I SA/Ol 398/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie: zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 16 czerwca 2011 r. skarżący K. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego na kwotę 100 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Utrzymuje się z renty chorobowej z KRUS z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 499,71 zł. Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni 100m 2, mieszkania o powierzchni 20 m 2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 7,30 ha. Ponadto wskazał, iż posiada oszczędności w wysokości 1.000 zł, jak oświadczył przeznaczone "na chleb". W argumentacji wniosku wskazał na nielegalne działalnie Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz komornika, w konsekwencji którego został pozbawiony środków pieniężnych pomimo jego zdaniem prawidłowego opłacenia samochodu. Rozstrzygając złożony wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Stwierdzić należy iż, wykazane przez K. M. okoliczności nie wskazują, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawca posiada znaczny majątek nieruchomy, jest bowiem właścicielem domu, mieszkania oraz nieruchomości rolnej. Wskazane nieruchomości nie służą jedynie zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych. Mogą bowiem służyć uzyskiwaniu dodatkowych dochodów np. z tytułu najmu bądź dzierżawy, dodatkowo nieruchomość rolna może również przynosić dodatkowe korzyści z jej uprawy, niewykluczone jest również uzyskiwanie z tego tytułu płatności obszarowych. Biorąc pod uwagę majątek skarżącego w postaci wyżej opisanych nieruchomości, można poprzestać na wskazaniu, iż "zgodnie (...) z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (...). Również w postanowieniu z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (orzeczenie z dnia 23 października 1934 r., C II 1441/34) uznał, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (...) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia." (z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r.; sygn. akt I OZ 563/09; orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Dodatkowo należy wskazać, iż skarżący posiada zgromadzone oszczędności przewyższające kwotę wymaganych na obecnym etapie kosztów sądowych. Skarżący nie wskazał, aby istniały jakiekolwiek przeszkody do uiszczenia przedmiotowej opłaty z tych środków. Powołał się wprawdzie, iż są to środki przeznaczone na żywność, lecz zauważyć należy, iż pomimo niskich dochodów, znajduje środki na poczynienie - wykazanych w formularzu wniosku – oszczędności. Biorąc pod uwagę majątek skarżącego oraz posiadane oszczędności uznać należy, że jego sytuacja nie jest na tyle zła, aby uzasadniała zwolnienie go od wpisu sądowego w wysokości 100 zł. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.