I SA/Ol 434/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2010 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A w K.D. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", oraz decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Spółka A w K.D. w związku z wniesioną skargą z dnia 9 czerwca 2010 r. na wymienioną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" zwróciła się z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. – marzec 2005 r. W obszernym uzasadnieniu skarżąca Spółka podniosła, iż przedmiotowy wniosek został podyktowany istnieniem okoliczności, które dają podstawy do tego, by sądzić, że wykonanie decyzji rodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Spółka przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego, podając, że w dniu 25 maja 2010 r. doręczono jej odpisy tytułów wykonawczych o nr "[...]" i "[...]" oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych. Ponadto, jak zaznaczyła strona, w dniu nadania skargi, tj. w dniu 9 czerwca 2010 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia jej udziałów w Spółce B z siedzibą w K.D. Wskazała, że toczy się wobec niej również postępowanie egzekucyjne zmierzające do realizacji należności określonych decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r. – listopad 2004 r. Opisując okoliczności uzasadniające wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, Spółka podała, że znajduje się obecnie w bardzo trudnej sytuacji gospodarczej. Wskazała, że z dołączonych do skargi bilansu oraz rachunków zysków i strat wynika, że na koniec 2009 r. wystąpiła strata w wysokości 855.654,74 zł, przy czym strata z samej tylko działalności operacyjnej wyniosła 1.725.848,15 zł. Ponadto łączna wartość zobowiązań Spółki na koniec 2009 r. wyniosła 6.140.345,63 zł. Jak wyjaśniła skarżąca, jej jedynym istotnym składnikiem majątkowym są udziały w Spółce B o wartości 47.255.500 zł. Udziały te zostały zajęte przez organ egzekucyjny w dniu 9 czerwca 2010 r. Tymczasem stanowią one niemal wyłączny majątek skarżącej i reprezentują prawie 100% łącznej wartości wszystkich aktywów, która na koniec 2009 r. wyniosła 47.392.392,90 zł. Pozostałe aktywa stanowią głównie udziały w spółkach o łącznej wartości 45.298,66 zł (Spółka C z siedzibą w L., Spółki D i E z siedzibą w K.D.) oraz należności krótkotrwałe w kwocie 91.029,77 zł, z czego 61.997,86 zł stanowią należności publicznoprawne. W ocenie wnioskodawcy, dane zawarte w bilansie oraz rachunku zysków i strat wskazują na stale pogarszającą się sytuację finansową w porównaniu do lat ubiegłych. Ponadto Spółka nie posiada środków pieniężnych, by móc dobrowolnie uregulować zobowiązanie podatkowe. Jak podkreśliła skarżąca, z uwagi na brak innego istotnego majątku, poza wymienionym wyżej udziałami w Spółce B, organ egzekucyjny będzie mógł zrealizować egzekucję zobowiązania podatkowego tylko poprzez sprzedaż zajętych udziałów, co w sposób definitywny pozbawi ją tytułu prawnego do tych udziałów. Natomiast ze względu na uregulowanie art. 60 § 1 zd. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.), ewentualne uchylenie przez sąd administracyjny wydanych w sprawie decyzji oraz będące tego następstwem umorzenie postępowania egzekucyjnego nie spowoduje odzyskania przez Spółkę A tytułu prawnego do udziałów w Spółce B, gdyż nie ma ono wpływu na prawa osób trzecich, tj. nabywcy udziałów. Ponadto wskazano, że Spółka A od 2008 r. funkcjonuje wyłącznie jako tzw. spółka holdingowa, której działalność polega na sprawowaniu funkcji właściciela udziałów w spółkach zależnych, wykonywaniu wynikających z tego tytułu uprawnień właścicielskich oraz kontrolowaniu działalności tych podmiotów. Egzekucyjna sprzedaż udziałów będzie skutkować de facto pozbawieniem skarżącej przedmiotu prowadzonej przez nią działalności, a przez to podważy ekonomiczny sens jej funkcjonowania. Realnym następstwem kontynuowania postępowania egzekucyjnego będzie zatem konieczność likwidacji działalności gospodarczej. Z tego też powodu nawet późniejszy zwrot skarżącemu równowartości wyegzekwowanych środków pieniężnych, na skutek uchylenia decyzji podatkowych, nie będzie w stanie zrekompensować poniesionej szkody oraz odwrócić skutków egzekucji. Ponadto Spółka podniosła, że skutki pozbawienia jej tytułu prawnego do udziałów w Spółce B będą dotyczyć również jej wspólników B.P. i S.P. Egzekucyjna sprzedaż udziałów w Spółce B pozbawi bowiem małżonków P. dorobku całego życia. Spółka powstała w 2003 r. z przekształcenia spółki cywilnej, w ramach której małżonkowie P. prowadzili działalność gospodarczą w zakresie produkcji i sprzedaży wyrobów kosmetycznych. Spółka prowadziła bezpośrednio tę działalność do 2008 r., kiedy to wniosła aportem swoje przedsiębiorstwo do Spółki B. Obecnie Spółka B zatrudnia ponad 200 pracowników, przez co jest jednym z największych pracodawców w powiecie "[...]", a zarazem jednym z największych w Polsce producentów i dystrybutorów wyrobów perfumeryjnych. Końcowo, strona wskazała, że ze względu na nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji organu I instancji, konieczne jest wstrzymanie wykonania przez Sąd również tej decyzji. W przypadku wstrzymania przez Sąd jedynie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, nadal będzie prawnie dopuszczalne wykonanie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W ocenie Spółki, niezbędne jest zatem wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności będącej przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z powołanego przepisu wynika, iż to wnioskodawca powinien wykazać, że wykonanie zaskarżonych przez niego aktów lub czynności organu administracji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Wskazując na ukształtowane na gruncie powołanego przepisu orzecznictwo sądowe i dorobek przedstawicieli doktryny podnieść należy, iż przyjmuje się, że "szkoda", o jakiej mowa w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a, nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi bowiem o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide: post. NSA z 20.12.2004 r. w sprawie sygn. akt GZ 138/04, niepubl.). Pojęcie "trudnych do odwrócenia skutków" jest zaś interpretowane w doktrynie jako prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z 13.05.2010 r., sygn. akt II FZ 182/10, opubl. www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto zauważyć należy, że przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki, przy czym przepis art. 61 § 3 zd. 1 in fine, posługując się zwrotem "zachodzi niebezpieczeństwo", wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia (postanowienie NSA z 30.06.2010 r., sygn. akt I GZ 196/10, opubl. www.cbois.nsa.gov.pl). W kontekście powyższych uwag, zdaniem Sądu, należy podzielić stanowisko skarżącej, iż natychmiastowe wykonanie decyzji może spowodować znaczną dla niej szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Rozpoznając wniosek, należy mieć na uwadze, że prowadzona przez Spółkę działalność gospodarcza w istocie sprowadza się do sprawowania funkcji właściciela udziałów w spółkach zależnych, wykonywania wynikających z tego tytułu uprawnień właścicielskich oraz kontrolowania działalności tych podmiotów. Tymczasem zajęcie udziałów w spółce z o.o. bezpośrednio wpływa na prawa i obowiązki właściciela udziałów będącego w postępowaniu egzekucyjnym dłużnikiem. Dłużnik w wyniku zajęcia udziałów traci prawo do rozporządzania udziałami, wynikającymi z nich roszczeniami oraz nie może odbierać świadczeń, na które opiewają owe roszczenia. Aczkolwiek zajęcie udziałów w spółce z o.o. nie przesądza, że przymusowe wykonanie obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej nastąpi w drodze sprzedaży tych udziałów, gdyż wierzyciel może zaspokoić się w dwojaki sposób: z dochodu, jaki przynosi zajęty udział albo poprzez sprzedaż zajętego udziału, zgodzić należy się ze stwierdzeniem, że ewentualna sprzedaż udziałów skarżącej w spółkach zależnych będzie niewątpliwie czynnością nieodwracalną. Sąd zgodził się z argumentacją wniosku, że odzyskanie poprzedniej pozycji jako udziałowca może okazać się niemożliwe, względnie generować dodatkowe koszty zakupu udziałów za kwoty, które mogą przewyższać kwoty uzyskane przez organ egzekucyjny z ich sprzedaży. W tym kontekście jako uzasadnione jawią się zaprezentowane we wniosku uwagi o pozbawieniu skarżącej przedmiotu prowadzonej przez nią działalności i utracie sensu ekonomicznego istnienia, a co za tym idzie, realnego zagrożenia likwidacji prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Powyższe determinuje uznanie, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a zarazem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odnosząc się zaś do kwestii, iż wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył również decyzji organu I instancji, wyjaśnić należy, iż Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., rozszerzającego instytucję ochrony tymczasowej także na akty wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, objęte są nie tylko akty będące przedmiotem zaskarżenia tj. akty organu II instancji, ale także akty wydane w I instancji. Ponadto wskazać należy, że wbrew temu, co podała Spółka we wniosku, w przedmiotowej sprawie nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji z dnia "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. – marzec 2005 r. (vide: pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 stycznia 2010 r., k. 3056 akt adm.). Jak bowiem wynika z akt administracyjnych sprawy, postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał rygor natychmiastowej wykonalności jedynie decyzji organu kontroli skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r. – listopad 2004 r. (k. 3053 – 3056 akt adm.). Mając powyższe na uwadze, uznając iż na obecnym etapie postępowania wykonanie decyzji mogłoby doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody, a nawet spowodować trudne do odwrócenia skutki, na mocy przepisu art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.