I SA/Ol 385/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2014 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 385/13, o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi T.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej wartość niezaewidencjonowanego przychodu za 2006 r. oraz należny ryczałt od niezaewidencjonowanego przychodu za 2006 r. postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. WSA/post.1 - sentencja postanowienia. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania T.T., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej wartość niezaewidencjonowanego przychodu za 2006 r. oraz należny ryczałt od niezaewidencjonowanego przychodu za 2006 r. W dniu 16 maja 2013 r. T.T. złożył osobiście w siedzibie organu odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od ww. decyzji, wskazując, że w dniu 6 maja 2013 r. dowiedział się, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik K.D. zapomniał wysłać skargę na powyższą decyzję, o czym poinformował wnioskodawcę dopiero, kiedy sam zorientował się o zaniechaniu. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 385/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako złożony po upływie 7 – dniowego terminu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że według oświadczenia skarżącego przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 6 maja 2013 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu zostało złożony dopiero w dniu 16 maja 2013 r., a zatem już po upływie wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a. 7 – dniowego terminu liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem wysłano na adres podany w skardze, tj. "[...]". Z adnotacji dokonanych przez doręczyciela na kopercie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki pocztowej wynikało, że "adresat wyprowadził się". Pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 27 czerwca i 5 lipca 2013 r. strona nie odebrała przesyłki, w związku z czym została ona zwrócona do Sądu w dniu 16 lipca 2013 r. Strona nie wniosła zażalenia na powyższe postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wobec czego postanowieniem z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 385/13, Sąd odrzucił skargę jako wniesioną po terminie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że strona, inicjując postępowanie sądowe, nie dołożyła należytej staranności w tym postępowaniu poprzez niezapewnienie możliwości odbioru przez nią pism sądowych. Na skutek powyższego doręczenie odpisu postanowienia Sądu z dnia 25 czerwca 2013 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego z dniem 11 lipca 2013 r. W konsekwencji, skoro skarżący nie zachował terminu do wniesienia skargi, a jego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został odrzucony prawomocnym postanowieniem Sądu, nie było podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi. Przesyłka zawierająca odpis postanowienia o odrzuceniu skargi wraz z uzasadnieniem, pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 30 lipca i 7 sierpnia 2013 r., nie została odebrana przez skarżącego, a następnie w dniu 19 sierpnia 2013 r. została zwrócona do Sądu W dniu 22 listopada 2013 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane: "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skarg kasacyjnych od postanowień WSA w Olsztynie sygn. akt I SA/Ol 385/13 i I SA/Ol 386/13 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi oraz przyznanie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia tych skarg kasacyjnych". W uzasadnieniu skarżący podał, że o wydaniu powyższych postanowień powziął wiedzę w wyniku wizyty w siedzibie Izby Skarbowej w dniu 15 listopada 2013 r., podczas której dowiedział się, że "sprawa odbyła się w lipcu". Wnioskodawca podniósł, że o ww. postanowieniach nie miał wiedzy, gdyż nie miał możności ich odebrania z uwagi na nagłe oddelegowanie do ochrony na jeziorach w W. i G., którą pełni jako Społeczny Strażnik Straży Wodnej. Natomiast po jego powrocie nic nie świadczyło o tym, że została do niego wysłana jakakolwiek korespondencja. Do wniosku dołączono kopię oświadczenia z dnia 21 listopada 2013 r. złożonego przez B.W. z Gospodarstwa Rybackiego, potwierdzającego, że skarżący jest strażnikiem społecznym Straży Rybackiej od 2007 r., biorąc przez cały ten czas czynny udział w walce z kłusownictwem i współpracując z Policją oraz strażnikami Państwowej Straży Rybackiej. Z pisma tego wynikało m.in., że skarżący kilkakrotnie samodzielnie schwytał kłusowników, a także brał udział w wielu skutecznych akcjach wspólnie z Policją. Wśród zasług skarżącego wymieniono m.in. odzyskanie skradzionego sprzętu rybackiego, jak również odkrycie zanieczyszczenia Jeziora "[...]". Wskazano też, że skarżący od początku czerwca 2013 r. wspólnie z grupą strażników z P. i L. zajął się ochroną nowych w Gospodarstwie Rybackim położonych w okolicy W. i G., przy czym obwody rybackie jezior "[...]", "[...]" i "[...]" były ochraniane przez tę grupę strażników do końca lipca. W tym okresie strażnicy na ww. jeziorach zebrali ok. 150 wontonów oraz kilkadziesiąt żaków i mieroży kłusowniczych. W wykonaniu zarządzenia Sędziego pismem z dnia 19 lutego 2014 r. wezwano skarżącego do złożenia skargi kasacyjnej, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. W dniu 10 marca 2014 r. doradca podatkowy M.S. wniósł w imieniu skarżącego pismo z dnia 8 marca 2014 r. zatytułowane "Skarga kasacyjna na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie sygn. akt I SA/Ol 385/13 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi". W uzasadnieniu tego pisma pełnomocnik wskazał m.in., że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi popełnił błąd, podając zamiast daty 9 maja datę 6 maja. W jego ocenie, była to oczywista pomyłka pisarska strony wynikająca z nie najlepszego wzroku i słabej znajomości obsługi komputera. Na skutek powstałych w związku z treścią powyższego pisma wątpliwości pismem z dnia 20 marca 2014 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do sprecyzowania, czy pismo strony z dnia 8 marca 2014 r. stanowi skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 25 lipca 2013 r. w przedmiocie odrzucenia skargi, czy też zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 25 czerwca 2013 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia 26 marca 2014 r. pełnomocnik wyjaśnił, że intencją strony było wzruszenie postanowienia Sądu z dnia 25 czerwca 2013 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 tej ustawy, we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i jednocześnie z wniesieniem tego wniosku należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Powołane wyżej unormowania określają ustawowe przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, aby wniosek mógł zostać uwzględniony, tj.: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uwzględniając złożone w rozpoznawanej sprawie wyjaśnienia skarżącego, Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (15 listopada 2013 r. – data wizyty w siedzibie organu odwoławczego, podczas, której skarżący powziął wiedzę o wydaniu postanowienia o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, 22 listopada 2013 r. – data złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia). Wątpliwości na obecnym etapie postępowania nie budziło również, iż skarżący dokonał czynności procesowej, dla której określony był uchybiony termin, a ponadto zastrzeżeń nie budził już charakter prawny tej czynności, gdyż składając, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, wyjaśnienia w piśmie z dnia 26 marca 2013 r., pełnomocnik skarżącego jednoznacznie określił, iż pismo z dnia 8 marca 2014 r. należy traktować jako zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 25 czerwca 2013 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uwzględniając te wyjaśnienia, Sąd ocenił, że powyższa kwalifikacja prawna ww. pisma z dnia 8 marca 2014 r. była w pełni uprawniona zarówno w kontekście podniesionej w nim argumentacji dotyczącej okoliczności złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jak również, w sytuacji, gdy uchybienie terminu do wniesienia skargi było bezsporne – w kontekście zagwarantowania stronie możliwości podjęcia skutecznych działań mających na celu przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W takim zaś stanie rzeczy, w sytuacji gdy zostały spełnione przesłanki formalne wniosku o przywrócenie terminu wskazane w art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a., ocenie Sądu podlegała kwestia, czy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 25 czerwca 2013 r. nastąpiło bez jego winy. W tym zakresie skarżący wskazywał, że o wydaniu ww. postanowienia Sądu powziął wiedzę w wyniku wizyty w siedzibie Izby Skarbowej w dniu 15 listopada 2013 r. Podniósł przy tym, że nie miał możliwości odebrania ww. postanowienia z uwagi na nagłe oddelegowanie do ochrony na jeziorach, którą pełni jako Społeczny Strażnik Straży Wodnej. Po jego powrocie nic natomiast nie świadczyło o tym, że została do niego wysłana jakakolwiek korespondencja. Na potwierdzenie powyższych wyjaśnień przedłożył ponadto kopię oświadczenia B.W. z Gospodarstwa Rybackiego. Oceniając wskazane przez stronę przeszkody uniemożliwiające jej złożenie zażalenia w ustawowym terminie w kontekście przesłanki określonej w art. 87 § 2 p.p.s.a., tj. braku winy w uchybieniu terminu, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentacji przedstawionej we wniosku oraz zawartego tam stanowiska. Niewątpliwie, ze względu na to, że ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony (co do wykazania braku winy), brak winy w uchybieniu terminu powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Przy czym, zgodnie ze stanowiskiem judykatury, przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też nie zachowała należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw (postanowienia NSA: z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl., z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt I SA 4162/01, Lex nr 76309). Oceniając zatem kwestię winy strony bądź jej braku w uchybieniu terminu, należy odwołać się do obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. W świetle powyższego o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226). Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. Podzielając przedstawione wyżej stanowisko sądów administracyjnych oraz przedstawicieli doktryny, Sąd ocenił, że przywołane przez skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć o braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 25 czerwca 2013 r. W pierwszej kolejności wskazać należy, że doręczenie przesyłki pocztowej zawierającej ww. postanowienie Sądu nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego w dniu 11 lipca 2013 r., a zatem 7 – dniowy termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie rozpoczął bieg w dniu 12 lipca 2013 r. i zakończył w dniu 18 lipca 2013 r. Dla skutecznego żądania przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia istotne było zatem wykazanie przez skarżącego, że zaistniałe w jego przypadku przeszkody w dochowaniu ustawowego terminu miały miejsce we wskazanym wyżej okresie, a ponadto, jak już wyżej wskazano, że były one nagłe, niespodziewane i niemożliwe do przezwyciężenia. Podane przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące pełnienia przez niego funkcji Społecznego Strażnika Straży Wodnej, które skądinąd są niewątpliwie godne akceptacji i pochwały, nie mogły jednak skutkować uwolnieniem go od konsekwencji niedochowania terminu, w sytuacji, gdy skarżący nie wskazywał, że odnosiły się one wprost do okresu biegu terminu do wniesienia zażalenia, a ponadto nie uprawdopodobnił, by wystąpiły one nieoczekiwanie i w okolicznościach niepozwalających na takie zorganizowanie swej działalności, by możliwe było zapewnienie odbioru korespondencji z Sądu oraz w konsekwencji wniesienie środka zaskarżenia w terminie. Ponadto, w niniejszej sprawie nie sposób było przychylić się do wniosku o przywrócenie terminu, skoro już tylko z jego argumentacji wynika, że skarżący wykazał się zainteresowaniem stanem zainicjowanych przez niego samego w dniu 16 maja 2013 r. postępowań sądowych dopiero w dniu 15 listopada 2013 r., kiedy to powziął wiedzę o wydaniu przez Sąd orzeczeń podczas wizyty w siedzibie organu odwoławczego. Nie wskazywał przy tym, by zasięgał informacji na temat stanu jego spraw bezpośrednio w Sądzie, nie kierował też do Sądu w tym okresie żadnych pism. Tymczasem wszczynając postępowanie sądowe i podając w skardze adres, pod którym, jak później podniósł wnioskodawca, nie przebywał przez dłuższy czas, musiał mieć świadomość, że złożenie skargi skutkować będzie wszczęciem określonych procedur, a w takiej sytuacji należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymagała, aby podjął on odpowiednie działania, gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów. Taka zapobiegliwość, czy inaczej należyta dbałość o swe interesy, umożliwiłaby skarżącemu dochowanie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Strona mogłaby również uchronić się od negatywnych następstw jej nieobecności pod wskazanym w skardze adresem poprzez ustanowienie pełnomocnika do realizacji obowiązków związanych z zainicjowanych postępowaniem sądowym, np. pełnomocnika do doręczeń. Oceniając zatem wskazane przez stronę przeszkody w dochowaniu terminu, należało się odwołać do obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od należycie dbającej o własne interesy strony inicjującej postępowanie sądowe, w ramach którego jednym z pierwszorzędnych obowiązków strony jest zapewnienie przez nią odbioru pism procesowych. Niewątpliwie w kontekście tego kryterium fakt pobytu poza wskazanym w skardze adresem do korespondencji, a do tego w istocie sprowadza się wskazana przez stronę przyczyna uchybienia terminu, nie może uprawdopodobniać braku winy strony w uchybieniu terminu. W związku z tym, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.