I SA/Ol 38/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia podatku od nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 2 lutego 2012 r. skarżący M. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego na kwotę 500 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką. Uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2412,60 zł, małżonka skarżącego również uzyskuje dochód z tytułu emerytury wysokości 942 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 3.354,60 zł. Córka nie pracuje, nie uzyskuje dochodów, studiuje zaocznie na Akademii Sztuk Pięknych "[...]". Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 43 m2, współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 45 m2, właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 0,23 ha oraz nieruchomości o powierzchni 0,29 ha, na której znajdują się korty tenisowe (obiekt w części sportowy). Skarżący posiada oszczędności w wysokości 15.000 zł. Argumentując wniosek skarżący podniósł, iż spłaca kredyt, który zmuszony był zaciągnąć w roku 2008 na poczet wydatków związanych z dodatkowym zabezpieczeniem obiektu sportowego (kortów tenisowych), z uwagi na kradzieże i dewastacje oraz brak nadzoru. Miesięczna rata kredytu wynosi 703 zł. Wnioskodawca wskazał również, iż uiszcza opłatę za ubezpieczenie obiektu, natomiast miesięczne utrzymanie kortów tenisowych wynosi w sezonie 1.000 zł. Wykazał również, iż z tytułu opłat "socjalno-bytowych" w związku z zameldowaniem tymczasowym w "[...]" oraz zameldowaniem na stałe w "[...]" ponosi koszty w wysokości 1.200 zł miesięcznie. Podniósł również, iż koszty związane z podatkami to kwota 1350 zł w skali roku. Wskazał również na koszty związane z leczeniem żony, które wynoszą około 300 zł miesięcznie oraz dofinansowaniem zaocznych studiów córki ( opłata roczna 6.000 zł). Do złożonego wniosku skarżący dołączył kserokopie biletów PKP (k. 10), kserokopię zaświadczenia z ASP "[...]" z dnia 17.03.2011r. (k. 11), kserokopię karty leczenia szpitalnego żony wnioskodawcy z dnia 20.04.2009r. (k. 12-13), kserokopie paragonów z aptek (k. 14). Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o prawo pomocy, strona musi wykazać, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania - w tym drugim przypadku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepisy dotyczące instytucji prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną, nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Rozpatrując w powyższym świetle wniosek skarżącego uznać należało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, wnioskodawca nie wykazał bowiem, że spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych czy to w zakresie całkowitym, czy też częściowym. Wskazać należy, iż sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy pozwala na poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości. Jak już wskazano, prawo pomocy może być przyznane tylko wówczas, gdy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Poniesienie przez M. M. kosztów postępowania w niniejszej sprawie takiego uszczerbku nie spowoduje. Skarżący jak i jego żona uzyskują stałe dochody z tytułu emerytury (w łącznej wysokości 3.354,60 zł miesięcznie), mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, co więcej skarżący posiada majątek nieruchomy w postaci dwóch mieszkań, nieruchomości rolnej oraz kortów tenisowych. Powyższy majątek wskazuje, iż skarżący nie należy zatem do ludzi ubogich, pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Przede wszystkim jednak nie można pominąć faktu, że w dniu składania wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca posiadał oszczędności pieniężne w wysokości 15.000,00 zł., a zatem w kwocie znacznie przekraczającej koszt wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. Podkreślenia wymaga, że posiadanie oszczędności w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy, gdyż pomoc państwa może być przyznana jedynie ze względu na trudną sytuację osób, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem. W tym zakresie prawo pomocy nie może być przyznawane, gdy strona posiada dochody lub zgromadzone oszczędności pieniężne (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11, LEX nr 786724). Skarżący nie wykazał przy tym, żadnych szczególnych i nadzwyczajnych wydatków, jak również konieczności zabezpieczenia powyższych środków na określone cele. Do takich z pewnością nie można zaliczyć opłaty za studia zaoczne córki, spłaty kredytu zaciągniętego na utrzymanie kortów tenisowych czy kosztów podatku od nieruchomości. Na marginesie jedynie zauważyć można, iż przedłożone zaświadczenie z ASP "[...]" dotyczyło roku akademickiego 2010/2011, w którym to roku córka wnioskodawcy była studentką III roku studiów licencjackich. Nie jest zatem wiadome czy nauka jest kontynuowana również w bieżącym roku. Nadto skarżący nie wyjaśnił w jakim stopniu partycypuje w przedmiotowej opłacie, oświadczył bowiem, iż "dofinansowuje" studia zaoczne córki. Odnośnie natomiast kredytu zaciągniętego na utrzymanie kortów tenisowych, wskazać należy, iż w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego przedmiotowy obiekt musi przynosić wnioskodawcy dochody, których nie wykazał w złożonym wniosku. Ponoszenie bowiem znacznych nakładów na dany cel ( raty kredytu, ubezpieczenie, zabezpieczenie przed kradzieżami i dewastacją oraz bieżące utrzymanie), wiąże się z uzyskiwaniem z tego tytułu pożytków. Trudno bowiem byłoby w sytuacji przeciwnej, znaleźć racjonalne uzasadnienie dla utrzymywania przedmiotowego obiektu oraz angażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych, nakładów pracy i czasu. Natomiast wysokość i obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości wiąże się z nierozerwalnie z posiadaniem majątku. Mając zatem na uwadze uzyskiwanie przez skarżącego, a także jego żonę stałych i regularnych dochodów, posiadany majątek, a przede wszystkim wysokość zgromadzonych oszczędności pieniężnych, stwierdzić należy, że wnioskodawca dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi na pokrycie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z tym, skoro nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji