I SA/Ol 471/15
PostanowienieWSA w Olsztynie2016-03-17
Skład orzekający: Ryszard Maliszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania sądowego, uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w pełnym zakresie?Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał w sposób wyczerpujący swojej trudnej sytuacji materialnej i finansowej. Pomimo wezwań, skarżący nie przedstawił pełnych i rzetelnych danych dotyczących swoich dochodów i wydatków, a także posiadanych zasobów majątkowych, co uniemożliwiło ocenę jego rzeczywistej zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Posiadanie znacznego majątku nieruchomego, nawet jeśli nie generuje bieżących dochodów, stanowi podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, zamierzając złożyć skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego jego skargę na decyzję podatkową. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając wniosek za niewyczerpujący i nieodpowiadający wymogom ustawowym. Skarżący wniósł sprzeciw, podnosząc zarzuty dotyczące oceny jego sytuacji materialnej i posiadanych zasobów. Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 lutego 2016 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu dniu 17 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. S. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 lutego 2016 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr Rep. ‘[...]" w przedmiocie: łącznego zobowiązania podatkowego na 2011r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił S.S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że wyrokiem z dnia 5 listopada 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania podatkowego na 2011r.
W związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej skarżący w dniu 8 stycznia 2016r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Ze złożonego formularza PPF wynikało, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz dwoma synami. Nie uzyskuje żadnego dochodu. Żona uzyskuje wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości 2.500 zł jednak na konto wpływa 300 zł. Jeden z synów skarżącego otrzymuje dożywotnie świadczenie socjalne w wysokości 800 zł. Drugi syn studiuje i pozostaje na swoim utrzymaniu. Łączny dochód rodziny skarżący określił na kwotę 1.100 zł Wnioskodawca jest współwłaścicielem domu o powierzchni 88 m2 o szacunkowej wartości 270.000,00 zł, mieszkania o powierzchni 53 m2 i wartości 30.000,00 zł. Ponadto jest właścicielem nieruchomości rolnej w tym 5,3 ha gospodarstwo rolne, 4,5 ha lasy. Skarżący wskazał, iż nie potrafi określić ich wartości, posiada także nieruchomość o powierzchni 2,8 ha – strzelnica. Posiada wierzytelności w wysokości około 100.000,00 zł od kilku lat nie do wyegzekwowania. Żona skarżącego jest właścicielką ½ domu po rodzicach o powierzchni 120 m2 oraz ½ działki o powierzchni 1.200 m2. Skarżący wskazał, iż zaciągnął kredyt w wysokości 2.500.000,00 zł, którego od roku nie spłaca, ma ustanowioną hipotekę na nieruchomości do wartości 200.000,00 zł oraz zadłużenie w wysokości 300.000,00 zł. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał, iż jest to kwota 70.000,00 zł miesięcznie. W tym pożyczki 47.000, 00 zł, kredyty 1.500,00 zł, koszty utrzymania 1.500 zł, rehabilitacja ponad 800 zł.
W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie referendarza sądowego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako p.p.s.a.) skarżący wyjaśnił, iż posiadane przez niego nieruchomości nie przynoszą dochodów, żadnej z nich nie wynajmuje. Jedną z nieruchomości stara się sprzedać, ale na razie bezskutecznie. W drugiej nieruchomości, mieszkaniu o powierzchni 53m2 zamieszkuje jego matka, natomiast w trzeciej mieszka jego rodzina. Na nieruchomości rolne nie otrzymuje dopłat z racji tego, że nie jest rolnikiem. Wskazał, iż nie posiada konta bankowego, syn "[...]" konta bankowego. Podniósł, iż po potrąceniach komorniczych żona otrzymuje około 300 -200 zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił ponadto, że nie spłaca swoich zobowiązań. Wydatki ogranicza do niezbędnego minimum, opał przygotowuje sam, gdyż ogrzewa dom kominkiem. Wyjaśnił, iż zakupił nieruchomość o powierzchni 14,12 ha od Agencji Mienia Wojskowego, którą podjął się doprowadzić do stanu sprzed 1939r. Podał, że w okresie od 1 stycznia 2014r. do 5 stycznia 2016r. nie nabył żadnego majątku.
Do złożonego oświadczenia załączył wyciągi z rachunku bankowego żony za okres od 24 października 2015r. do 22 stycznia 2016r. (k. 61-68) oświadczając przy tym że jedną z pozycji jest wpłata finansowa córki na urządzenie świąt. Kopię umowy pożyczki na cele mieszkaniowe z dnia 31 marca 2011r. z SKOK (k. 69-71). Ponadto załączono zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia 27.10.2015r. na kwotę należności głównej 76.727,43 zł, żądanie udzielenia wyjaśnień w zakresie majątku dłużnika z dnia 27.10.2015r., wezwanie do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury z dnia 27.10.2015r., zajęcie wierzytelności z dnia 27.10.2015r., zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z dnia 27.10.2015r., cztery sztuki poleceń przelewu za gaz, cztery sztuki poleceń przelewu na rzecz "[...]", dwie faktury VAT z grudnia 2015r. i listopada 2015 z "[...]", instrukcję jak czytać nową fakturę. Ponadto przedłożono dwa polecenia przelewu na rzecz PWiK w "[...]" płacone przez W.A. dwa polecenia przelewu za prąd, cztery faktury z "[...]" za kwiecień-czerwiec 2015r. w wysokości 542,53 zł, za luty-kwiecień 2015r. w wysokości 394,29 zł wystawionej na nabywcę "[...]" S.S., za czerwiec –sierpień 2015r. w wysokości 521,53 zł, i za październik-grudzień 2015r. w wysokości 559,94 zł.
Powołując treść art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., oraz art. 199 p.p.s.a. referendarz sądowy wskazał, że w warunkach niniejszej sprawy złożone przez skarżącego oświadczenia oraz przedłożone dokumenty źródłowe nie były wyczerpujące, a tym samym nie zawierały dostatecznych oraz pełnych danych, koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Wnioskodawca nie wypełnił bowiem w całości skierowanego do niego wezwania, pomijając pewne kwestie istotne dla oceny złożonego przezeń wniosku.
Wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego, zdaniem referendarza sądowego, nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżący nie może ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa strony nie została bowiem ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny, co uniemożliwia dokonanie oceny, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Referendarz sądowy zwrócił uwagę na rozbieżności pomiędzy deklarowanym dochodem rodziny (1.100 zł netto), a ponoszonymi wydatkami (2.300 zł) pomijając raty kredytów czy pożyczek, których skarżący jak wyjaśnił nie spłaca. Sytuacja, w której wydatki przewyższają dochody jest obiektywnie niemożliwa, zaś skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił, w jaki sposób pokrywa comiesięczny deficyt finansowy w wysokości około 1.200 zł. Wskazał co prawda, że w trudnych chwilach pomoc czerpał jedynie od rodziny. Jednak nie uprawdopodobnił tych okoliczności. Nie wskazał konkretnie od kogo taką pomoc uzyskuje, nie wyjaśnił jakiej jest ona wysokości, nie uprawdopodobnił także że osoba(y) ta(e) są w stanie comiesięcznie wspierać wnioskodawcę kwotą 1.200 zł. Wyjaśniając wpłatę 1.500 zł na konto żony wskazał co prawda, że jest to pomoc córki na urządzenie świąt. Pomoc ta, jak wynika z przeznaczenia, miała zatem charakter jednorazowy, a nie cykliczny. Powyższe rozbieżności świadczą, albo o zawyżeniu deklarowanych wydatków, albo o zaniżeniu dochodów. Wskazywany wyjątkowy charakter prawa pomocy nie pozwala na interpretowanie wynikających z tego wątpliwości na korzyść osoby wnioskującej.
Zdaniem referendarza sądowego wątpliwości co do wysokości uzyskiwanych przez rodzinę dochodów uzasadnia także okoliczność, której skarżący nie wyjawił w formularzu wniosku PPF, a którą referendarz sądowy powziął dopiero analizując faktury za energię elektryczną, tj. fakt prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej pod nazwą "[...]" S.S.. Z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na dzień 11 lutego 2016r. wynika, iż wnioskodawca od 2009r prowadził działalność w zakresie destylowania, rektyfikowania i mieszania alkoholi, którą z dniem 18 grudnia 2015r. zawiesił. Tym samym nie ustalono jakie ewentualnie skarżący osiągał przychody w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, w konsekwencji nie sposób było ustalić, czy miał możliwość poczynienia oszczędności tytułem kosztów niniejszego postępowania sądowego.
Dodatkowo podkreślono, że wątpliwości potwierdza także fakt niepełnego przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych żony. W wezwaniu z dnia 19 stycznia wyraźnie zobligowano skarżącego do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z okresu ostatnich trzech miesięcy (tj. od 01.10.2015r. do 31.12.2015r.). Tymczasem wnioskodawca przedłożył wyciągi z rachunków bankowych od dnia 24 października 2015r. Trudno powyższe działanie uznać za niecelowe skoro w historii rachunku jako zastosowane kryteria wyboru dotyczące okresu za jaki dokument miał być wygenerowany, wprowadzono daty od 24.10.2015r. do dnia 22.01.2016r. (k. 65). Tym samym okres od 1 października 2015r. do 23 października 2015r. nie został wykazany w wyciągu z rachunku bankowego. W tej sytuacji nie można było dokonać rzeczywistej analizy rachunków bankowych za wskazany w wezwaniu okres, a w konsekwencji ustalić faktyczną sytuację finansową wnioskodawcy i jego rodziny.
Wskazano również, iż pomimo niewyjaśnienia istotnych kwestii dotyczących możliwości finansowych wnioskodawcy jego sytuacja majątkowa nie wskazuje, że jest on osobą wymagającą pomocy ze strony Państwa. Podkreślono, iż skarżący jest właścicielem znacznego majątku nieruchomego, którego posiadanie na pewno nie świadczy o ubóstwie wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z formularza wniosku jest współwłaścicielem domu o powierzchni 88 m2 o szacunkowej wartości 270.000,00 zł oraz mieszkania o powierzchni 53 m2 i wartości 30.000,00 zł. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 14,12 ha, w skład której wchodzi gospodarstwo rolne, lasy, strzelnica, drogi i nieużytki. Żona skarżącego jest dodatkowo właścicielką ½ domu o powierzchni 120 m2 oraz ½ działki o powierzchni 1.200 m2. Dlatego też, nawet jeżeli wnioskodawca znajduje się aktualnie w trudniejszej sytuacji finansowej, posiada znaczny majątek, który może ewentualnie służyć pozyskaniu niezbędnych środków finansowych. Wskazano, że tylko jedna z nieruchomości tj. dom o powierzchni 88m2 służy zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych. Pozostałe składniki majątku nieruchomego mogłyby służyć pozyskaniu dodatkowych środków pieniężnych. Z przedłożonej kopii umowy pożyczki z dnia 31 marca 2011r. wynika ponadto, że skarżący w chwili zawierania umowy był również właścicielem mieszkania w Warszawie o powierzchni 122 m2, działki w W. o powierzchni 1,0055 ha oraz zabudowanej działki o powierzchni 0,0281 ha w K..
Reasumując referendarz sądowy stwierdził, że nawet gdyby podjął próbę oceny możliwości finansowych w oparciu o fragmentaryczne dane przedstawione przez skarżącego i na tej podstawie próbował ustalić możliwości finansowe skarżącego, to ocena ta i tak doprowadziłaby do wniosku, że prawo pomocy nie powinno być skarżącemu przyznane. Biorąc bowiem pod uwagę majątek nieruchomy posiadany przez skarżącego, należy przyjąć, że skarżący posiada, bądź mógł zabezpieczyć, odpowiednie środki pieniężne na uiszczenie kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem w sprzeciwie skarżący podniósł, że w jego oświadczeniu odnośnie dochodów nie ma żadnej sprzeczności, bowiem miesięczna pensja żony wpływająca na konto to 200-300 zł miesięcznie, a reszta jest spłacaniem pożyczki w kasie zapomogowo-pożyczkowej, którą w całości przeznacza na opłacenie rachunków za wodę, światło, i inne a jak starczy podatki od nieruchomości. Skarżący wskazał, że sam wyliczony podatek za 2011 rok spornej nieruchomości wynosi ponad 27.000, a za pięć lat to kwota grubo przekraczająca 100.000 zł.
Skarżący wyjaśnił, że W.A. matka żony, która nie żyje, a umowa na dostarczanie wody jest podpisana z nią. Podobnie miała się sprawa z dostarczaniem energii elektrycznej. Żona chciała przepisać na siebie, lecz nie posiada aktu notarialnego nabycia nieruchomości, gdyż w początku lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku nie spisywano aktów notarialnych zakupu nieruchomości poniemieckich. Wnioskodawca dodał, że łączna ustanowiona kwota hipoteki na zaciągniętą pożyczkę w wysokości 2,5 mln zł to 3,7 mln zł, zaś zabezpieczenie kredytu to ponad 300.000 zł. Podkreślił, że nigdy nie był właścicielem innych nieruchomości poza tymi, które wykazał w oświadczeniu. Nie posiada nieruchomości rolnej o powierzchni 14,12 ha. Użytki rolne to jedynie część nieruchomości w N.D. Dom o powierzchni 88 m2 nie służy do zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, gdyż w nim nie mieszka. Miał być zabezpieczeniem majątkowym dla autystycznego syna "[...]". Ponadto skarżący wyjaśnił, że w umowie pożyczki na cele mieszkaniowe nieruchomości w niej wykazane poza jedną (w N.) nie należały do niego. Były one dodatkowym zabezpieczeniem pożyczki.
Odnosząc się do kwestii przedstawienia wyciągów bankowych od dnia 24 października 2015 r. podniósł, że zrobił na dzień jego sporządzania, aby był jak najbardziej aktualny, a czynienie zarzutu, iż nie jest to od dnia 1 października 2015 r. jest tylko dziwnym szukaniem "dziury w całym".
Skarżący podkreślił, że posiadanie majątku nie jest równoznaczne z czerpaniem z niego korzyści. W jego przypadku generuje koszty nie przynosząc dochodów. Korzyść mógłby czerpać wtedy i tylko wtedy gdyby doprowadził do produkcji nalewek, na co zabrakło kapitału.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takowego postanowienia sąd - jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od rzeczonego postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. (§ 2 w/w przepisu). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. ( § 3 tegoż przepisu ). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W komentowanej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny działa jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W myśl art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.).
Zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata z urzędu jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 p.p.s.a.), a także zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe, wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa w sytuacji wystąpienia uzasadnionych powodów do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli i powinno mieć miejsce tylko w okolicznościach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe ze względu na wyjątkowo trudną sytuację materialną.
Należy podkreśłić, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie uznał oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy za niewystarczające do ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieprzedstawienie przez skarżącego rzetelnej sytuacji finansowej uprawniało jednocześnie referendarza do wezwania go – na podstawie art. 255 p.p.s.a. - do złożenia dodatkowego oświadczenia.
Skarżący mimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej, nie wykonał go w sposób należyty.
Zdaniem Sądu referendarz sądowy słusznie przyjął, że oświadczenia strony oraz przedłożone dokumenty źródłowe nie były wyczerpujące, a tym samym nie zawierały dostatecznych oraz pełnych danych, koniecznych do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Wnioskodawca nie wypełnił bowiem w całości skierowanego do niego wezwania, pomijając pewne istotne kwestie.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że nie jest rolą sądu poszukiwanie argumentów mających przemawiać za zasadnością zwolnienia strony od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. W ocenie Sądu, referendarz zasadnie wskazał, że sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W takiej sytuacji uznać należy, że skarżący nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., czym naraził się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy, bowiem nie wykazał, iż nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania.
W tym miejscu podkreślić należy, że powszechnie zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy, nazywana "prawem ubogich", daje Sądowi kompetencję, w uzasadnionych przypadkach, do zadecydowania o pokryciu kosztów postępowania sądowego, z budżetu Sądu, czyli w konsekwencji przez innych podatników. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 (niepublikowane), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Należy także podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 (niepubl).
Jeszcze raz należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego i zgodnego z prawdą wykazania i przedstawienia okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa pomocy. Rolą sądu nie jest poszukiwanie argumentów i dokumentów w aktach sprawy obrazujących rzeczywistą sytuację majątkową strony. W konsekwencji wnioskodawca ma obowiązek przedstawienia wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, których analiza umożliwi rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wybiórcze przedstawienie przez skarżącego informacji oraz nienależyte wypełnienie przez wnioskodawcę wezwania referendarza budzą wątpliwości w postawie skarżącego, który to powinien ubiegając się o przyznanie prawa pomocy przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w sposób niebudzący wątpliwości źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki.
Zdaniem Sądu, referendarz sądowy w sposób prawidłowy zbadał sytuację finansową wnioskodawcy pod kątem zdolności poniesienia przez niego kosztów sądowych oraz pełnomocnika.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło