I SA/Ol 426/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.), Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka,, sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 17 listopada 2011r. sprawy ze skargi spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji ruchomości oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte na skutek złożenia przez spółkę A. zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" nr "[...]" w sprawie odmowy zwolnienia ruchomości z egzekucji. Z przedstawionych akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził administracyjne postępowanie egzekucyjne wobec majątku spółki A., na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Bank P. (po zbiegu egzekucji sądowej z egzekucją administracyjną). W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, protokołami z dnia 20.02.2007r. oraz z dnia 29.09.2008r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia ruchomości Spółki składających się na urządzenie będące linią technologiczną do produkcji chrupek śniadaniowych. R.K., Prezes Zarządu spółki A. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem z dnia 03.12.2010r. o zwolnienie z egzekucji maszyn i urządzeń należących do Spółki, uzasadniając to dokonaną w dniu 01.12.2010r. wpłatą w wysokości 851.056,56 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w/w postanowieniem z dnia "[...]" odmówił zwolnienia z egzekucji ruchomości w postaci linii technologicznej do produkcji chrupek śniadaniowych. Jako podstawę prawną podał art. 13 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), w skrócie: u.p.e.a. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż na dzień wydawania rozstrzygnięcia, po rozliczeniu wskazanej przez stronę wpłaty kwoty 851.056,56 zł, zobowiązana posiadała jeszcze zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w łącznej kwocie 1.755,58 zł oraz z tytułu kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 211.621,93 zł. Wskazał ponadto, iż z sądowego wyjawienia majątku wynika, iż jedynym majątkiem Spółki są maszyny i urządzenia, składające się na linię technologiczną do produkcji chrupek śniadaniowych oraz nieruchomość położona w E. przy ul. O. 10. Organ zaznaczył, iż w związku z faktem, że egzekucja z ruchomości jest egzekucją mniej uciążliwą dla zobowiązanego od egzekucji z nieruchomości oraz z uwagi na pozostałe do wyegzekwowania zobowiązania Spółki, nie widzi podstaw do wyrażenia zgody na zwolnienie z egzekucji zajętej linii technologicznej. W zażaleniu z dnia 14.02.2011r. na postanowienie organu egzekucyjnego, Spółka zakwestionowała zasadność istnienia egzekwowanych zobowiązań podatkowych oraz zasadność i zgodność z prawem dokonanego zajęcia ruchomości, jak też określenia powstałych kosztów egzekucyjnych. W jej ocenie interpretacja przepisów prawa oraz czynności podejmowane przez organ egzekucyjny są świadomie ukierunkowane na wyrządzenie Spółce szkody i nie zgadza się ona na przetrzymywanie zajętych ruchomości w należącej do niej nieruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej umorzył postępowanie odwoławcze powołując się na art. 138 § 1 pkt. 3 i art. 144 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" przedstawił treść art. 13 u.p.e.a. Podał, że w dniu 10.03.2011r. spółka B. – G.S., R.K. wpłaciła na rachunek Urzędu Skarbowego kwotę 220.000,- zł wskazując w tytule wpłaty NIP zobowiązanej oraz określając wpłatę jako "haracz". Pismem z 28.03.2011r. strona wyjaśniła, iż w/w wpłata dotyczy pozostałych zaległości Spółki A. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 07.04.2011r. nr "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zaliczenia wpłaty 220.000,- zł na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych wraz z odsetkami oraz na poczet powstałych w toku postępowania kosztów egzekucyjnych, w wyniku czego postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanej zostało zakończone. Z powyższego rozliczenia pozostała kwota 5.088,81 zł, która została zwrócona na rachunek wpłacającego. Pismem z dnia 01.04.2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował spółkę A., iż w związku z całkowitą spłatą zaległości wygasło zajęcie ruchomości, dokonane protokołami z dnia 20.02.2007r. oraz z dnia 29.09.2008r. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy z uwzględnieniem materiału dowodowego zebranego w sprawie przez organ pierwszej instancji, ale również z uwzględnieniem okoliczności, które wystąpiły po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uwzględniając wskazaną zasadę oraz z uwagi na fakt, iż w rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, a zajęcie ruchomości, których dotyczył wniosek o zwolnienie, wygasło, postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe i w związku z tym podlega umorzeniu na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt. 3 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka A. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]". Powyższe stało się przedmiotem niniejszego postępowania. W części bezczynności Dyrektora Izby Skarbowej po wydaniu wyroku WSA w Olsztynie z dnia 27.11.2008r. sygn. akt I SA/Ol 325/08 i wniosku o ukaranie organu odwoławczego grzywną w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), w skrócie: p.p.s.a., skarga została wyodrębniona do odrębnego rozpoznania i zarejestrowana pod sygn. akt I SA/OI 427/11. Skarżąca podała, że Dyrektor Izby Skarbowej na skutek złożenia zażalenia nie przeprowadził wymaganego prawem postępowania i nie rozpatrzył sprawy ponownie. Organ odwoławczy powinien wszcząć postępowanie i umożliwić stronie wgląd do akt sprawy oraz wniesienie uwag. Organ ten pominął także i nie zwrócił uwagi na konkretne zarzuty przedstawione w zażaleniu, jak też nie przeanalizował wcześniej składanych skarg, wyroków WSA w Olsztynie i własnych decyzji. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę m.in. w zakresie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym - art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm)., zwanej dalej: p.p.s.a, sąd, w myśl art. 134 rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W zakresie tak określonej kognicji Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się uchybień organów administracji związanych z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie umorzył postępowanie odwoławcze powołując się na art. 138 § 1 pkt 3 Kpa, mający zastosowanie również do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości mając na uwadze treść art. 105 § 1 Kpa, który upoważnia organ do umorzenia postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Ustalenie istnienia tej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ nie będzie wtedy podstaw do rozstrzygnięcia co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, Wydanie 7, s. 485). Ponadto postępowanie administracyjne, w tym przypadku postępowanie odwoławcze od postanowienia o odmowie zwolnienia przedmiotów spod egzekucji, nie jest celem samym w sobie. Jego prowadzenie uzasadnione jest wyłącznie wtedy, gdy ma przełożenie na kwestie materialnoprawne. W pewnym uproszczeniu, prawo o postępowaniu administracyjnym jest powołane do realizacji prawa materialnego przy wydawaniu indywidualnych rozstrzygnięć administracyjnych, a więc pełni funkcję służebną wobec prawa materialnego. Jeśli przełożenia takiego brak, postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, jego prowadzenie nie służy żadnemu celowi (por. wyrok NSA z dnia 13.07.2011r. sygn. akt II FSK 1024/11, dostępny w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Jak wynika z akt niniejszej sprawy postępowanie egzekucyjne zostało zakończone w wyniku wykonania obowiązku, a Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 01.04.2011r. poinformował spółkę A., iż w związku z całkowitą spłatą zaległości wygasło zajęcie ruchomości, dokonane protokołami z dnia 20.02.2007r. oraz z dnia 29.09.2008r. Następnie postanowieniem z dnia 07.04.2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zaliczenia ostatniej wpłaty 220.000,- zł na poczet dochodzonych należności wraz z odsetkami oraz na poczet powstałych w toku postępowania kosztów egzekucyjnych, a z rozliczenia pozostała kwota 5.088,81 zł, która została zwrócona na rachunek wpłacającego. W tej sytuacji należy uznać, że zajęcie ruchomości, której dotyczył wniosek o zwolnienie, wygasło, a żądanie skarżącej stało się nieaktualne wobec wykonania przez nią egzekwowanych obowiązków. W dniu wydania zaskarżonego postanowienia przez organ odwoławczy linia technologiczna do produkcji chrupek śniadaniowych nie podlegała już zajęciu, a więc nie mogła być spod egzekucji zwolniona. Brak przedmiotu postępowania na etapie rozpatrywania zażalenia na w/w postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" powoduje, że postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe i w związku z tym podlegało umorzeniu na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 Kpa. Wobec powyższego niezasadne są zarzuty skargi odnośnie nieprzeprowadzenia postępowania i nierozpatrzenia sprawy ponownie, bez zagwarantowania stronie czynnego udziału. W tym zakresie skarżąca nie wskazuje, jakie okoliczności i wnioski nieznane czy też niezgłoszone dotychczas miałyby znaczenie dla sprawy, których przedstawienie uniemożliwił organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Przede wszystkim jednak przedstawione w zażaleniu zarzuty nie mają znaczenia dla kwestii umorzenia postępowania odwoławczego, z uwagi na podstawową dla sprawy okoliczność wykonania egzekwowanych obowiązków i poprzez to zakończenia egzekucji, które powoduje zwolnienie ruchomości spod zajęcia. Jak już wyżej wyjaśniono postępowanie odwoławcze od postanowienia o odmowie zwolnienia przedmiotów spod egzekucji nie jest przecież celem samym w sobie. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.