I SA/Ol 407/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2012 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.U. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 248/08, postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 248/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A.U. w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. W dniu 17 czerwca 2009 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do doręczenia jej odpisu w/w wyroku wraz z uzasadnieniem, wskazując, że w dniu 6 kwietnia 2009 r. wypowiedziała pełnomocnictwo ustanowionemu w ramach prawa pomocy adwokatowi J.S. W związku z powyższym, według strony, Sąd powinien zawiadomić o terminie rozprawy nie dotychczasowego pełnomocnika, lecz stronę skarżącą. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2009 r., sprostowanym w dniu 2 października 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do doręczenia odpisu w/w wyroku wraz z uzasadnieniem. Uchylając to postanowienie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt II FZ 444/09, wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy pisma strony z dnia 6 kwietnia 2009 r. wynika fakt cofnięcia pełnomocnictwa ustanowionemu w ramach prawa pomocy adwokatowi J.S. W związku z powyższym strona powinna zostać osobiście zawiadomiona o terminie rozprawy, zaś złożony przez adwokata wniosek o uzasadnienie wyroku był prawnie nieskuteczny. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przywrócił skarżącemu termin do doręczenia odpisu w/w wyroku wraz z uzasadnieniem. Na powyższe postanowienie strona wniosła w dniu 11 stycznia 2010 r. zażalenie. Natomiast skargą z dnia 15 marca 2010 r. wniosła o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 27 maja 2009 r. Odrzucając skargę o wznowienie postępowania, w uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 150/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że w dacie złożenia tej skargi postępowanie sądowe nie zostało jeszcze zakończone. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 83/10, NSA oddalił zażalenie strony na postanowienie z dnia 21 grudnia 2009 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do doręczenia odpisu w/w wyroku wraz z uzasadnieniem. W dniu 8 czerwca 2010 r. doręczono skarżącemu odpis wyroku z dnia 27 maja 2009 r. wraz z uzasadnieniem. Pismem z dnia 13 czerwca 2010 r. strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienie adwokata celem złożenia skargi kasacyjnej od w/w orzeczenia. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie umorzył postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że wnioskodawcy przyznano już w niniejszej sprawie prawo pomocy w całości postanowieniem z dnia 30 lipca 2008 r. Zażalenie strony na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II FZ 444/10. Następnie pismem z dnia 4 lipca 2010 r. strona wniosła sporządzoną osobiście skargę kasacyjną, w której w ramach zarzutów wskazała m.in. na okoliczność pozbawienia jej udziału w postępowaniu poprzez niezawiadomienie o terminie rozprawy, która odbyła się z udziałem ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata, pomimo wypowiedzenia przez stronę złożonego mu wcześniej pełnomocnictwa. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił w/w skargę kasacyjną ze względu na niespełnienie wymogu przymusu adwokacko – radcowskiego. Następnie postanowieniem z dnia 15 grudnia 2010 r. Sąd odrzucił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2011 r. NSA oddalił zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 15 grudnia 2010 r. Pismem z dnia 3 czerwca 2011 r., uzupełnionym pismem z dnia 30 czerwca 2011 r., A.U. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego, wskazując na jego nieważność. Jak podał, nie zawiadomiono go o terminie rozprawy, w związku z czym naruszono art. 91 i art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Wskutek powyższych działań został on pozbawiony możności obrony swych praw, co potwierdził NSA w postanowieniu z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt II FZ 444/09. Ponadto strona wskazała, że jej skarga kasacyjna została odrzucona, w związku z czym nie ma żadnych przeszkód prawnych dla wznowienia postępowania sądowego. Zaznaczyła również, że zachowała termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 278 p.p.s.a. Na rozprawie w dniu 1 września 2011 r. skarżący oświadczył, że stracił zaufanie do wyznaczonego mu w ramach prawa pomocy adwokata A.R., który odmówił wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie wniósł o wyłączenie sędziów WSA R.M. i T.P. z uwagi na zagrożenie, iż sędziowie mogą być związani swoimi poglądami wyrażonymi w sprawie I SA/Ol 16/07. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek o wyłączenie w/w sędziów. NSA w dniu 30 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 842/11, oddalił zażalenie strony na w/w postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym (tj. dział VII Wznowienie postępowania – przypis własny Sądu), można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Jedną z przesłanek wznowienia postępowania sądowego stosownie do art. 271 pkt 2 p.p.s.a. jest nieważność postępowania, która ma miejsce m.in. wtedy, gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. W tym przypadku nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Ponadto stosownie do art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zgodnie zaś z art. 278 p.p.s.a. po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Zgodnie z art. 280 § 1 zd. 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Z kolei stosownie do art. 280 § 2 p.p.s.a. na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. Korzystając z możliwości przewidzianej w ostatnim z powołanych wyżej przepisów, pismem z dnia 13 czerwca 2011 r. wezwano skarżącego do wskazania m.in. przesłanki, na jakiej opiera żądanie wznowienia postępowania oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia 30 czerwca 2011 r. powołał się na brak należytej reprezentacji oraz pozbawienie możności obrony swych praw w toku postępowania sądowego, jak również wskazał na pięcioletni termin określony w art. 278 p.p.s.a. Uznając, że w niniejszej w sprawie skarżący powołał ustawową podstawę wznowienia postępowania sądowego, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., wskazującą na brak należytej reprezentacji oraz pozbawienie strony obrony możności swych praw, Sąd zbadał, czy został spełniony drugi z warunków dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, odnoszący się do 3 – miesięcznego terminu na jej wniesienie, który normuje art. 277 p.p.s.a.. Dopiero bowiem ustalenie, iż skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia oraz że została wniesiona w terminie, pozwala na przejście do dalszego etapu postępowania wznowieniowego, jakim jest zbadanie zasadności skargi o wznowienie. Przeprowadzone pod względem wymienionych wyżej kryteriów badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego wykazało, że podlega ona odrzuceniu z uwagi na uchybienie 3 – miesięcznego terminu na jej wniesienie, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Niewątpliwie bowiem o wydaniu wyroku z dnia 27 maja 2009 r. oraz o okoliczności, którą strona powołuje w ramach podstawy wznowienia, tj. o braku zawiadomienia jej o terminie rozprawy, po zamknięciu której wydano wyrok, powzięła ona wiadomość jeszcze w toku postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 248/08. W toku tego postępowania strona w poszczególnych pismach procesowych, w tym w licznych środkach zaskarżenia, począwszy od pisma z dnia 16 czerwca 2009 r., w którym wniosła o doręczenie jej odpisu wyroku z dnia 27 maja 2009 r. wraz z uzasadnieniem, cały czas wskazywała na okoliczność, którą obecnie powołuje w ramach podstawy wznowienia postępowania. Formułując jeszcze w toku ww. postępowania sądowego zarzuty dotyczące braku należytej reprezentacji i pozbawienia możności obrony swych praw, strona wskazywała, iż Sąd bezprawnie nie zawiadomił jej o terminie rozprawy, pomimo odwołania przez nią dotychczasowego pełnomocnika. Niewątpliwie zatem strona znacznie wcześniej miała wiedzę o wydaniu wyroku oraz o istnieniu okoliczności, które aktualnie przytacza w ramach podstawy wznowienia postępowania sądowego, przy czym analiza akt sprawy o sygn. I SA/Ol 248/08 czyni uprawnionym wniosek, że strona posiadała taką wiedzę przynajmniej od dnia 12 czerwca 2009 r., na co sama wskazała we wniosku z dnia 16 czerwca 2009 r. o przywrócenie terminu do doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Należy również wskazać, że skarżący w dniu 15 czerwca 2009 r. zgłosił się do czytelni akt znajdującej się w tut. Sądzie i przeglądał akta sprawy objętej obecnie skargą o wznowienie, co potwierdza dokument wypożyczenia przedmiotowych akt. Natomiast skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 27 maja 2009 r. została przez stronę wniesiona do Sądu osobiście w dniu 3 czerwca 2011 r., a zatem ze znacznym uchybieniem 3 – miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Na marginesie wskazać należy, że wbrew przekonaniu strony, przepis art. 278 p.p.s.a. nie znajduje w ogóle zastosowania w przypadku powołanej przez nią podstawy wznowienia postępowania, odnoszącej się do pozbawienia możności działania lub braku należytej reprezentacji. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 277 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.