacje, należy stwierdzić, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, która na obecnym etapie postępowania ogranicza się do wpisu od skargi w wyżej wskazanej wysokości. W związku z tym, skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.