I SA/Ol 494/12

Dnia 15 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 października 2012 roku sprawy na skutek sprzeciwu W. M. od postanowienia z dnia 14 września 2012 r. Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia I SA/Ol 494/12 Uzasadnienie W. M. reprezentowany przez adwokata A. Z. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości. We wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 747 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem dzieci. Skarżący podał, iż jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2 oraz pawilonu handlowego o powierzchni 400m2. Ponadto jest właścicielem samochodu osobowego marki Toyota oraz samochodu ciężarowego marki Mercedes. Podał również, iż prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód w wysokości 10.000 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 14 września 2012 r. o sygn. akt I SA/Ol 494/12 Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza, wskazując, że przedstawione przez wnioskodawcę dane w formularzu wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach uzasadniają przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Skarżący zaznaczył, iż wprawdzie posiada majątek oraz prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód to jednakże z uwagi na prowadzone postępowanie, nie miał możliwości zgromadzenia odpowiednich środków. Skarżący nie miał również możliwości poczynienia oszczędności w wydatkach przeznaczonych na zaspokojenie własnych potrzeb oraz potrzeb swojej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Zgodnie z art.260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając niniejszy wniosek w pierwszej kolejności podnieść należy, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Zaznaczyć należy, że jedyną przesłanką jaką przewiduje art.246 § 1 pkt 2 w/w ustawy, jest sytuacja materialna wnioskodawcy i to ona decyduje o przyznaniu prawa pomocy. Ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na brak możliwości poniesienia kosztów postępowania spoczywa jednak na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu, przedstawiona powyżej sytuacja finansowa wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W badanej bowiem sprawie, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna nie jest rzeczywiście tak ciężka, iż wymaga pomocy Państwa w zakresie poniesienia za niego kosztów sądowych. Z przedłożonego formularza wniosku o przyznanie pomocy osobie fizycznej wynika bowiem, iż wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2 oraz pawilonu handlowego o powierzchni 400m2. Ponadto jest właścicielem samochodu osobowego marki Toyota oraz samochodu ciężarowego marki Mercedes, nabytego w czerwcu 2010 r. za kwotę 32500 euro. Dla oceny wniosku skarżącego nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód w wysokości 10.000 zł miesięcznie. Przeprowadzona analiza przedstawionych przez wnioskodawcę danych, daje zatem podstawy do stwierdzenia, iż sytuacja skarżącego jest na tyle dobra, iż będzie on w stanie ponieść koszty sądowe związane z zainicjowaniem postępowania sądowego. W szczególności uzyskiwany przez wnioskodawcę dochód pozwala uznać, iż skarżący nie powinien mieć trudności z uiszczeniem wpisu. Dodatkowo wskazać należy, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia. (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04; postanowienie NSA z 29 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 563/09; orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, bądź nierozważne rozporządzanie nim, nie może mieć wpływu na ocenę, czy wnioskodawca posiada dostateczne środki na uiszczenie kosztów sądowych. Podsumowując należy stwierdzić, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Podniesione przesłanki udzielenia prawa pomocy, nie znajdują zatem usprawiedliwionych podstaw przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów.