I SA/Ol 443/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 16 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Na podstawie art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245§2 i 3 p.p.s.a.). Skarżący J. K. złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i synem. Z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Syn Ł. uczęszcza do szkoły. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ruchomego, przedmiotów wartościowych. Jako argumentację wniosku skarżący wskazał brak majątku. Z dodatkowych oświadczeń złożonych przez skarżącego na wezwanie wystosowane do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. wynika, iż nie posiada on rachunków bankowych, lokat dewizowych. Rozdzielność majątkowa małżonków została ustanowiona wyrokiem Sądu Rejonowego - z dniem 01.06.2004r. Wnioskodawca oświadczył, iż żona posiada samochód osobowy marki "[...]", rok produkcji 2000 o wartości około 25.000 zł oraz samochód "[...]" rok prod. 1994r. uszkodzony o wartości około 3.000 zł. Według oświadczenia syn nie posiada żadnych ruchomości ani nieruchomości. Odnośnie posiadanych ruchomości i nieruchomości w okresie od 1.01.2004r do 25.09.2007r. skarżący oświadczył, iż był właścicielem: samochodu "[...]" 2,5 TDI rok prod. 1998 - sprzedany w 2004r, "[...]" 1986 –sprzedana w 2006r., "[...]" 2,5 rok prod. 1996r – skradziony-odszkodowanie około 16.000 zł, "[...]" – rok prod. 1994 – sprzedany w 2006r., "[...]"rok prod. 1992- sprzedany w 2006r., "[...]"1,8 rok prod. 2000- sprzedany w 2005r., "[...]" rok prod. 1991 – sprzedany w 2004r., "[...]" 1,3 – sprzedana w 2004r., "[...]" rok prod. 1986 – sprzedany w 2005r., "[...]" 1,9 TDI Kombi rok prod. 1988 – sprzedany w 2005r., "[...]" rok prod. 1988 – sprzedany w 2005r., przyczepy turystycznej "[...]" rok prod. 1976 – sprzedanej w 2006r. Skarżący oświadczył również, że nie posiada żadnych stałych dochodów i pozostaje na utrzymaniu żony i matki. Dodał, że nie posiada kredytów ani pożyczek. Przedstawił informację o dochodach żony PIT -8B, z którego wynika, że jego małżonka w roku 2006 osiągnęła dochód w wysokości 19.631,78 zł. Skarżący posiada również polisę ubezpieczeniową na życie zawartą w 2005r., miesięczną składkę z tytułu polisy w wysokości 35 zł opłaca jego matka. Wnioskodawca złożył oświadczenie, iż na podstawie §3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.), radca prawny zrezygnował z opłaty za prowadzenie sprawy w całości. Oceniając przedstawioną przez wnioskodawcę sytuację materialną i życiową skarżącego, stwierdzić należy, iż nie uzasadnia ona przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Rozpoznając niniejszy wniosek dokonano szczegółowej analizy wszystkich okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę. Odmawiając przyznania prawa pomocy wzięto pod uwagę m.in. okoliczność, że żona wnioskodawcy z którą pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym, pracuje i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie. Ponadto małżonka wnioskodawcy posiada majątek ruchomy w postaci dwóch samochodów o łącznej szacunkowej wartości około 28.000 zł. Skarżący oświadczył i udokumentował co prawda, iż pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonką, jednakże okoliczność ta nie skutkuje automatycznie obowiązkiem zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r. sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSAiWSA, 1(4)2005). W sytuacji ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i wskazywania na sytuację finansową wymagającą pomocy państwa, zdziwienie wzbudza fakt posiadania i utrzymywania w gospodarstwie domowym dwóch samochodów. Następnie wskazać należy, iż skarżący oświadczył, że pozostaje na utrzymaniu żony i matki. Stan majątkowy matki skarżącego nie jest znany, a zatem nie można wykluczyć, skoro wnioskodawca oświadczył, że pozostaje na jej utrzymaniu, iż jest ona w stanie wspomóc finansowo syna. Z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika bowiem wzajemny obowiązek niesienia pomocy pomiędzy członkami rodziny. Z przepisu tego wynika, że zwłaszcza rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Ponadto wskazać należy, iż skarżący nie złożył oświadczenia w zakresie majątku nieruchomego żony. Oświadczył jedynie, iż syn nie posiada żadnych nieruchomości i ruchomości. Niewyjaśniona zatem pozostała kwestia kto jest właścicielem nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje, i w której również pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy jest złożony przez niego wykaz posiadanych w okresie od 01.01.2004r do 25.09.2007r. ruchomości tj. samochodów. Z oświadczenia tego wynika, że skarżący posiadał majątek ruchomy – 12 samochodów - znacznej wartości, którego wyzbył się całkowicie do 2007r. Zastanawiający jest fakt, iż dokonywał tych transakcji w okresie prowadzonego postępowania kontrolnego. Dlatego też nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której skarżący wyzbył się znacznego majątku, w ciągu ostatnich 3 lat, a teraz na tej podstawie oczekuje, aby koszty związane z postępowaniem sądowym pokrywał za niego Skarb Państwa. Niewykluczone jest również, że skarżący posiada nadal środki uzyskane ze sprzedaży wyżej wskazanych pojazdów. Następnie zauważyć należy, że wnioskodawca oświadczył, iż nie posiada "stałych" dochodów, co świadczyć może o tym, że jakieś lub chociażby okresowe dochody uzyskuje. W tym miejscu wskazać należy, że w sytuacji jaka ukształtowała się w ostatnim okresie na rynku pracy w Polsce, tj. po jej wejściu do Unii Europejskiej, znalezienie pracy, a w konsekwencji uzyskiwanie dochodu, nie przysparza większych trudności osobom poszukującym pracy. Zwrócić również należy uwagę, iż wnioskodawca w odpowiedzi na pytanie – "z czego się utrzymuje" – oświadczył jak wyżej, iż pozostaje na utrzymaniu żony i matki. Nie korzysta zatem z pomocy społecznej, czy z zasiłku dla bezrobotnych, co wskazuje na to, iż nie zachodzi taka potrzeba. Na zakończenie powyższych rozważań dodać należy, iż dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych oraz to, iż działalność gospodarcza prowadzona na własny rachunek, wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Strona prowadząc spory sądowe winna liczyć się z koniecznością ponoszenia koniecznych kosztów z tym związanych. Wskazać przy tym należy, iż w sytuacji uwzględnienia skargi poniesione w związku z tym koszty w granicach prawa zostaną zwrócone. Oceniając przedstawioną przez wnioskodawcę sytuację materialną i życiową skarżącego, stwierdzić należy, iż nie uzasadnia ona przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Stanowisko w tym zakresie zostało wyżej uargumentowane i nie zmienia go okoliczność iż, skarżący musi ponieść koszty postępowania w dwóch sprawach zawisłych przed tut. Sądem, jak również wysokość tych kosztów. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.