I SA/Ol 38/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2012 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy umorzenia podatku od nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 21 grudnia 2011 r. M.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia I i II raty podatku od nieruchomości za 2010 r. w łącznej wysokości 488 zł od położonej na terenie Gminy działki, na której zostały posadowione korty tenisowe. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 lutego 2012 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną T.M. i córką K.L. M. Wnioskodawca wraz z małżonką uzyskują dochód z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3.354,60 zł miesięcznie. Córka nie pracuje i nie uzyskuje dochodów, studiuje zaocznie na Akademii Sztuk Pięknych. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 43 m2, współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 45 m2, właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 0,23 ha oraz nieruchomości o powierzchni 0,29 ha, na której znajdują się korty tenisowe (obiekt w części sportowy). Posiada oszczędności w wysokości 15.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż spłaca kredyt, który zaciągnął w 2008 r. na pokrycie wydatków związanych z zabezpieczeniem obiektu sportowego (kortów tenisowych), z uwagi na liczne kradzieże i dewastacje oraz brak nadzoru, niegospodarność i zaniedbania ze strony służb komunalnych. Miesięczna rata kredytu do spłaty wynosi 703 zł. Ponadto wnioskodawca uiszcza opłatę za ubezpieczenie obiektu oraz koszty utrzymania kortów tenisowych, które w sezonie wynoszą 1.000 zł miesięcznie. Ponosi również wydatki w związku z zameldowaniem tymczasowym w W. oraz zameldowaniem stałym w K. w wysokości 1.200 zł miesięcznie, a także podatki w wysokości 1.350 zł rocznie. Skarżący wskazał ponadto na koszty w wysokości ok. 300 zł miesięcznie, które związane są z leczeniem żony chorej na astmę, nadciśnienie i cukrzycę II stopnia oraz koszty dofinansowania zaocznych studiów córki w wysokości 6.000 zł rocznie. Do wniosku dołączył kserokopie: biletów PKP na trasie K. – W., O. – P., W. – O., zaświadczenia z ASP z dnia 17 marca 2011 r., karty leczenia szpitalnego żony z dnia 20 kwietnia 2009 r. oraz paragonów fiskalnych dokumentujących zakup leków. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący zarzucił, że powołana w w/w postanowieniu z dnia 16 lutego 2012 r. wysokość dochodów z tytuły emerytury została uwzględniona w kwocie brutto, podczas, gdy wysokość dochodów netto wnioskodawcy i jego małżonki wynosi łącznie 2.801 zł netto miesięcznie. Wskazał również, że wysokość zaciągniętych kredytów przekracza 150% posiadanych oszczędności. Jak zaznaczył, obiekt sportowy od 6 lat nie przynosi dochodów, natomiast dofinansowanie studiów córki, które kontynuuje ona aktualnie na kierunku magisterskim, przekracza kwotę 6.000 zł rocznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., strony obowiązane są ponosić koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04, (niepubl.), zwolnienia od tego rodzaju danin publicznych stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W orzecznictwie sądowym akcentuje się również konieczność wszechstronnego uwzględnienia sytuacji materialnej osób ubiegających się o zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z dnia 2 marca 2006 r., sygn. akt I FZ 54/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że wobec aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, złożony przez niego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Z danych ujętych we wniosku oraz z przedłożonych dokumentów nie wynika bowiem, iż wnioskodawca nie posiada środków pozwalających mu na sfinansowanie pełnych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody z tytułu emerytury (w łącznej wysokości 2.801 zł netto miesięcznie). Posiadają ponadto majątek nieruchomy w postaci dwóch mieszkań, nieruchomości rolnej oraz nieruchomości, na której posadowione są korty tenisowe. Ponadto dysponują oszczędnościami w wysokości 15.000 zł. Zgromadzony zatem przez skarżącego i jego rodzinę majątek wskazuje, iż w jego przypadku nie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 2 pkt 2 p.p.s.a., a która to uzależnia możliwość przyznania prawa pomocy od wykazania przez osobę fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Opisany we wniosku majątek skarżącego w postaci kliku nieruchomości (w tym dwóch mieszkań), oszczędności w wysokości znacznie przekraczającej wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi, a ponadto wysokość miesięcznych dochodów skarżącego i jego żony, wskazują bowiem, że nie wystąpiła sytuacja szczególna, która uzasadniałaby przerzucenie ciężaru finansowania kosztów sądowych z wnioskodawcy na współobywateli. Niekwestionowanym jest natomiast, iż w świetle orzecznictwa NSA zarówno fakt posiadania nieruchomości, jak i oszczędności, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., o sygn. akt I OZ 835/05, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11, opubl. Lex nr 786724). Niewątpliwie bowiem dysponowanie majątkiem w postaci nieruchomości wiąże się z potencjalnymi możliwościami zdobycia dodatkowych środków pieniężnych poprzez racjonalne nim gospodarowanie. Nie ma również podstaw do przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy wnioskodawca posiada oszczędności, które pozwalają na uiszczenia należnych kosztów sądowych. Z powyższych względów bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostawała kwestia spłaty rat kredytów bankowych. Skoro bowiem wnioskodawca, pomimo zobowiązania do regulowania rat tych kredytów, posiada jeszcze zdolność do gromadzenia oszczędności, to należało uznać, iż jest on w stanie uiścić również koszty sądowe w niniejszej sprawie. W kwestii kredytu zaciągniętego na utrzymanie kortów tenisowych wskazać również należy, iż ponoszenie znacznych – jak wskazuje strona – nakładów na ten cel, pomimo braku dochodów z tego źródła, należy do samodzielnych decyzji i wyborów wnioskodawcy, który, jako racjonalny przedsiębiorca, powinien głównie dążyć do ukierunkowania swych działań w celu uzyskania zysku. Podnieść ponadto należy, że skarżący nie wskazał na inne szczególne wydatki obciążające budżet prowadzonego przez niego gospodarstwa domowego. Za takie bowiem wydatki nie mogą być uznane koszty leczenia żony ani też dofinansowanie kosztów zaocznych studiów niepracującej córki, która ukończyła 34 lata. Szczególnego charakteru nie nosi również obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości, który to wiąże się z posiadaniem majątku. Raz jeszcze zaznaczyć należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Skarżący natomiast nie wykazał, by poniesienie kosztów sądowych w jego sytuacji finansowej rodziło ryzyko powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.