I SA/Ol 407/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.U. o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie R.M. i T.P. w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 407/11 postanawia oddalić wniosek. Wnioskiem z dnia 3 czerwca 2011 r. A.U. zwrócił się do WSA w Olsztynie o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego wyrokiem Sądu z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 248/08. Na rozprawie w dniu 1 września 2011 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie R.M. i T.P, od udziału w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 407/11. Stwierdził, że sędziowie ci orzekali w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 16/07 i mogą być związani swoimi poglądami wyrażonymi w tej sprawie. Podał ponadto, że w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 248/08 również wnosił o wyłączenie tych sędziów oraz sędziego WSA W.C.. Skarżący powołał się ponadto na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt SK 6/07, przepisy Konstytucji i przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego jest zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie określonych powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (tak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy zostały wymienione w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stanowi on, że sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie oraz w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Treść cytowanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że zawarte w nim wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na enumeratywny charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt GZ 4/04, ONSAiWSA 1/2004, poz. 7). W art. 19 p.p.s.a. zawarto natomiast fakultatywne przesłanki wyłączenia. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy wniosek. Wskazać należy, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSNCP 1972, nr 3, poz. 55). W aktach sprawy znajdują się oświadczenia sędziów WSA, których dotyczy rozpoznawany wniosek, z których jednoznacznie wynika, że między żadnym z sędziów a stronami postępowania nie zachodzi okoliczność, o której mowa w cytowanym art. 19 p.p.s.a., tj. tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu sprawy, a także nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia sędziego z mocy ustawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w danej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10). Skarżący nie wskazał i nie udowodnił żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonych przez sędziów oświadczeń. Natomiast zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Wniosek strony o wyłączenie sędziego musi bowiem odpowiadać określonym w ustawie rygorom formalnym i stosownie do art. 20 p.p.s.a., musi zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. W niniejszej sprawie skarżący zgłaszając wniosek o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie R.M. i T.P. wskazał wyłącznie, że sędziowie ci orzekali we wcześniej prowadzonych postępowaniach sądowoadministracyjnych. W ocenie skarżącego, z tego względu sędziowie mogą być związani swoimi poglądami wyrażonymi w tamtych sprawach. Wbrew przekonaniu skarżącego, w rozpoznawanej sprawie nie istnieją jednak przyczyny fakultatywnego wyłączenia wskazanych sędziów. Wyjaśnić należy, że użycie w art. 19 p.p.s.a. pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 82). Nie stanowi więc wystarczającej podstawy poddawanie w wątpliwość przez skarżącego bezstronności sędziów w tej sprawie. Niezbędnie jest bowiem wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżący nie wskazał we wniosku jakichkolwiek faktów, które stanowiłyby przesłankę wynikającą z treści art. 18 lub art. 19 p.p.s.a., a powołany w nim zarzut nie spełnia dyspozycji żadnego z wskazanych wyżej przepisów. Jak już wyżej wskazano, instytucja wyłączenia sędziego służy wyłącznie zapewnieniu bezstronności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a nie kontroli merytorycznej prawidłowości orzekania. Wobec tego zarzut związania sędziego poglądami wyrażonymi w innej sprawie nie stanowi okoliczności wskazującej na brak bezstronności sędziów. Podkreślić należy, że sam fakt, że sędzia sądu administracyjnego, którego wyłączenia domaga się skarżący był sprawozdawcą w innej jego sprawie z jego udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego (por. postanowienia NSA z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt I OZ 935/05 i z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt I OZ 1125/05). Wyjaśnić również należy, że wprawdzie z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt SK 6/07, na który skarżący powołał się we wniosku o wyłączenie sędziów, wynika obowiązek wyłączenia sędziego, w sytuacji gdy orzekał on w zwykłym, a następnie w nadzwyczajnym postępowaniu sądowoadministracyjnym w tej samej - pod względem materialnym - sprawie, jednakże sytuacja taka nie zaistniała w niniejszej sprawie. Podnieść bowiem należy, że w sprawie ze skargi A.U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 18 kwietnia 2008 r., nr x w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, wyrok wydał w dniu 27 maja 2009 r. Sąd w składzie: sędzia WSA Renata Kantecka, sędzia WSA Wiesława Pierechod i sędzia WSA Wojciech Czajkowski. Tylko ci sędziowie, zgodnie z art. 283 p.p.s.a., są wyłączeni od orzekania w sprawie z wniosku skarżącego o wznowienie postępowania. Fakt, że wskazani we wniosku sędziowie WSA w Olsztynie brali udział w innych rozprawach w tej sprawie, które jednak nie poprzedzały wydania wyroku, a także byli w składzie Sądu, który wydał wyrok w sprawie sygn. akt I SA/Ol 16/07, nie stanowi przesłanki wyłączenia tych sędziów. Skarżący nie wskazał więc żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość złożonych w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a., wyjaśnień, a wątpliwości takie nie nasuwają się również w oparciu o inne zawarte w aktach sądowych pisma i dokumenty. Natomiast dopiero wykazanie braku bezstronności może prowadzić do postępowania stronniczego. Należy zatem stwierdzić, że nie ma podstaw faktycznych i prawnych do wyłączenia sędziów WSA w Olsztynie R.M. i T.P. od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 407/11. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.