I SA/Ol 395/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę I SA/Ol 395/17 UZASADNIENIE M. B. (powoływany dalej jako "strona", "zobowiązany", "skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w O. (dalej też "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w E. z dnia "[...]", nr "[...]", w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego w Banku A. w I. Oddział w M.. W sentencji rozstrzygnięcia organ powołał art. 18 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."). Jak wynika z akt sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w E. jako organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne do majątku zobowiązanego na podstawie sześciu tytułów wykonawczych, wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. Inspektorat w O. w dniu 26 września 2016 r.: nr od "[...]" do "[...]" i w dniu 25 października 2016 r.: nr od "[...]’ do "[...]". Przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmują należności pieniężne z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz składek FP i FGŚP, za poszczególne miesiące: marzec 2016 r. oraz czerwiec i lipiec 2016 r., w łącznej kwocie należności głównej 5.342,70zł. Wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło odpowiednio w dniach: 12 października 2016 r. oraz 9 listopada 2016 r., w wyniku doręczenia ich odpisów zobowiązanemu. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniami z dnia 15 listopada 2016 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku A. w I. Oddział w M.. Przedmiotowe zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności za pośrednictwem systemu "[...]" w dniu 16 listopada 2016 r. , natomiast zobowiązanemu w dniu 30 listopada 2016 r. Odpowiadając na podjęte czynności egzekucyjne dłużnik wskazał na zbieg egzekucji administracyjnej oraz sądowej do wskazanego składnika majątku zobowiązanego. Ponadto poinformował, że na rachunku bankowym zobowiązanego brak jest obecnie środków pieniężnych, które umożliwiłyby realizację zajęcia, a także że na wskazanym rachunku w okresie ostatnich 12 miesięcy nie występowały obroty. Zobowiązany wniósł skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego domagając się jego zawieszenia do czasu " rozpoznania spraw wskazanych jako uzasadnione". W uzasadnieniu skargi wskazał na zbytnią uciążliwość podjętych działań, co skutkuje nadużyciem prawa na jego szkodę. Strona wskazała również na brak pouczenia w treści zawiadomień. Do wniesionego podania zobowiązany załączył kserokopie pierwszych stron ww. zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego, a także kserokopie pism stanowiących korespondencję z różnymi instytucjami: Dyrektorem Oddziału ZUS w E., Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. Inspektorat w O., Dyrektorem Izby Skarbowej w O., Prokuraturą Rejonową w O., Sądem Rejonowym w O., Prokuraturą Rejonową w E., komornikiem sądowym. Postanowieniem z dnia "[...]" organ egzekucyjny działając na podstawie art. 54 § 5 u.p.e.a., oddalił skargę zobowiązanego na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego, przedstawiając szczegółowo swoje stanowisko w treści uzasadnienia postanowienia. W zażaleniu na opisane postanowienie strona wniosła o jego uchylenie. W ocenie skarżącego, postanowienie organu egzekucyjnego zawiera mało poważne zmiany w stosunku do wcześniejszego postępowania organu dotyczącego rozpoznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez B. SA - zmieniono bank, do którego występowano, pozostawiając bez stanowiska np. okoliczność posiadania przez zobowiązanego wierzytelności. Do przedmiotowego zażalenia skarżący załączył kserokopię skarżonego postanowienia z dnia "[...]" oraz kserokopię skargi do WSA w Olsztynie z dnia 20 października 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy kierując się treścią art. 54 u.p.e.a. stwierdził, że w postępowaniu skargowym można badać jedynie te czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Wykluczona jest możliwość sprawdzania legalności w tym trybie tych działań, czynności i aktów, które podejmowane są w postępowaniu egzekucyjnym przez wierzyciela egzekwującego. Organ odwoławczy dokonując oceny podjętej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia rachunku bankowego w Banku A. w I. Oddział w M. uznał, że nie doszło do nieprawidłowości, które obligowałyby do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Powołując się na art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. stwierdził, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, objętego tytułem wykonawczym. Podkreślił, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego przewidziane jest w katalogu środków egzekucyjnych, wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., jako egzekucja z rachunków bankowych. Stosownie zaś do art. 80 - 87 u.p.e.a. z chwilą doręczenia zawiadomień z dnia 15 listopada 2016r., nr "[...]", "[...]", "[...]", skierowanych do Banku Spółdzielczego w I. Oddział w M., doręczonych w dniu 16 listopada 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności. O powyższym fakcie poinformowano zobowiązanego. Opisane zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zostały sporządzone na druku zgodnym ze wzorem, ustanowionym w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339), obowiązującym w dniu dokonania przedmiotowych zajęć egzekucyjnych. Podzielił także stanowisko organu I instancji odnośnie zarzutu zobowiązanego odnoszącego się do "zbytniej uciążliwości działań" organu egzekucyjnego wskazując, że nie może on być badany w toku postępowania wszczętego skargą na czynności egzekucyjne. Z uwagi na powoływany subsydiarny (uzupełniający, pomocniczy) charakter tego środka zaskarżenia, powołane zastrzeżenia nie mogły być przedmiotem rozpoznania w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego przewidziany jest bowiem w treści art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. i rozpatrywany może być jedynie w trybie art. 34 u.p.e.a., tj. w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Niezależnie od powyższego stwierdził, że z informacji przekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności (bank) wynikało, że na zajętym rachunku bankowym brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych umożliwiających realizację zajęć egzekucyjnych, a także że w okresie ostatnich 12 miesięcy nie zarejestrowano obrotów na rachunku. W kwestii zaś zarzutu strony o braku pouczenia o przysługujących jej środkach zaskarżenia w treści zawiadomień o zajęciu wskazał, że zgodnie z obowiązującym wzorem zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, zawiadomienia z dnia 15 listopada 2016r. zawierają pouczenie, iż zobowiązanemu przysługuje skarga na zajęcie egzekucyjne. Skargę wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, tj. od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia. W ramach skargi badana jest zgodność dokonania czynności zajęcia z przepisami prawa (art. 54 ustawy). Skarga nie zastępuje innych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie. Tym samym uznał, że niezasadny jest zarzut błędnego pouczeniu - z tego jedynie względu, że nie zawiera ono informacji jakie to inne środki zaskarżenia przysługują zobowiązanemu w toku całego postępowania egzekucyjnego. Na zakończenie organ odwoławczy wyjaśnił, że prezentowane przez zobowiązanego zastrzeżenia, w zakresie wykraczającym poza kwestionowane prawidłowości dokonanych zajęć rachunku bankowego odnoszące się m.in. do "nadużycia prawa dla działań na jego szkodę", nie mogły być poddane ocenie organów w trybie skargi na czynności egzekucyjne, w oparciu o art. 54 u.p.e.a. Przedmiotem rozpoznania w ramach wniesionej skargi były bowiem wyłącznie konkretne czynności wykonawcze postępowania egzekucyjnego, tj. zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego, dokonane zawiadomieniami z dnia 15 listopada 2016 r.. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M. B., wniósł o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie interesu prawnego i nierozpoznanie istoty sprawy. Stwierdził, że wszystkie sprawy wszczęte są od siebie zależne i ze sobą powiązane. Do skargi ponownie załączył kopie pism kierowanych i otrzymywanych od różnych instytucji takich jak: Sąd Okręgowy w E., Prokuratura Rejonowa w E., Prokuratura Okręgowa we W., Prokuratura Rejonowa w O.. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, niemającym zastosowania w niniejszej sprawie. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził, aby naruszało ono przepisy prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r. sygn. akt II FSK 1688/13, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia, przytaczane w dalszej części uzasadnienia). Organ egzekucyjny zatem, rozpoznając skargę na opisaną wyżej czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, prawidłowo nie analizował tych okoliczności, które mogły być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Tym samym podstawa prawna obowiązku objętego zaskarżoną czynnością egzekucyjną, czy okoliczności dotyczące nieistnienia egzekwowanego obowiązku zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne – może być wyłącznie przedmiotem badania w odrębnym trybie, w ramach zgłoszonych osobno przez stronę skarżącą na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzutów. Organ odwoławczy w prawidłowy sposób przyjął, że rozpoznając zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w E. z dnia "[...]" oddalające skargę zobowiązanego ograniczył się do zbadania prawidłowości czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunku bankowego dokonanego w oparciu o zawiadomienia z dnia 15 listopada 2016 r., "[...]", "[...]"oraz "[...]". Jak stanowi art. 80 § 1 u.p.e.a. – organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie, jak stanowi art. 80 § 3 u.p.e.a., z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Wskazać również należy, że według art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, określa z kolei art. 67 § 2 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; 5) kwotę należności, okres, za który należność, została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że wolą ustawodawcy jest taka konstrukcja zawiadomienia, która umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego, wierzyciela oraz dochodzonych należności, jak również tytułów wykonawczych. Nie ulega wątpliwości, iż każdy z wyżej wymienionych elementów musi zostać w treści zawiadomienia wskazany w sposób, który pozwala na właściwe utożsamienie stron postępowania egzekucyjnego oraz ustalenie tożsamości zobowiązania. Zawiadomienie o zajęciu, w ocenie Sądu, spełnia wymienione wyżej ustawowe wymogi formalnoprawne. Analiza przebiegu i formy zaskarżonej w sprawie czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego wskazuje, że została ona dokonana prawidłowo. Nie doszło do naruszenia norm art. 54, art. 67 i art. 80 u.p.e.a. Kontrola zaskarżonego postanowienia pozwoliła Sądowi w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Adminisracji Skarbowej i przyjąć je za własne. Konsekwentnie przypomnieć należy, że w dniu 30 listopada 2016 r. doręczono zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, z kolei wcześniej za pośrednictwem systemu "[...]" w dniu 15 listopada 2016 r. zawiadomienie o zajęciu odebrał Bank A. w I. Oddział w M.. W dniu dokonywania czynności tytuły wykonawcze były aktualne i organ egzekucyjny zobligowany był do podejmowania czynności mających na celu zrealizowanie dochodzonej należności. Doręczone zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu odpowiada wzorowi przewidzianemu w ww. rozporządzeniu i jest zgodne z przepisem art. 67 § 2 u.p.e.a., w którym wyliczono elementy niezbędne zawiadomienia o zajęciu. Biorąc powyższe pod uwagę oraz mając na względzie treść powołanych na wstępie przepisów prawa, Sąd stwierdza, że działanie organów obu instancji w przedmiotowej sprawie było prawidłowe, a wydane rozstrzygnięcie jest spójne z obowiązującymi przepisami prawa. W tym stanie rzeczy, skoro kwestionowana czynność egzekucyjna nie naruszała prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a.