I SA/Ol 483/15

Dnia 2 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: przywrócić termin do wniesienia sprzeciwu M. M. (zwana dalej skarżącą) wniosła skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. sygn. akt I SO/Ol 2/15 Starszy referendarz sądowy odmówił M. M. (zwana dalej skarżącą) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Ze znajdującego się w aktach sądowych zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia wynika, iż zawierająca postanowienie przesyłka pocztowa została doręczona skarżącej w dniu 30 lipca 2015 r. Pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu na ww. postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wraz z wnioskiem złożyła sprzeciw na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że jest osobą starszą ( ma 76 lat), niepełnosprawną z I grupą inwalidzką. Zaistniała sytuacja ( naliczenie przez urząd skarbowy podatku dochodowego, wniesienie skargi) spowodowała pogorszenie jej stanu fizycznego (zakrzepica) i psychicznego. Skarżąca wyjaśniła, że ma zaburzone funkcje poznawcze i nie jest w stanie właściwie funkcjonować i w odpowiedni sposób odbierać rzeczywistość. Cierpi na zaniki pamięci oraz depresję, przez co nie potrafi kontrolować swoich spraw. W związku z powyższym, skarżąca nie była świadoma że we wskazanym terminie powinna złożyć sprzeciw od ww. postanowienia. Dopiero w dniu 13 sierpnia 2015 r. skarżąca otrzymała pismo wzywające ją do uiszczenia wpisu sądowego. Ponadto skarżąca dodała, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został wystawiony przez pracownicę kancelarii prawnej i przesłany do sądu. O wniosku skarżąca dowiedziała się dopiero, gdy została wezwana do usunięcia braków formalnych. Ponieważ skarżąca nie uiściła opłaty za usługi prawne nie mogła już liczyć na profesjonalną pomoc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn.: Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", Sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli ta nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym, w terminie bez swojej winy. Według powyższego przepisu konieczną, a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu, jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Stosownie zaś do treści przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia braku winy, natomiast Sąd rozpoznając wniosek strony musi ocenić, czy w terminie przewidzianym do dokonania czynności nastąpiła taka przeszkoda. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądowego kryterium braku winy wiąże się generalnie z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminowi istnieje więc tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zalicza się m. in. chorobę (w tym nagłą chorobę) uniemożliwiającą wyręczenie się drugą osobą. Strona winna przy tym uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminu, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała praktycznie aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto, przy ocenie zawinienia sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swoje interesy, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem. Uchybiony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA z 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl.). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1716/99, LEX nr 45409). Zdaniem Sądu, skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Ze znajdującej się w aktach sądowych ( sygn. akt I SO/Ol 2/15) dokumentacji wynika zły ogólny stan zdrowia skarżącej. Potwierdza ona, co najistotniejsze dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, że skarżąca legitymuje się złym stanem zdrowia, który niewątpliwie negatywnie wpływa na podejmowane przez nią czynności. Z załączonego wypisu orzeczenia z dnia "[...]" wynika, że Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr "[...]" w O. zaliczyła skarżącą do pierwszej grupy inwalidów na stałe. Uznała, że inwalidztwo istnieje od 25 października 1994 r. Ponadto Komisja uznała, że skarżąca wymaga opieki osób drugich i nie powinna w ogóle pracować. Uzasadnione jest, zatem zdaniem Sądu twierdzenie, że przewlekły zły stan zdrowia oraz podeszły wiek z samej swej natury wpływa na percepcję strony, jej ocenę rzeczywistości, koncentrację czy pamięć. W tej sytuacji zaś, wykazany został brak winy strony w uchybieniu terminu. Podkreślenia przy tej okazji wymaga, że pożądane jest zachowanie pewnego kompromisu polegającego na tym, by z jednej strony mieć na uwadze obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, z drugiej zaś strony powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu. Należy bowiem mieć na uwadze, że nadmiernie rygorystyczne stanowisko w kwestii przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, pozbawiałoby stronę prawa rozstrzygnięcia jej sprawy przez sąd, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe prawa jednostki, w tym uprawnienia do skutecznej ochrony sądowej. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 86 § 1 i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia