I SA/Ol 409/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Burmistrza Miasta P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2003 r. postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2009r. o podanym wyżej numerze Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta z dnia 19 sierpnia 2008r. nr "[...]" ustalającą A. i H. R. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2003r. w kwocie 7.154 zł i określającą nadpłatę w kwocie 93,17 zł i umorzyło postępowanie w sprawie z uwagi na wydanie i doręczenie tej decyzji po upływie terminu przewidzianego w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył Burmistrz Miasta zarzucając naruszenie art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych przez wadliwe przyjęcie, że wymienione przepisy nie mają zastosowania w przypadku H. i A. R. oraz art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 21 § 1 pkt 2 tej ustawy przez przyjęcie, że nastąpiło przedawnienie prawa do wydania i doręczenia podatnikom decyzji ustalającej zobowiązanie za 2003r. W uzasadnieniu skargi Burmistrz Miasta przedstawił szeroką argumentację dotyczącą instytucji przedawnienia przewidzianej w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2003r. istniało od chwili doręczenia podatnikom decyzji z dnia 22.02.2003r. Późniejsze wyeliminowanie z obrotu prawnego tej decyzji, jak też uchylenie następnych decyzji przez organ odwoławczy nie spowodowało "odżycia" okresów wymienionych w art. 68 Ordynacji podatkowej. Termin przedawnienia prawa wydania decyzji ustalającej zobowiązanie biegnie tylko raz, liczony jest od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy i każdorazowo kończy się z chwilą doręczenia decyzji podatnikom. Zdaniem Burmistrza uchylenie przez organ odwoławczy wydanej w sprawie decyzji nie doprowadziło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Ponadto w ocenie skarżącego SKO błędnie interpretuje art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej twierdząc, że dotyczy on wyłącznie podatników wymienionych w art. 6 ust. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wadliwość stanowiska SKO jest oczywista w świetle pojęcia deklaracji zawartego w art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym organowi podatkowemu I instancji nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. SKO powołało się na wyrok NSA z dnia 16.05.2005r. sygn. akt 1017/04 i inne, wcześniejsze orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, uprawnione podmioty działające na prawach strony, jak też inne podmioty, którym ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Na tle art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.) przyjmowano w doktrynie jak i orzecznictwie, że interes prawny w rozumieniu tego przepisu ma szerszy zakres niż interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., co związane było z poddaniem kontroli sądu także innych aktów niż decyzje administracyjne. Powyższe stanowisko jest aktualne na tle art. 50 w związku z art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Pozostaje także aktualne stanowisko przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że kryterium interesu prawnego na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Trzeba stwierdzić, że w przypadku zaskarżenia decyzji administracyjnej "interes prawny" w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. pokrywa się z pojęciem interesu prawnego w rozumieniu przepisów prawa materialnego na podstawie których w postępowaniu administracyjnym danemu podmiotowi przysługiwał przymiot strony tego postępowania. Takie stanowisko można wprost wywieść z uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.10.2000r. (OPK 14/00 ONSA 2001/1/17), w której Sąd rozważał interes prawny gminy w kontekście możliwości wzruszenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, udzielając negatywnej odpowiedzi w tym zakresie. W szczególności w uchwale Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zaakceptował wcześniej już dominujący w orzecznictwie pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na podstawie ustawy czy też w formie porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. NSA podkreślił, że gmina wydająca (przez swoje organy) decyzje administracyjne działa jako jeden z elementów państwa. Pozycja jednostek samorządu terytorialnego jest wyznaczona przede wszystkim przez dwie kategorie prawne a mianowicie przez kompetencję i przez osobowość prawną. Gdy obowiązujące prawo powierza jednostce samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania w drodze decyzji o prawach lub obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej, jednostka nie staje się stroną postępowania nawet wówczas gdy decyzja wywołuje określone skutki dla niej jako właściciela. Powyższa argumentacja znajduje pełne odzwierciedlenie na gruncie przepisów prawa podatkowego. Stosownie do art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa jest organem podatkowym I instancji. Organem odwoławczym i organem wyższego stopnia w tych sprawach – stosownie do art. 13 § 1 pkt 3 i § 3 Ordynacji podatkowej jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zgodnie zaś z treścią art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej "stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110 – 117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy". Z zacytowanego przepisu wprost wynika, że na gruncie przepisów podatkowych pojęcie interesu prawnego związane jest z pojęciem strony postępowania podatkowego, a nie organu podatkowego. Skoro Burmistrz w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzekał jako organ podatkowy I instancji, to nie ma legitymacji do złożenia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. Jak wskazano w odpowiedzi na skargę, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie w wyroku z dnia 16 lutego 2005r. sygn. akt II FSK 1017/04, wydanym w analogicznej sprawie wyraził jednoznaczne stanowisko o niedopuszczalności podwójnego statusu organu gminy : raz jako organu wydającego decyzję, innym razem zaś jako strony postępowania w zależności od etapu załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej. Pogląd ten został też zaakceptowany w wyroku z dnia 27.11.2007r. sygn. akt II FSK 1378/06. Stwierdzić należy, że w zakresie wymiaru i poboru podatków jednostki samorządu terytorialnego (jak i Skarb Państwa) mogą realizować publiczny interes finansowy swoich budżetów tylko poprzez określone przepisami prawa podatkowego władcze działania organów podatkowych I i II instancji w granicach obowiązku podatkowego obciążającego podatnika. Reasumując, w ocenie Sądu nie występuje żadna wątpliwość co to tego, że Burmistrz Miasta nie ma interesu prawnego a zatem uprawnienia w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. do wniesienia skargi w sprawie, w której na skutek odwołania H. i A. R. od decyzji Burmistrza w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i umorzyło postępowanie z uwagi na przedawnienie prawa do ustalenia wysokości zobowiązania. Ewentualna wadliwość tego stanowiska w świetle art. 68 § 1 i § 2 w związku z art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej może być usunięta jedynie poprzez wzruszenie takiej decyzji w trybie stwierdzenia jej nieważności w postępowaniu wszczętym z urzędu, do przeprowadzenia którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest uprawnione na mocy art. 248 § 2 pkt 2 w związku z art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.