I SA/Ol 46/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. T. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2009r. (doręczonym w dniu 22.04.2009r.) Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił skarżącemu J. J. T. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Pismem z dnia 28 kwietnia 2009r. złożonym w terminie skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wniósł sprzeciw przeciwko temu postanowieniu, zatem stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. postanowienie to utraciło moc. Sprzeciw nie jest środkiem odwoławczym, jest to środek prawny, który powoduje przejęcie kompetencji do rozpoznania kwestii przyznania prawa pomocy przez Sąd. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawca przekazuje żonie, z którą pozostaje w separacji, 800 zł tytułem alimentów, prowadzi działalność gospodarczą, osiągając dochód miesięczny w wysokości 3000 zł. Podniósł ponadto, że wszczęta egzekucja przez urząd skarbowy i ZUS spowodowała zajęcie kont i całego majątku, co ogranicza mu uzyskiwanie dochodów. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje dwoje dzieci: 11 letni syn i 4 letnia córka. Oświadczył, ze nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych, nadmieniając, że został wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, co ogranicza jego zdolności kredytowe. W wykonaniu wezwania wystosowanego przez referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a., skarżący złożył oświadczenie, że zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym, posiada dwa samochody osobowe "[...]" 2004 rok i "[...]" 2001 rok, przewłaszczone na zabezpieczenie kredytu, zajęte też przez Urząd Skarbowy. Jednocześnie oświadczył, że ponosi wydatki na utrzymanie w wysokości 800 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że nie posiada dowodu separacji z żoną, od 2002r. pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej (umowa z dnia "[...]". Rep. A Nr "[...]"). Z żoną nie zamieszkuje i nie zna jej dochodów. Skarżący nie składał za 2007 i 2008 rok zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, a w 2008 roku nie składał deklaracji podatku VAT. Nie zapłacił ponadto za usługi prawne radcy prawnemu J.K.-S.. W sprzeciwie wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 45 ust.1 Konstytucji RP i art.246 §1 pkt 2 p.p.s.a., wnosząc o przyznanie pomocy prawnej zgodnie ze złożonym wnioskiem. Podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i materialnej, odnosząc się przy tym krytycznie do dokonanej przez referendarza sądowego analizy oświadczeń i przedstawionych dokumentów. Podkreślił, że prawdziwe są oświadczenia skarżącego, iż płaci alimenty w wysokości 800 zł miesięcznie, a także ponosi koszty utrzymania w tej wysokości. Stwierdził, że w sprawach zawisłym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie o sygnaturach, I SA/Ol 46/09, I SA/Ol 87/09, I SA/Ol 88/09 wpis wyniósł ok. 4500 zł, co przekracza możliwości finansowe skarżącego, a ponadto odmowa przyznaniu mu pomocy uniemożliwi mu dochodzenie swych praw przed sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Na podstawie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 § 1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245§2 i 3 p.p.s.a.). Z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy (art. 246§1 i 2 p.p.s.a.) wynika, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zaznaczyć bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Osoby fizyczne powinny partycypować w kosztach postępowania, jeżeli mają jakiekolwiek środki majątkowe. Przystępując do oceny złożonego wniosku, należy odnotować, że wnioskodawca nie wykazał, iż w jego sytuacji zachodzą podstawy do uwzględnienia żądania we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim ze złożonych oświadczeń i dokumentów - w ocenie Sądu - wynika, że sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala i pozwalała mu na partycypowanie w pełnych kosztach postępowania. Skarżący osiąga regularnie dochody z działalności gospodarczej, które zgodnie z treścią oświadczenia z dnia 16.01.2009 r. wynoszą 3000 zł miesięcznie, z których może opłacić należne koszty sądowe nawet w sytuacji gdy zobowiązany jest do ich opłacenia w trzech sprawach zawisłych przed tut. Sądem. Porównując zatem kwotę wydatków z dochodami, które otrzymywane są w gospodarstwie domowym skarżącego, można przyjąć, że posiada on środki, pozwalające mu na partycypowanie w ponoszeniu niezbędnych kosztów sądowych. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która może przecież przynosić potencjalne pożytki. Należy zauważyć, że wnioskodawca ograniczył się wyłącznie do określenia wysokości ponoszonych wydatków i stwierdzenia, że jest wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Wskazał bowiem, że opłaca alimenty na żonę w kwocie 800 zł, nadto określił wysokość ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego w wysokości ok. 800 zł. Przy czym nie załączył żadnych rachunków potwierdzających zarówno fakt wypłaty alimentów żonie jak i rachunków potwierdzających wysokość ponoszonych opłat. Natomiast odnośnie rozdzielności majątkowej współmałżonków oraz konieczności uiszczenia należnych kosztów sądowych Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 6 października 2004r. sygn. akt GZ 71/04, (publ. ONSAiWSA, 1(4)2005), w którym wskazano, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Wątpliwości Sądu, co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy, budzi również wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że skarżący w okresie od września 2008r. do 18 marca 2009r. nie dokonał żadnej operacji finansowej za pośrednictwem tego konta. Zauważyć należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której jak oświadczył uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 3.000 zł brutto. Okoliczność ta w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego, budzi wątpliwości, ponieważ w praktyce każda osoba fizyczna posiada konto bankowe, na które wpływają jej dochody z tytułu np. wynagrodzenia za pracę czy też renty, bądź emerytury, a tym bardziej jeżeli chodzi o przedsiębiorców, zobowiązanych do opłaty podatków, obowiązkowych składek na ZUS jak również rozliczeń pomiędzy kontrahentami. W tak ustalonym stanie fatycznym, gdzie skarżący pomimo wezwania tut. Sądu w złożonych oświadczeniach nie wykazał w sposób wiarygodny, nie budzący żadnych wątpliwości, że uzyskiwane dochody w wysokości 3.000 zł brutto nie wystarczają na opłacenie należnych kosztów sądowych brak było podstaw prawnych do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym, skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.