I SA/Ol 482/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu dniu 22 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., M.S. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, który pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. rozszerzyła o żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że utrzymuje się z zasiłku z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokości 381 zł. Nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. W odpowiedzi na skierowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") wezwanie z dnia 2 września 2015 r., strona podała, że zamieszkuje nieodpłatnie w domu w K., który stanowi własność jej syna F. i nigdy nie był jej własnością. Rachunki związane z opłatą za gaz, energię elektryczną, czynsz, opał, wywóz odpadów ponosi syn. Strona nie posiada rachunku bankowego, jak również lokat terminowych. Od 1987 r. jest rozwiedziona. Nie posiada kopii zeznania podatkowego za 2014 r., gdy jak podała, to GOPS rozliczył się z urzędem skarbowym w jej imieniu. Przedłożyła odpis decyzji Kierownika GOPS z dnia "[...]" w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego z kwoty 149,09 zł do kwoty 381 zł od dnia 1 lipca 2014 r.. Postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, uznając, że wobec niewyjaśnienia aktualnej sytuacji materialnej i finansowej skarżącej nie jest możliwe stwierdzenie, że nie może ona ponieść kosztów postępowania sądowego. W sprzeciwie skarżąca podniosła, że otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej w wysokości, która nie pozwala jej na gromadzenie oszczędności. Ze środków pomocy społecznej zakupuje żywność i lekarstwa, natomiast koszty utrzymania gospodarstwa domowego ponosi syn F. Syn od dnia 19 stycznia 2015 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie osiąga żadnych dochodów. Zobowiązania nie są regulowane w terminie płatności, wskutek czego doszło do wyłączenia prądu. Skarżąca odwołała się również do swej sytuacji zdrowotnej, podnosząc, że we wrześniu 2012 r. miała operację wszczepienia protezy stawu biodrowego lewego i została zakwalifikowana do operacji drugiego stawu biodrowego. Choruje również na cukrzycę, astmę oskrzelową, alergię, nadciśnienie tętnicze i migotanie przedsionków. Od 2010 r. jest bezrobotna, a od 19 listopada 2013 r. legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Długotrwała choroba i leczenie wymagają bardzo dużych nakładów finansowych, których strona nie ma, gdyż żyje na granicy ubóstwa. Wraz ze sprzeciwem skarżąca przedłożyła decyzje Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" i "[...]" oraz "[...]", zaświadczenie Urzędu Pracy z dnia "[...]", decyzję Urzędu Pracy z dnia "[...]", wezwanie do zapłaty z dnia 2 listopada 2015 r., upomnienie z dnia 19 czerwca 2015 r. i z dnia 2 września 2015 r., faktury dotyczące zakupu energii elektrycznej oraz dokumentację medyczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 maja 2015 r. poz. 658). Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy, przepisy p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Z powołanych przepisów wynika zatem, że do postępowań wszczętych od dnia 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje przepis art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało natomiast wszczęte przed tą datą, gdyż skargę wniesiono 10 sierpnia 2015 r., a zatem zastosowanie w niej znajduje przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., zgodnie z którym w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (p. postanowienie NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazany wyżej przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek, o których mowa w powołanym przepisie (p. postanowienie NSA z 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, z 3 marca 2008 r., sygn. akt I FZ 74/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest ona zatem zobligowana do przedstawienia swojego stanu finansowego i źródeł utrzymania, jak również wykazać ponoszone wydatki. Podkreślić należy, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów postępowania, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy oraz jej aktualnych możliwości płatniczych. Mając na uwadze powyższe Sąd uwzględnił, że wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie wynosi 2.000 zł. Wobec zaś aktualnej trudnej sytuacji Wnioskodawczyni (m.in. z uwagi na jej trudną sytuację finansową, spełniającą kryteria przyznania pomocy społecznej, a także stan zdrowia wymagający ponoszenia kosztów leczenia), Sąd uznał, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. Z uzasadnienia przedłożonej wraz ze sprzeciwem decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]", zmieniającej wysokości wysokość zasiłku stałego na kwotę 439 zł od dnia 1 października 2015 r., wynika, że skarżąca zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepracującym i nie uzyskującym obecnie dochodów, synem F. Dochód rodziny stanowią świadczone przez syna Ł. alimenty w wysokości 150 zł. Na podstawie akt sprawy, w tym przedstawionych we wniosku oświadczeń oraz opisanej wyżej dokumentacji – uznać należy, że sytuacja skarżącej jest niewątpliwie trudna. Taki wniosek wywieźć należy przede wszystkim z przedstawionych w związku z wnioskiem danych odnośnie opisanej wyżej sytuacji materialnej i finansowej, w tym okoliczności korzystania z systemu pomocy społecznej. To zaś nakazuje przyjąć, że skarżąca nie posiada wolnych środków, pozwalających na zapłatę kosztów postępowania w zakresie kosztów sądowych, jak również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika - doradcy podatkowego. W tej sytuacji przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzec należało, jak w sentencji postanowienia.